(HPĐT)- Tôi trở về quê nhà đúng vào ngày mưa đang lắc rắc. Buổi sáng khi đang tận hưởng giấc ngủ nướng, tôi bị đánh thức bởi mùi khói. Trong đầu tôi mường tượng làn khói mỏng manh đang tỏa ra từ gian bếp cũ kỹ, nơi mẹ đang cặm cụi nấu bữa ăn sáng cho cả nhà. Tôi bước ra bậc thềm dõi mắt xuống gian bếp, từng lọn khói trắng chờn vờn bay lên trong mưa. Những lọn khói mắc mưa, tôi chợt mỉm cười khi nhớ lại thuở ấu thơ tôi từng nói như vậy với cả nhà.
Ngoài trời mưa vẫn đang lắc rắc rơi từng giọt khẽ khàng. Có lẽ đây là đợt mưa cuối cùng của mùa thu. Mưa mùa thu luôn khiến cho người ta có cảm giác tan mềm đi trong mọi khoảnh khắc, vạn vật cứ bình yên chậm rãi hòa quyện, lưu luyến không rời. Mưa không ào ạt, không xối xả, nên cũng tạo “điều kiện” cho khói được bay lên trong mưa. Màu khói trắng đục, nếu đứng từ xa thì trông giống như những đụn mây. Cả một vùng quê, thấp thoáng màu ngói, màu cây cối xanh non “mây khói” cứ thế bồng bềnh như đang trong một cõi mộng. Tôi từng hỏi mẹ những ngọn khói mắc mưa rồi chúng sẽ bay về đâu? Mẹ nhẹ nhàng xoa đầu tôi mỉm cười, chúng sẽ bay tới khi nào mỏi chân thì dừng. Khói trong tâm tưởng của tôi một đứa trẻ con lên mười lúc đó giống như một sinh vật biết yêu, biết giận và có cả… chân nữa. Tôi thấy khói dễ thương vô cùng.
Những lọn khói mắc mưa bay lên từ gian bếp. Thời chưa có bếp gas, bếp điện, thì bếp củi được dùng chủ yếu. Củi có thể là những gốc ổi, gốc nhãn, gốc mít khô hoặc thân cây ngô, rơm rạ. Cạnh chỗ kiềng để bắc nồi, bố dùng những viên gạch xây thành hai ô vuông riêng biệt ngăn nắp. Một ô dành để củi, ô còn lại thì đựng vỏ trấu. Tùy vào lúc nấu gì mà dùng củi hay thêm vỏ trấu vào để bếp đượm lửa. Mỗi lần nấu cám lợn, tôi thường cho củi gộc vào trước, đợi bén lửa thì vun vỏ trấu chung quanh. Mùi khói trấu là một trong nhiều loại mùi khói khiến tôi thích thú và suy ngẫm rất nhiều. Trong mùi khói trấu, tôi nhận được một chút hương thơm lúa mới, nếu là mẻ gạo mới xát. Mùi khen khét của hạt thóc lép và chắc chắn sẽ là mùi mồ hôi khó nhọc của bố mẹ tôi dày công làm nên hạt gạo dẻo thơm. Và chắc chắn rằng, khi khói bếp bay lên sẽ mang theo những thứ mùi đó mà tỏa khắp. Và trong mùi khói còn là mùi của những bữa cơm gia đình đầm ấm. Mùi canh cua đồng nấu canh rau tập tàng, mùi đậu phộng rang thơm phưng phức, mùi bát cà pháo chua giòn đưa miệng.
Tôi lớn lên qua bao nhiêu mùa khói mắc mưa. Đôi lúc tôi tự hỏi bản thân mình rằng: Những lọn khói mắc mưa hay là tôi đã giăng mắc mình vào hoài niệm? Mỗi lần về quê mùa mưa gặp khói là tôi lại bần thần, hít mùi khói trong mưa cho đẫy, căng tràn lồng ngực. Tôi mơ màng, thèm thuồng được tư do như khói bay trên bầu trời quê nhà bao la…/.
NGỌC LINH
