(HPĐT)- Trong ngành Xuất bản, sách về khoa học- công nghệ (KH-CN) được đánh giá là thể loại quan trọng, nhiều giá trị cũng như có lượng bạn đọc lớn. Tuy nhiên dòng sách này ở nước ta hiện nay cung không đủ cầu, nên nhiều người mong rằng thời gian tới sách KH-CN sẽ được các đơn vị xuất bản quan tâm, đầu tư nhiều hơn.
“Khoa học khủng khiếp” – bộ sách nổi tiếng trong lĩnh vực khoa học thường thức cho thiếu nhi.
Tại hội nghị tổng kết hoạt động xuất bản, phát hành xuất bản phẩm năm 2022 và triển khai nhiệm vụ năm 2023 do Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức gần đây, không ít số liệu ấn tượng được đưa ra. Năm 2022, có gần 6 triệu bản sách được xuất bản, tăng 49,5% so với năm 2021; số lượng xuất bản phẩm vi phạm về nội dung bị xử lý trong năm 2022 giảm 16,7% so với năm trước.
Nhưng cạnh con số đáng mừng kể trên, Cục Xuất bản cho biết, ngành còn bộc lộ một số hạn chế. Đáng chú ý, sách có giá trị và có sức lan tỏa còn ít, nhất là thể loại KH-CN. Thực tế, hiện ở nước ta, nhiều nhà xuất bản chú trọng đưa sách KH-CN tới bạn đọc, nhưng so với dòng sách văn học, kỹ năng thì vẫn có phần lép vế. Chưa kể, phần lớn sách KH-CN có giá trị cao, hút bạn đọc là của các tác giả quốc tế, được chuyển ngữ sang tiếng Việt.
Thị trường sách tại Việt Nam có rất nhiều đầu sách về KH-CN. Nổi bật gần đây có “6 phát minh làm nên thời đại” của Steven Johnson- chuyên gia bậc thầy của lịch sử ý tưởng. Trong cuốn sách này, tác giả chỉ tập trung vào 6 công nghệ (thủy tinh, làm lạnh, âm thanh, làm sạch, thời gian, ánh sáng) và khám phá các phân nhánh của chúng, cả mặt tốt lẫn không tốt. Ấn phẩm là tập hợp đầy đủ những “phát minh chim ruồi”, hoàn toàn bất ngờ với người đọc.
Tác giả- nhà sử học Yuval Noah Harari nổi tiếng khắp thế giới với cuốn “Sapiens- lược sử loài người”, gần đây “trở lại” nước ta với “21 bài học cho thế kỷ 21” (Dương Ngọc Trà dịch). Trong cuốn sách này, tác giả xuất phát từ góc nhìn của một nhà tương lai học để hình dung về thế giới hiện đại trong kỷ nguyên số sẽ vận hành ra sao. Từ đó, ông nêu ra các giả thiết về sự tác động to lớn của kỷ nguyên số tới mọi mặt của đời sống xã hội loài người cũng như các quan niệm truyền thống về tự do, hy sinh, dân tộc, tôn giáo…
Giáo sư thiên văn học Trịnh Xuân Thuận (người Mỹ gốc Việt) có nhiều sách về khoa học được chú ý. Nổi bật nhất ông có cuốn “Giai điệu bí ẩn và con người đã tạo ra vũ trụ”, nỗ lực tránh dùng những thuật ngữ chuyên sâu, sử dụng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu để bàn về sự điều chỉnh cực kỳ chính xác của vũ trụ. Cuốn sách cũng trình bày quá trình phát hiện ra mối liên hệ giữa con người và vũ trụ.
“Khoa học khủng khiếp” - tên bộ sách nổi tiếng trong lĩnh vực khoa học thường thức cho thiếu nhi, do Nick Arnold viết và có tranh minh họa kèm theo, được nhiều bạn đọc nhỏ tuổi nước ta chọn làm sách “gối đầu giường”. Bộ sách không chỉ thu hút ở tên sách mà còn chinh phục bạn đọc bởi xây dựng tình tiết hài hước, giúp trẻ em tiếp cận các môn như Toán học, Vật lý, Hóa học đến kiến thức Sinh học, Địa lý, Lịch sử một cách dễ dàng và đầy hứng thú.
Những cuốn sách KHCN khác ở nước ta được chú ý còn có “Mười vạn câu hỏi vì sao- tri thức thế kỷ 21- khoa học công trình”, “12 xu hướng công nghệ trong thời đại 4.0”, “Công nghiệp tương lai”, “Hacker lược sử”, “Khoa học khám phá: trí tuệ giả tạo”, “Vũ trụ trong vỏ hạt dẻ”, “Life 3.0– loài người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”, “Nghệ thuật ẩn mình”, “Thế giới như tôi thấy”, “Tâm lý học đám đông”…, hay những cuốn sách trong tủ sách “Khoa học và Khám phá” của Nhà xuất bản Trẻ. Theo các chuyên gia, sách về KH-CN có một vị trí quan trọng trong ngành xuất bản, nhất là khi chúng ta đang sống trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0).
“Chúng ta coi khoa học, công nghệ là nền tảng, trụ cột, thì tri thức khoa học phải được quan tâm phát triển hơn nữa”, ông Nguyễn Cảnh Bình, Chủ tịch hội đồng quản trị Alpha Books nhấn mạnh tầm quan trọng của sách KH-CN. Dòng sách này có loại mang tính chất phổ biến kiến thức đại cương, đại chúng, những sách phục vụ nghiên cứu, sách chuyên khảo, chuyên sâu. Đây là nguồn tri thức quan trọng trong nâng cao trình độ nhà khoa học, năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia. Ông Bình cho rằng phải nuôi dưỡng tình yêu khoa học nơi thiếu nhi thông qua sách vở phong phú, đồng thời làm ra nhiều sách khoa học hiện đại, cập nhật hơn nữa.
Giới chuyên môn đánh giá, những đầu sách này được bạn đọc đón nhận và phản hồi tốt là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy chất lượng sách và lượng kiến thức đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của bạn đọc. Điều cần trong thời gian tới là đẩy mạnh, phát triển sách KH-CN từ số lượng đến chất lượng./.
HOÀNG ANH
