Tại Việt Nam, hiện có khoảng 4,2% dân số mắc bệnh COPD. Tại Hải Phòng, tỷ lệ mắc COPD cao hơn nhiều so với tỷ lệ chung của cả nước, khoảng 7,9% và bệnh đang có xu hướng tiếp tục tăng cao do tình trạng hút thuốc lá, thuốc lào, hít phải khói thuốc lâu dài (chiếm 80 - 90% nguyên nhân gây bệnh) và ô nhiễm môi trường gia tăng. Thống kê cho thấy, người bệnh mắc COPD chiếm 25% số giường trong các khoa hô hấp.
Điều dưỡng Khoa Bệnh phổi ngoài lao (Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng) hướng dẫn người bệnh COPD sử dụng dụng cụ hít thở.
Có tiền sử hút thuốc lào từ nhiều năm nay, ông Nguyễn Đăng Thành, 57 tuổi, trú tại khu 3 thị trấn Tiên Lãng (huyện Tiên Lãng) phát biện bị mắc COPD từ năm 2014. Tuy nhiên, do điều trị không đều nên bệnh tiến triển nặng với các triệu chứng: ho có đờm, khó thở dài ngày, ông Thành phải vào khám và điều trị tại Khoa Bệnh phổi ngoài lao (Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Vũ Ngọc Trường, Phó giám đốc Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng cho biết, hiện Khoa Bệnh phổi ngoài lao đang điều trị nội trú cho hơn 50% số người mắc bệnh COPD và khoảng hơn 400 người bệnh điều trị ngoại trú. Có đến 90% số người bệnh mắc COPD đang điều trị tại bệnh viện có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào hoặc hít phải khói thuốc.
Theo bác sĩ Vũ Ngọc Trường, bất cứ người nào cũng có nguy cơ mắc bệnh COPD, kể cả trẻ em hay người lớn, tuy nhiên, bệnh đặc biệt hay gặp ở nam giới từ 40 tuổi trở lên. Đây là bệnh mãn tính, thỉnh thoảng có đợt cấp, hoàn toàn không lây. Người mắc bệnh COPD thường có triệu chứng ho khạc đờm. Ban đầu đờm ít và loãng, sau nhiều, đặc hơn, giai đoạn cuối có thể đổi màu và có mủ. Người bệnh cũng thấy khó thở, người mệt mỏi. Những dấu hiệu này thường bị nhầm lẫn với một số bệnh như: viêm họng mãn, viêm phổi... nên nhiều người bệnh chủ quan và không đi khám. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, bệnh COPD có thể gây ra các biến chứng như suy hô hấp, suy tim, ung thư phổi, thậm chí dẫn tới tử vong.
Thực tế đáng lo ngại, việc điều trị COPD hiện nay gặp khó khăn, nhất là với những người già, người cao tuổi. Việc người bệnh không tuân thủ điều trị; sử dụng thuốc không đúng cách; chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý; chưa chú ý đến phục hồi chức năng hô hấp và nhất là vẫn tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh khiến bệnh khó cải thiện dứt điểm, thậm chí trầm trọng hơn. Bên cạnh đó, một trong những nguyên nhân chính gây COPD là do hút thuốc lá, thuốc lào từ khi còn trẻ, nhưng nhiều người không nhận thức được tác hại của thói quen này. Họ cho rằng, hút thuốc chỉ liên quan đến ung thư phổi chứ không biết đây cũng là căn nguyên dẫn đến bệnh COPD.
Để phòng ngừa bệnh COPD, các chuyên gia khuyến cáo, nam giới không nên hút thuốc lá, thuốc lào tránh tiếp xúc các nguy cơ gây bệnh. Với những người cao tuổi mắc bệnh, để phòng ngừa bệnh tái phát, nên hạn chế đến mức thấp nhất việc tiếp xúc khói thuốc, các hóa chất, khói bụi độc hại. Nên tập thể dục đều đặn hằng ngày, nhất là hít thở không khí trong lành trước và sau khi ngủ dậy và tuân thủ việc uống thuốc theo đúng sự chỉ dẫn của bác sĩ. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng hợp lý. Nhiều nghiên cứu cho thấy, hơn 25% số người mắc bệnh COPD bị suy dinh dưỡng, vì khi ăn họ dễ cảm thấy mệt và khó thở nên chán ăn và ăn ít, dẫn tới suy dinh dưỡng. Do vậy, chế độ ăn cần chia ra nhiều bữa nhỏ trong ngày, nên ăn chậm, nhai kỹ, tránh dùng đồ ăn thức uống có chất kích thích hoặc gây đầy hơi.
Bài và ảnh: Phạm Sen
