(HPĐT)- Trong đội quân Biệt động Sài Gòn - Gia Định thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có một vị sư nữ- chiến sĩ anh dũng, kiên cường, không quản hiểm nguy, tận trung báo quốc. Đó là Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông - người đã sống một cuộc đời tròn đời, vẹn đạo. Bà chính là nguyên mẫu nhân vật ni cô Huyền Trang trong bộ phim nổi tiếng “Biệt động Sài Gòn”.
Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông và tạo hình nhân vật ni cô Huyền Trang trong phim “Biệt động Sài Gòn” của diễn viên Thanh Loan. (Ảnh: Đình Phong chụp lại)
Nữ biệt động áo lam
Sau 35 năm ra mắt, phim “Biệt động Sài Gòn” với những sự kiện và nhân vật anh hùng ghi dấu một thời “mưa bom lửa đạn” vẫn để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng. Đặc biệt, nhân vật Ni cô Huyền Trang khiến người xem kính trọng và nể phục. Ít ai biết, hình tượng ni cô Huyền Trang được xây dựng dựa trên nguyên mẫu cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của một vị sư nữ nữ , chiến sĩ cách mạng - Ni trưởng Thích Nữ Diệu Thông.
“Biệt động Sài Gòn” là cái tên gắn với những trận đánh cảm tử, vô cùng táo bạo, bất ngờ, làm nên chiến thắng oanh liệt, khiến kẻ thù khiếp sợ. Trong đội quân ấy, có một chiến sĩ “đầu không có tóc, y phục màu lam”.
Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông tên thật là Phạm Thị Bạch Liên, sinh năm 1931 tại quận Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp). Bà xuất thân trong gia đình có truyền thống tu học và yêu nước. Thân phụ của bà là ông Phạm Văn Vọng, xuất gia trở thành hòa thượng Thích Giác Quang (1891-1969). Ông đã khai sơn chùa Thất Bửu (Châu Thành, An Giang), chùa Thất Bửu, hay còn gọi là chùa Phật Nhỏ trên núi Cấm (An Giang), chùa Kim Bửu (Đồng Tháp) và các chùa Liên Trì, chùa Tam Bảo, chùa Trúc Lâm ở TP Hồ Chí Minh. Những nơi này đều là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng. Thân mẫu của bà có tục danh Tô Mỹ Ngọc, xuất gia trở thành Ni trưởng Diệu Tịnh. Năm lên 9 tuổi, Phạm Thị Bạch Liên xuất gia tại chùa Phật Nhỏ, sau đó tham học tại Ni trường Diệu Đức (Huế). Tại đây, bà từng cùng tăng ni theo xe của chùa đi phát gạo, phát thuốc cho dân nghèo, tiếp tế lực lượng cách mạng.
Năm 1959, từ Huế bà trở về miền Nam. Bà thực sự bàng hoàng, thảng thốt khi chứng kiến sự tàn độc, dã man của đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai. Chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện Luật 10/59, lê máy chém khắp miền Nam, gây tổn thất lớn đối với phong trào cách mạng, làm nhiều người dân kinh hoảng. Lúc này, “người con của Phật” ngộ ra cái chân lý của đạo tu hành “cốt là cứu khổ cứu nạn, không thể ngồi tu mà ngoài kia dân tình ai oán, khóc than”. Ni cô quyết chí lên Sài Gòn sống cuộc đời tu tập và thực hiện ý định táo bạo của mình.
Bà xây dựng nên chùa Bổn Nguyện và dần phát triển nơi đây thành một căn cứ cách mạng trong diện mạo nhà chùa. Nhờ cơ duyên, bà được dẫn dắt đến với cách mạng, trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn - Gia Định (F100) lừng lẫy sau này. Từ đó, cuộc đời tu tập của ni sư Diệu Thông sang trang mới. Bà hoạt động cách mạng không trong màu xanh áo lính mà trong y phục lam thiền của nhà tu hành.
Ngộ ra chân lý chính nghĩa cách mạng
Để có thể nuôi được các “bổn đạo”, ngày ngày bà cùng nhiều người tất bật làm nhang, làm tương. Giữa những nia đậu tương ấy, là máy ngắm của súng cối, kíp nổ; ở dưới nền đất là lu kiệu chứa súng đạn, thuốc nổ. Bà trở thành mắt xích không thể thiếu trong những hoạt động bí mật ở Sài Gòn. Đằng sau tiếng tụng kinh, niệm Phật là hoạt động đánh máy, in truyền đơn và đem rải ngoài phố.
Được một thời gian, cảnh sát ngụy quyền bắt đầu theo dõi. Chúng đốt chùa và toàn bộ những ngôi nhà mái lá lân cận. Ni cô Diệu Thông bị địch bắt, nhưng cuối cùng chúng phải trả tự do vì không đủ chứng cớ buộc tội. Sau đó bà chuyển về Lữ đoàn 316 tiếp tục chiến đấu cho đến ngày đất nước thống nhất.
Nhiều trận đánh “xuất quỷ nhập thần” của Biệt động Sài Gòn luôn có bóng dáng lam y của ni cô Diệu Thông. Đó là trận đánh trạm biến điện cao thế góc trường đua Phú Thọ tháng 5-1969, trận đánh cư xá hạ sĩ quan độc thân (thành Poloma) tháng 7-1969… Hòa bình, ni cô Diệu Thông tiếp tục ở lại công tác tại Phòng Tham mưu Bộ Tư lệnh thành phố Hồ Chí Minh và Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước cho đến ngày nghỉ hưu.
Cuộc đời của ni cô Diệu Thông cùng với những trận đánh đã đi vào lịch sử. Mà những hiểm nguy, khó khăn, không gì có thể làm bà khiếp sợ. Triết lý nhà Phật và triết lý cách mạng đã hòa quyện vào nhau, hướng đến cuộc sống hòa bình, ấm no, hạnh phúc cho bá tánh, nhân loại đại đồng. Theo bà, “Tôi đến với cách mạng từ con đường đạo hạnh, giác ngộ ra chân lý chính nghĩa của cách mạng và bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với bao hiểm nguy, thử thách đầy cam go. Toàn bộ tài sản là ngôi chùa Bổn Nguyện và Tam Bảo, tôi đóng góp vào cuộc cách mạng giải phóng đất nước. Trong chiếc áo nhà tu, chúng tôi là những chiến sĩ cách mạng”.
Trong bộ phim “Biệt động Sài Gòn”, nhân vật ni cô Huyền Trang đã hy sinh nhưng ngoài đời thực Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông vẫn sống. Hiện bà 90 tuổi và đang cư ngụ tại chùa Thất Bửu (thị trấn An Châu, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang). Nghe gợi lại chuyện xưa, ni sư Diệu Thông chắp tay: “Mô phật, Huyền Trang trong phim về cõi Phật, nhưng Huyền Trang ngoài đời còn nặng nợ cửa thiền. Đội Biệt động năm xưa cũng chỉ còn lại một mình bần ni, đồng đội đã đi vào cõi hư vô hết thảy. Nhiều năm nay bần ni chỉ lo kinh kệ để tâm thanh tịnh và nguyện cầu cho quốc thái dân an”.
Nói về cuộc đời của mình, bà khái quát bằng mấy vần thơ: “Tuổi thơ chú tiểu quét lá đa/ Nửa xuân trước đánh đuổi giặc ma/ Danh lưu sử nữ Biệt động thành/ Nửa xuân giữa lăn lộn trầm kha/ Lưng còm tỉnh mộng tâm linh hiện/ Chọn ngày giỗ mẹ quyết xuất gia/ Bảo trì ngôi Tam bảo chơn Tam Bảo/ Xuân rốt sau là một sư bà”.
Năm 1976, lực lượng Biệt động Sài Gòn vinh dự được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, được Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam tặng 16 chữ vàng: “Đoàn kết một lòng - Mưu trí vô song - Dũng cảm tuyệt vời - Trung kiên bất khuất”. Năm 1969, Ủy ban Trung ương Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam trao tặng sư cô Diệu Thông Huân chương Chiến công giải phóng hạng 3. Năm 1985, bà được Chủ tịch Hội đồng Nhà nước tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất. Ngày 19-8-2011, bà được Tổng cục 2 Bộ Quốc phòng tặng “Kỷ niệm chương Tình báo quốc phòng Việt Nam”. Năm 2021, Viện Khoa học nghiên cứu nhân tài - nhân lực (Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) tặng danh hiệu “Hiền tài nước Việt” cho bà về thành tích cống hiến lớn lao trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước./.
ĐÌNH PHONG (Báo Cần Thơ)Người thực nói về nhân vật trong phim
Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông cho biết, bà rất hoan nghênh những nỗ lực của đội ngũ làm phim. “Diễn viên đóng rất tuyệt vời, bộ phim diễn tả cơ bản hoạt động tình báo của đơn vị chúng tôi thời ấy. Nhất là cảnh tôi bị địch dùng đòn roi tra tấn, điện giật cháy tay khét nẹt nhưng cương quyết không khai báo, giống hệt với những gì tôi đã trải qua”. Bộ phim “Biệt động Sài Gòn” có vài chi tiết ni cô Huyền Trang hư cấu so với đời thực nhưng vẫn chấp nhận được, ngoại trừ chi tiết yêu Tư Chung. “Vì bần ni đã hướng đến cửa thiền từ nhỏ nên không bao giờ nghĩ đến chuyện yêu đương. Mà bần ni nhớ ngoài đời chiến đấu ác liệt lắm, đau thương hơn nhiều so với cảnh trong phim”. Phim không thể hiện được hết những trận đánh “xuất quỷ nhập thần” như trong thực tế” - ni trưởng Diệu Thông bộc bạch.
