Nỗ lực cứu hộ gấu về nơi an toàn

Điều kiện nuôi nhốt gặp nhiều khó khăn 

Theo Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng, đầu những năm 2000, toàn thành phố có khoảng 400 cá thể gấu được nuôi nhốt tại các hộ dân thuộc nhiều quận, huyện. Tuy nhiên, đến nay, số lượng chỉ còn 15 cá thể, được nuôi tại một doanh nghiệp và 7 hộ gia đình. Tại huyện Vĩnh Bảo, gia đình ông Đào Mạnh Hoài, ở xã Cổ Am là hộ nuôi gấu nhiều nhất thành phố với 5 cá thể. Ông Hoài thông tin, có thời điểm, gia đình từng muốn bàn giao gấu cho Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam, nhưng lại lo lắng không biết gấu có được chăm sóc tốt. Mỗi tháng, chi phí thức ăn cho gấu khoảng 3-4 triệu đồng, gia đình vẫn cố gắng bảo đảm và chăm sóc cẩn thận. Tuy nhiên, ông Hoài cũng bày tỏ lo ngại về khó khăn kinh tế trong tương lai và tình trạng sức khỏe suy giảm của gấu theo tuổi tác. 

Thực tế này cũng phản ánh phần nào tình hình nuôi nhốt gấu tại Hải Phòng hiện nay khi nhiều hộ dân, dù còn nuôi gấu, nhưng đang gặp khó khăn cả về kinh tế lẫn điều kiện chăm sóc. Trước thực trạng đó, đầu năm 2025, Tổ chức Động vật Châu Á phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng tổ chức khảo sát điều kiện nuôi nhốt gấu tại địa phương. Đoàn công tác đến kiểm tra tại các hộ dân và Công ty CP Du lịch Quốc tế Hòn Dáu. Bà Heidi Quine, Trưởng đại diện Tổ chức Động vật châu Á tại Việt Nam nhận định, phần lớn gấu nuôi trong các hộ gia đình tại Hải Phòng đều lớn tuổi, sống trong chuồng chật hẹp nhiều năm. Nhiều gia đình nuôi gấu cũng là người lớn tuổi, việc chăm sóc rất vất vả. Có trường hợp cả hai vợ chồng chủ nuôi đều bị tai biến, hoàn cảnh rất khó khăn. Một cá thể gấu ở quận Kiến An bị thương ở vai; một cá thể khác thuộc Công ty CP Du lịch Quốc tế Hòn Dáu chết không rõ nguyên nhân. Do được hình thành từ trước khi tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13351:2021 có hiệu lực, phần lớn các hộ nuôi gấu hiện nay không còn đáp ứng được các điều kiện kỹ thuật theo quy định mới.

Tích cực vận động người dân bàn giao gấu 

Trong bối cảnh điều kiện nuôi nhốt không bảo đảm an toàn cho gấu, công tác vận động các hộ bàn giao gấu về Trung tâm Cứu hộ còn nhiều khó khăn. Từ năm 2015 đến nay, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương mới vận động được 3 hộ bàn giao 3 cá thể gấu. Gần đây, đoàn liên ngành thuyết phục gia đình bà Lê Thị Tính (phường Đằng Lâm, quận Hải An) tự nguyện chuyển giao cá thể gấu sau gần 20 năm nuôi nhốt. Nhờ hiệu quả tuyên truyền của Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng cùng các tổ chức bảo vệ động vật, bà Tính hoàn toàn tự nguyện bàn giao gấu mà không yêu cầu bồi thường. 

Dù đã có một số chuyển biến tích cực, nhưng thực tế cho thấy công tác vận động người dân bàn giao gấu vẫn còn gặp nhiều rào cản. Ông Đoàn Văn Cẩn, cán bộ kiểm lâm Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng cho biết, các hộ dân hiểu rõ khó khăn trong việc nuôi gấu không đúng điều kiện, song còn tâm lý chần chừ vì mong được hỗ trợ. Trước kia, các hộ tự bỏ tiền mua gấu, tốn kém nhiều chi phí chăm sóc. Một số hộ còn băn khoăn việc gấu có được chăm sóc tốt hơn nếu bàn giao cho cơ quan chức năng hay không. 

Những rào cản đó càng cho thấy sự cần thiết phải sớm giải quyết dứt điểm tình trạng nuôi gấu không bảo đảm điều kiện. Theo Phó chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng Luyện Công Khanh, việc nuôi gấu trong điều kiện không bảo đảm dễ khiến gấu suy giảm sức khỏe, thậm chí chết vì già yếu. Các chuồng nuôi gấu thường đặt trong khu dân cư chật hẹp, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường sống của người dân chung quanh. Do đó, giải pháp tốt nhất là tiếp tục vận động, tuyên truyền để các hộ dân bàn giao gấu cho Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Quá trình vận động cần sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội, từ thiện. Thời gian tới, Chi cục Trồng trọt và Kiểm lâm Hải Phòng sẽ phối hợp chặt chẽ các đơn vị chức năng và Tổ chức Động vật châu Á nhằm vận động 7 hộ dân trên địa bàn chuyển giao 15 cá thể gấu đang nuôi nhốt. Mục tiêu là đưa gấu về môi trường bán tự nhiên, nơi chúng được chăm sóc trong điều kiện tốt hơn. Đây là bước đi quan trọng hướng đến việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng nuôi nhốt gấu tại Hải Phòng, góp phần thực hiện cam kết bảo tồn động vật hoang dã và phát triển bền vững.