Nợ bảo hiểm ngày càng tăng cao: Quyết liệt trong việc khởi kiện

Doanh nghiệp đóng, nộp BHXH đầy đủ, thực hiện chế độ phúc lợi tốt, người lao động yên tâm làm việc.

(HPĐT)- Đến cuối năm 2019, các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố nợ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) gần 500 tỷ đồng; đến hết tháng 9-2020, số nợ tăng lên hơn 600 tỷ đồng. Số nợ tăng chóng mặt không chỉ tạo áp lực cho ngành BHXH trong công tác đôn đốc thu nợ, mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động (NLĐ). Biểu hiện rõ nhất là từ đầu năm đến nay, trên địa bàn thành phố xảy ra 4 vụ ngừng việc tập thể của hàng nghìn lao động,  nguyên nhân xuất phát từ việc doanh nghiệp nợ lương, nợ BHXH.

“Nợ chồng nợ”

Theo thống kê của BHXH Hải Phòng, trên địa bàn thành phố có hơn 7.000 đơn vị tham gia BHXH, BHYT, BHTN, tính đến hết tháng 9-2020, có 500 đơn vị, doanh nghiệp nợ bảo hiểm kéo dài từ 3 tháng trở lên, với số tiền hơn 600 tỷ đồng. Trong đó, chỉ tính riêng 7 doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin), số nợ BHXH đã lên đến hàng trăm tỷ đồng. Nợ nhiều nhất là Công ty TNHH MTV đóng tàu Nam Triệu với hơn 177 tỷ đồng; Công ty TNHH MTV đóng tàu Bạch Đằng nợ hơn 63 tỷ đồng. Hầu hết công ty con của Vinashin đều nợ bảo hiểm kéo dài từ 30 đến gần 90 tháng, nhưng không quan tâm trả tiền phát sinh hằng tháng nên số nợ ngày càng tăng nhanh. Bên cạnh số nợ “khủng” của Vinashin, các ngành chức năng của thành phố cũng đang trăn trở với những khoản nợ của các “ông lớn”: Công ty CP Lisemco nợ đọng hơn 58 tỷ đồng (70 tháng), Công ty CP công nghiệp tàu thủy An Đồng nợ hơn 16 tỷ đồng (102 tháng), Công ty TNHH Nam Thuận hơn 25 tỷ đồng ( 21 tháng), Công ty CP Lisemco 5 gần 19 tỷ (107 tháng), Công ty chế biến thủy sản xuất khẩu Hải Phòng nợ hơn 15 tỷ đồng (84 tháng)…

Thời gian qua, do ảnh hưởng dịch bệnh COVID-19, một số đơn vị, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng lâm vào tình cảnh sản xuất nhỏ giọt, đơn hàng cầm chừng, lao động giãn việc, nghỉ việc nhiều… khiến nhiều đơn vị, doanh nghiệp “lơ là” trong thực hiện chế độ BHXH cho NLĐ. Hậu quả, xảy ra 4 vụ ngừng việc tập thể đòi quyền lợi về BHXH, lương và các chế độ khác. Gần đây nhất vào ngày 19-10, gần 300 công nhân Công ty TNHH May quốc tế GLEECO Việt Nam ngừng việc tập thể để đòi hỏi quyền lợi về lương và BHXH. Hiện, công ty nợ BHXH hơn 10 tỷ đồng với tổng số 17 tháng nợ. “Nhiều quyền lợi liên quan đến chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí đều không được giải quyết. Chúng tôi nhiều lần ý kiến đến ban lãnh đạo công ty nhưng vẫn “đâu đóng đấy” – nhiều lao động của công ty bức xúc cho biết.

Trước đó, hàng nghìn công nhân của 3 doanh nghiệp: Công ty TNHH Seething Việt Nam (Khu công nghiệp Đồ Sơn); Công ty TNHH GG Vina và Công ty TNHH Giầy Stateway Việt Nam cũng ngừng việc tập thể để đòi quyền lợi cho mình. Theo thống kê, trong vòng 5 năm trở lại đây, thành phố xảy ra 41 vụ ngừng việc tập thể, trong đó nguyên nhân chủ yếu do nợ đọng BHXH. Để bình ổn thị trường lao động, bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho NLĐ, cơ quan chức năng cần quyết liệt, mạnh mẽ hơn trong thu hồi, giảm nợ đọng BHXH.

Triển khai nhiều giải pháp giảm nợ

Trước tình trạng nợ bảo hiểm ngày càng gia tăng, BHXH thành phố phối hợp các ngành, đơn vị liên quan triển khai quyết liệt các giải pháp giảm nợ. Đến nay, biện pháp mạnh nhất vẫn là khởi kiện, tuy nhiên, số đơn vị, doanh nghiệp bị khởi kiện chỉ đếm trên đầu ngón tay, việc thực hiện kết luận của tòa án còn chậm trễ. Từng tham gia tranh tụng tại các vụ việc tranh chấp lao động, luật sư Nguyễn Anh Vũ, Công ty Luật Hoa Phượng (Đoàn Luật sư Hải Phòng) cho biết:  Theo trình tự thủ tục tố tụng tranh chấp lao động, để khởi kiện  công đoàn cơ sở phải đứng ra khởi kiện hoặc ủy quyền  công đoàn cấp trên. Nhưng thực tế, công đoàn cơ sở “không dám” khởi kiện chủ sử dụng lao động và cũng ngại ủy quyền  công đoàn cấp trên. Mặt khác, để khởi kiện phải có ủy quyền của NLĐ hoặc đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, việc ủy quyền cũng không hề đơn giản, NLĐ muốn ủy quyền phải ra ủy ban, phòng công chứng làm các thủ tục, giấy tờ cần thiết. Với những doanh nghiệp có hàng trăm, hàng nghìn lao động việc thu thập giấy ủy quyền của 100% số NLĐ để khởi kiện rất khó chưa nói đến công chứng giấy tờ sẽ mất rất nhiều thời gian, tiền bạc.

Theo bà Phạm Thị Phương Mai, Phó trưởng Phòng Kinh tế đối ngoại (Sở Kế hoạch- Đầu tư), đối với những doanh nghiệp có nhiều sai phạm hoặc sai phạm kéo dài về nợ BHXH và các chế độ khác đối với NLĐ, Liên đoàn Lao động thành phố, BHXH thành phố và các đơn vị liên quan cần có những thông tin cụ thể, kịp thời để các ngành chức năng tích cực vào cuộc, xử lý nghiêm hoặc xem xét phương án tước giấy phép hoạt động của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chủ sử dụng lao động là người nước ngoài.

Phó giám đốc BHXH thành phố Đào Xuân Hải cho biết: Từ nay đến cuối năm, BHXH thành phố tích cực phối hợp các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, đôn đốc thu nợ, trong đó tập trung các đơn vị nợ dưới 6 tháng, vẫn trong khả năng trả nợ, không để nợ kéo dài, khó thu. BHXH thành phố cung cấp đầy đủ danh sách các đơn vị, doanh nghiệp nợ, hồ sơ xác định nợ, bản cập nhật đến tháng trước thời điểm nộp đơn khởi kiện ra tòa… giúp tổ chức công đoàn các cấp có đầy đủ chứng cứ khởi kiện và Công an thành phố có cơ sở để điều tra, xác minh. Với những đơn vị nợ lớn, nợ dài, cơ quan BHXH sẽ lập danh sách gửi UBND thành phố, đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng để mang tính chất răn đe.

Về phía Liên đoàn Lao động thành phố tập trung chỉ đạo Liên đoàn lao động các quận, huyện, Công đoàn ngành vào cuộc quyết liệt hơn nữa bằng việc trực tiếp tham gia tố tụng tại tòa án, đưa ra đầy đủ bằng chứng, cơ sở pháp lý để công tác khởi kiện thuận lợi hơn; chủ động vận động, giải thích, hướng dẫn NLĐ tham gia khởi kiện./.