Nơi núi sông lưu dấu những bậc hiền nhân

Nơi danh sơn lưu dấu anh hùng

Côn Sơn - Kiếp Bạc từ lâu đã thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên nhiên cùng chiều sâu lịch sử và văn hóa hào hùng. Núi non, sông nước nơi đây từng chứng kiến những trang sử hào hùng của dân tộc, gắn với ba lần quân dân nhà Trần đánh bại quân Nguyên - Mông ở thế kỷ XIII và cuộc kháng chiến 10 năm của nghĩa quân Lam Sơn chống quân Minh ở thế kỷ XV.

Nhưng sức hấp dẫn của Côn Sơn - Kiếp Bạc không chỉ ở những chiến công đã được ghi vào sử sách. Vùng đất này còn là nơi hội tụ bóng dáng của những con người đã làm nên chiều sâu văn hóa Việt Nam như: Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Đán, Pháp Loa, Huyền Quang...

Từ Côn Sơn, con đường dẫn du khách đi giữa màu xanh của núi rừng, qua những hàng thông cổ thụ và những tán cây xum xuê. Chùa Côn Sơn hiện ra trầm mặc, thanh tịnh như một khoảng lặng giữa thiên nhiên. Đây từng là một trong những trung tâm của dòng thiền Trúc Lâm Đại Việt do Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông sáng lập.

Rời chùa Côn Sơn, tìm về đền thờ Nguyễn Trãi, ngôi đền nằm dưới chân núi Ngũ Nhạc, trong không gian Thanh Hư Động, bên dòng suối Côn Sơn uốn lượn. Cảnh sắc ấy gợi nên một không gian vừa khoáng đạt vừa tĩnh tại, khiến người ta dễ liên tưởng tới những câu thơ, những trang văn đã làm nên tên tuổi Nguyễn Trãi.

Chị Nguyễn Thị Huyền, một du khách ở Nghệ An cho biết: "Về tham quan di tích, tôi cảm nhận được Côn Sơn mang vẻ đẹp thanh tĩnh, sâu lắng, còn đền Kiếp Bạc lại mang một sắc thái khác: uy nghi, hùng tráng và linh thiêng. Một khung cảnh mê đắm lòng người".

Đền Kiếp Bạc nằm giữa thung lũng được bao bọc bởi những dãy núi Rồng, phía trước mở ra Lục Đầu Giang. Núi tạo thế rồng chầu, hổ phục; sông nước mở rộng như một minh đường. Từ xa, cổng đền với ba cửa lớn hiện lên giữa không gian núi sông, gợi cảm giác vừa gần gũi vừa uy nghi. Đây là nơi thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, vị anh hùng dân tộc đã gắn cuộc đời mình với những năm tháng quyết liệt chống quân Nguyên - Mông.

Mùa Thu mới trên miền di sản

Mùa Thu năm nay, Côn Sơn - Kiếp Bạc đón du khách bằng một mùa lễ hội có nhiều nét mới.

Anh Nguyễn Đình Thi ở phường Trần Hưng Đạo cho biết, qua thông tin đại chúng, người dân được biết, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 diễn ra trong 9 ngày, từ ngày 26/9 - 4/10. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống được gìn giữ, phần hội được mở rộng với nhiều hoạt động văn hóa, trải nghiệm, quảng bá du lịch và xúc tiến thương mại.

Điểm mới đáng chú ý của lễ hội năm nay là không gian văn hóa, du lịch và xúc tiến thương mại được mở rộng, đưa những câu chuyện về vùng đất và con người Hải Phòng đến gần hơn với du khách.

Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại được bố trí thành 5 không gian: không gian di sản và trải nghiệm trà sen; không gian làng nghề truyền thống; không gian ẩm thực Hải Phòng; không gian sản phẩm OCOP và nông sản tiêu biểu; không gian sân khấu.

Lễ hội cũng mở rộng cách kể câu chuyện di sản. Đây là nét mới độc đáo tại lễ hội mùa Thu. Các nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng số được huy động để giới thiệu không gian di tích, nghi lễ, nghệ thuật, làng nghề, ẩm thực và những trải nghiệm tại lễ hội. Công nghệ số được đưa vào phục vụ du khách thông qua mã QR trên nền tảng Smart Hải Phòng, giúp người dân, du khách thuận tiện tra cứu lịch chương trình, sơ đồ không gian, điểm tham quan, dịch vụ, ăn uống, lưu trú và các tuyến, điểm du lịch liên quan.

Ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết điểm nhấn quan trọng của chương trình khai hội tối 26/9 là công bố bộ nhận diện thương hiệu di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Bộ nhận diện chung được Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh thống nhất lựa chọn, sử dụng, góp phần tạo nên hình ảnh thống nhất cho quần thể Di sản thế giới.

Như vậy, giữa một không gian mang đậm dấu ấn quá khứ, những phương thức trải nghiệm mới đang được mở ra. Người trẻ có thể tìm hiểu di sản bằng điện thoại, khám phá lễ hội qua những câu chuyện số, nhưng khi đặt chân đến Côn Sơn - Kiếp Bạc, điều níu giữ họ sau cùng vẫn là vẻ đẹp nguyên sơ của núi sông và chiều sâu văn hóa của vùng đất.

Từ đây, những giá trị của di sản không chỉ được gìn giữ trong từng di tích mà còn được kết nối thành một không gian rộng lớn hơn, nơi các vùng đất cùng kể một câu chuyện chung về lịch sử, văn hóa và con người...