Những điểm sáng trong triển vọng kinh tế toàn cầu

Khách hàng mua sắm tại siêu thị ở thành phố Chicago, bang Illinois, Mỹ. Ảnh: Reuters

Cảnh báo lạm phát vẫn ở mức cao

Báo cáo của IMF giữ nguyên dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu ở mức 3% cho năm 2023, tương đương với dự báo hồi tháng 7. Tuy nhiên, IMF hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2024 xuống 2,9%, thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với báo cáo công bố hồi tháng 7. Mặt khác, IMF nâng dự báo tỷ lệ lạm phát trong vài năm tới.

Cụ thể, IMF đánh giá kinh tế toàn cầu đã cho thấy "sức bền đáng kể" khi vừa tiếp tục phục hồi sau đại dịch COVID-19, vừa khắc phục các ảnh hưởng của xung đột tại Ukraine và cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Dù vậy, tăng trưởng kinh tế vẫn chậm và không đồng đều, có sự chênh lệch rõ rệt trên toàn cầu.

Theo nhà kinh tế trưởng của IMF, Pierre-Olivier Gourinchas, nền kinh tế toàn cầu đã tránh được kịch bản suy thoái dù phải đương đầu với những cú sốc lớn trong 2-3 năm qua nhưng cũng không tăng trưởng quá xuất sắc. IMF nhận thấy kinh tế toàn cầu đang "tập tễnh" tiến về phía trước chứ không “chạy nước” rút như được mong chờ. Các dự báo nhìn chung đều cho thấy nền kinh tế toàn cầu "hạ cánh mềm", nhưng vẫn quan ngại các nguy cơ liên quan cuộc khủng hoảng lĩnh vực bất động sản ở Trung Quốc, giá cả hàng hóa chưa ổn định, sự phân mảnh về địa chính trị và lạm phát có thể tăng trở lại. Một nguy cơ mới xuất hiện là xung đột giữa phong trào Hồi giáo Hamas và Israel.

Triển vọng trong trung hạn cũng không khả quan hơn. IMF dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2028, thấp hơn nhiều so với mức 4,9% dự báo trong khoảng 5 năm mà tổ chức này từng đưa ra ngay trước khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008-2009. Về lạm phát, dù đã giảm mạnh kể từ năm 2022, nhưng IMF dự báo chỉ số này sẽ vẫn ở mức khá cao là 6,9% trong năm 2023, giảm từ mức 8,7% của năm 2022, nhưng vẫn tăng nhẹ so với mức dự báo hồi tháng 7 trong khi năm 2024, lạm phát được dự báo là 5,8%, tăng 0,6 điểm phần trăm so với mức dự báo trước đó. Lạm phát cao có thể buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Điều này có thể gây tác động liên hoàn tới tăng trưởng kinh tế toàn cầu. IMF dự báo lạm phát lõi toàn cầu, không tính giá thực phẩm và năng lượng, sẽ giảm đều hơn, xuống 6,3% trong năm 2023 (từ 6,4%) năm 2022 và 5,3% trong năm 2024 trên cơ sở các thị trường lao động vẫn chặt chẽ.

Những điểm sáng

Trong báo cáo được công bố vẫn có một số điểm sáng đáng chú ý. Theo đó, IMF dự báo kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,1% trong năm 2023 và 1,5% trong năm 2024, lần lượt tăng 0,3 và 0,5 điểm % so với dự báo hồi tháng 7. Trong nhóm các nền kinh tế phát triển, IMF dự báo kinh tế Mỹ sẽ ngày càng chênh lệch rõ rệt so với Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) khi khu vực này chỉ tăng trưởng 0,7% trong năm 2023, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 7, và suy giảm 1,2% trong năm 2024.

Theo các chuyên gia của IMF, có nhiều nguyên nhân nới rộng khoảng cách giữa các nền kinh tế hai bên bờ Đại Tây Dương nhưng nguyên nhân hàng đầu là cuộc xung đột tại Ukraine. Không giống Eurozone, Mỹ là nhà xuất khẩu năng lượng ròng nên thu lợi nhuận nhiều hơn khi giá năng lượng tăng. Bên cạnh đó, chi tiêu tiêu dùng tại Mỹ ổn định hơn, ít chịu tác động từ các biện pháp tăng lãi suất do tỷ lệ nợ thế chấp dài hạn cao hơn và các biện pháp hỗ trợ tài chính thời kỳ COVID-19 tại Mỹ cũng "hào phóng" hơn so với ở Eurozone.

Trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7), IMF nâng đáng kể dự báo kinh tế Nhật Bản lên mức tăng trưởng 2% trong năm 2023, nhờ nhu cầu tích lũy, tăng thu từ du lịch trong nước và quốc tế cùng với các chính sách thích nghi cũng như sự phục hồi trong hoạt động xuất khẩu ô tô. Trong nhóm các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển, IMF đánh giá Ấn Độ có triển vọng tốt. Cụ thể, triển vọng tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ được nâng lên mức 6,3% trong năm 2023 trong khi tốc độ tăng trưởng của năm 2024 được IMF giữ nguyên so với dự báo hồi tháng 7.

Đáng chú ý, nền kinh tế Nga có sức bền cao hơn nhiều so với dự báo của nhiều nhà kinh tế. IMF nâng đáng kể dự báo mức tăng trưởng của nền kinh tế này lên 2,2% trong năm 2023, tăng 0,7 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 7. Triển vọng tăng trưởng kinh tế Nga trong năm 2024 giảm nhẹ xuống 1,1% trong năm 2024.

Các nhà quan sát nhận định, còn quá sớm để đánh giá tác động của một số điểm sáng trên đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Họ lưu ý, giá dầu tăng khoảng 4% chỉ trong vài ngày qua. Theo đó, giá dầu tăng 10% sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu 0,15% và làm tăng lạm phát toàn cầu thêm 0,4%./.