(HPĐT)- Căng thẳng ở biển Đỏ đang là vấn đề được cộng đồng quốc tế quan tâm, bởi bên cạnh việc tác động làm tăng chi phí vận chuyển còn là những hệ lụy đi kèm. Nhiều nhà quan sát nhận định một số kịch bản có thể xảy ra tại khu vực này trong thời gian tới.
Căng thẳng leo thang ở biển Đỏ khiến nhiều hãng tàu phải chuyển hướng hải trình, đẩy chi phí logistics tăng cao. Ảnh: TASS
Giá cước vận chuyển tăng cao
Tại hội nghị Cơ sở hạ tầng xanh bền vững lần thứ 13 do Viện Khoa học, Công nghệ và Vận tải Hàng hải Arab tổ chức ở Cairo (Ai Cập) ngày 3-3, các đại biểu nhấn mạnh tác động do những căng thẳng an ninh và địa chính trị ở biển Đỏ cũng như eo biển Bab alMandab đối với giá cước và chi phí vận chuyển. Theo đó, giá cước vận chuyển đến các cảng ở biển Đỏ tăng lên 6.800 USD/container, từ mức 750 USD/container ghi nhận trước thời điểm xảy ra khủng hoảng ở biển Đỏ. Bên cạnh đó, chi phí nhiên liệu và bảo hiểm cũng tăng cao, đặt ra những thách thức chưa từng có đối với ngành Hàng hải nói chung và hoạt động vận chuyển qua kênh đào Suez nói riêng.
Theo dữ liệu từ nền tảng PortWatch của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), khối lượng vận chuyển hàng hóa qua kênh đào Suez trong tuần kết thúc ngày 13-2 giảm 55% so với cùng kỳ năm 2023, trong khi khối lượng vận chuyển quanh mũi Hảo Vọng tăng gần 75%, do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào các tàu thương mại ở biển Đỏ, khiến các công ty vận tải biển chủ chốt phải chuyển hướng khỏi tuyến hàng hải quan trọng này. Theo đó, doanh thu của kênh đào Suez trong tháng 1-2024 giảm mạnh xuống còn 428 triệu USD, từ mức 804 triệu USD ghi nhận trong tháng 1-2023. Lượng tàu quá cảnh qua kênh đào Suez trong tháng 1-2024 chỉ đạt 1.362 tàu, giảm 36% so với tháng 1-2023.
Việc các tàu buộc phải chuyển hướng đi vòng qua mũi Hảo Vọng làm tăng thời gian vận chuyển hàng hóa từ châu Á tới châu Âu thêm 10 đến 15 ngày, khiến chi phí gia tăng đáng kể. Cùng với chi phí tăng cao, việc các chuyến hàng cập cảng trễ hơn ít nhất 1 tuần cũng khiến chuỗi cung ứng nguyên liệu, vật tư của các nhà sản xuất bị đảo lộn.
3 kịch bản tương lai
Nhận định tình hình, các nhà quan sát dự báo, 3 kịch bản có thể xảy ra với tình hình xung đột tại biển Đỏ như hiện nay. Kịch bản 1, các cuộc xung đột tiếp tục diễn ra, không làm gián đoạn hoàn toàn tuyến vận tải đường biển, nhưng tiếp tục gây ảnh hưởng. Kịch bản này đang đúng với thực tế hiện nay, khi lực lượng Houthi tại Yemen sử dụng tổng cộng 384 tên lửa và máy bay không người lái tấn công 54 tàu chở hàng thương mại trên biển Đỏ kể từ giữa tháng 11 năm ngoái. Trong nỗ lực ngăn chặn lực lượng này, liên minh Mỹ-Anh tiến hành hàng chục cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Houthi ở Yemen, song không ngăn được lực lượng này tiến hành thêm các cuộc tấn công.
Lạc quan hơn, kịch bản 2 sẽ là các bên "hạ nhiệt" căng thẳng, tình hình ổn định trở lại, bởi hiện xung đột tại Gaza đang có dấu hiệu có thể có lệnh ngừng bắn tạm thời, các hoạt động tấn công theo đó sẽ bớt đi và tình hình ổn hơn. Đồng thời, theo các nhà quan sát, xung đột vừa qua gây ra tác động, thiệt hại cho các bên. Do đó, các bên phải hạ nhiệt sớm để kết thúc cuộc chiến này.
Kịch bản 3 tuy ít có khả năng xảy ra nhưng không thể loại trừ, chiến sự tiếp tục gia tăng, khiến hoạt động hàng hải dân sự qua biển Đỏ dừng hẳn, gây thiệt hại cực kỳ lớn đối với hoạt động kinh tế tại khu vực này và thế giới. Các cuộc tấn công sẽ gia tăng quy mô, gây thiệt hại nặng nề, dẫn tới sự trả đũa mạnh hơn. Đó là một trong những kịch bản đáng sợ nhất, khi tàu mặt nước không người lái có thể di chuyển với tốc độ cao được sử dụng để tấn công các tàu ở biển Đỏ. Điều này hoàn toàn có cơ sở khi quân đội Mỹ cho biết, Houthi vừa có lần đầu phóng xuồng không người lái tự sát (USV) để tấn công tuyến đường vận tải trên biển Đỏ vào ngày 4- 1-2024. Tuy nhiên, USV này phát nổ trên tuyến hàng hải quốc tế và không có tàu nào trúng bom.
Theo các nhà quan sát, Mỹ và các đồng minh đủ khả năng mở cuộc tấn công lớn nhằm vào Houthi ở Yemen. Nhưng mối bận tâm của Washington là bất kỳ sự leo thang nào đều có thể thúc đẩy ảnh hưởng của Iran trong khu vực. Do đó, các cuộc tấn công của liên minh do Mỹ dẫn đầu vào lực lượng Houthi sẽ chỉ mang tính răn đe nhằm hạn chế các tuyến vận chuyển bị tấn công trong tương lai./.
Xuân Nhi (tổng hợp)
