Nỗ lực gỡ “thẻ vàng” khai thác thủy sản: Cơ hội phát triển bền vững

Tàu cá neo đậu tại âu cảng Bạch Long Vĩ. Ảnh: TRUNG KIÊN

Cả hệ thống chính trị vào cuộc

Đánh giá về nỗ lực trong việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng” khai thác thủy sản trên địa bàn thành phố, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đỗ Gia Khánh cho biết: Sau chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia chống khai thác IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định), công tác chống khai thác IUU trên địa bàn thành phố có tiến bộ rõ rệt. 100% số tàu cá thành phố được đăng ký lên phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase); 100% số tàu cá vươn khơi lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VSM) và giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Năm 2023, thành phố không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý. Những tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU nhanh chóng xử lý theo hướng khoa học, trung thực. Cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở tập trung cao, huy động mọi nguồn lực, làm việc không kể ngày nghỉ để tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, thu nhận báo, nhật ký khai thác.

Cùng cả nước gỡ “thẻ vàng”, Hải Phòng là địa phương đi đầu trong việc thành lập, kiện toàn Tổ công tác chống khai thác IUU tại địa phương ven biển; ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ kinh phí lắp đặt, cước thuê bao thiết bị VMS, bố trí nguồn lực kiểm soát sản lượng khai thác thủy sản cập cảng. Công tác tuyên truyền, vận động ngư dân khai thác đúng quy định của pháp luật về thủy sản, về chống khai thác IUU, đặc biệt không đưa tàu cá, ngư dân sang vùng biển nước ngoài khai thác thuỷ sản trái phép được quan tâm, đẩy mạnh. Việc phối hợp các lực lượng chấp pháp để quản lý, kiểm soát hoạt động của tàu cá trên biển để kịp thời trao đổi, cung cấp thông tin, ngăn chặn, xử lý tàu cá có hành vi khai thác IUU phát huy hiệu quả. Ngư dân Lưu Đình Dũng, chủ tàu HP90569-TS, Chủ nhiệm Câu lạc bộ đánh bắt xa bờ phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn) khẳng định: Việc khai thác hải sản trên biển những năm gần đây gặp nhiều khó khăn do ngư trường cạn kiệt, giá xăng, dầu tăng cao. Tuy nhiên, mỗi lần ra khơi ngư dân chúng tôi luôn tự nhắc sẽ thực hiện đúng quy định, không khai thác hải sản bất hợp pháp. Vi phạm khai thác IUU là làm xấu hình ảnh đất nước, tương lai của nghề cá Việt Nam và cơ hội ra khơi của chính mình.

Phát triển nghề cá hiện đại

Để phát triển nghề cá theo xu thế hội nhập và chuyển đổi nghề cá nhân dân sang nghề cá hiện đại, từ nay tới trước khi Đoàn Thanh tra của EC sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5, đồng chí Nguyễn Đức Thọ, Phó chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU yêu cầu: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng, UBND các quận, huyện, xã, phường, thị trấn tập trung cao, quyết liệt xử lý vấn đề hạn chế trong chống khai thác IUU. Đó là tình trạng mất tín hiệu kết nối VMS trên 10 ngày của tàu vươn khơi; tăng cường giám sát, yêu cầu các tàu vào cảng chỉ định để giám sát sản lượng; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân; gắn vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy đảng, địa phương trong quản lý, giám sát tàu “3 không”, tàu khai thác vi phạm IUU.

Thực hiện quy định về chống khai thác IUU cùng với khó khăn nghề khai thác thủy sản đối mặt được xem là cơ hội sàng lọc, quy hoạch nghề khai thác thủy sản, đẩy nhanh việc chuyển đổi nghề, tăng nuôi trồng. Ông Vũ Văn Cự, Trưởng Liên tập đoàn đánh cá biển Nam Triệu (huyện Thủy Nguyên) cho rằng: Đến thời điểm này, tàu cá nào hoạt động không hiệu quả, không đủ nhân lực nên tính toán chuyển nghề, tàu nào vươn khơi bám biển đầu tư hiện đại đánh bắt mới hiệu quả. Phát triển nghề cá hiện đại đi kèm với đó là lực lượng lao động có trình độ, không thể duy trì mãi việc “cha truyền, con nối”. Chỉ khi ngư dân có trình độ, năng lực quản lý, điều hành, hoạt động khai thác thủy sản mới đạt sản lượng cao. Muốn chuyển đổi nghề cho ngư dân, giảm phụ thuộc hoạt động khai thác, cần phát triển các nghề trên bờ phù hợp và đầu tư nghề khai thác hiện đại, quy mô hợp lý.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên, về lâu dài, ngành thủy sản đẩy mạnh, tăng giá trị nuôi trồng, giảm giá trị khai thác, gắn với bảo vệ nguồn lợi; chú trọng đầu tư hoạt động điều tra đánh giá nguồn lợi hải sản ở các vùng biển và dự báo kịp thời, chính xác ngư trường đánh bắt cung cấp cho ngư dân để nâng cao hiệu quả mỗi chuyến biển.

Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” thủy sản là cơ hội giúp nghề khai thác thủy sản cả nước và thành phố thay đổi, thích ứng phù hợp. Cùng cả nước, thành phố Hải Phòng tập trung cao triển khai các nhiệm vụ, giải pháp để chống khai thác IUU, từ đó tạo chuyển biến thực chất, hướng tới chuẩn hóa trong quản lý khai thác hải sản.