Nức tiếng sản vật đất Cảng

Về Bàng La những ngày này thấy lòng phơi phới khi chứng kiến quang cảnh và con người nơi đây nhiều đổi thay. Những mái nhà vốn lụp xụp vì gió biển thổi quanh năm, cái nghèo đói đeo bám, nay được thay bằng những biệt thự, nhà cao tầng khang trang. Kinh tế khấm khá, mọi người tận hưởng trọn vẹn niềm vui đầu Xuân. Trẻ nhỏ hớn hở với quần áo, đồ chơi mới. Người lớn sơn sửa, trang hoàng lại nhà cửa, đổi cái ti-vi “hoành tráng”, cái xe máy đời mới nhất…“Ấm no đa phần nhờ táo muối đấy!”, anh Nguyễn Hữu Ngọc (tổ dân phố Bàng Trung), vừa đóng gói nốt mẻ táo vào bao để kịp giao cho thương lái, vừa tranh thủ trò chuyện với khách quen. Bên chén nước nóng, anh Ngọc trầm tư về quãng thời gian thăng trầm đã qua. Gần 10 năm trước, khi đi biển mất nhiều hơn được, muối mất giá, tôm cá cứ gần đến ngày thu hoạch lại “bơi ngửa”, giữa lúc tưởng chừng bó tay trước cái nghèo đói giữa vùng đất muối, anh Ngọc cùng nhiều người dân Bàng La quay sang lấp ao, san vườn trồng táo nhằm “chống đói”. Ai dè, đó lại là cứu cánh, là hướng đi mới giúp họ thoát nghèo. Đất mặn, nhưng táo cứ mơn mởn, quả sai trĩu cành với hương vị thơm ngon, giòn, ngọt không đâu sánh bằng. Táo trồng trên đất muối được người dùng ưa chuộng, người Bàng La “cười không khép miệng” bởi cứ đến thời điểm thu hoạch, từ tháng 10 năm trước đến tháng Giêng năm sau, thương lái nườm nượp tìm về. “Táo muối” trở thành thứ hoa quả đặc sản trong những ngày Tết giúp xoa dịu những chiếc dạ dày vốn “quá tải” vì rượu bia và các loại thức ăn vừa ngậy mỡ, lại giàu đạm.

Bánh đa gấc Lạng Côn.

“Năm nay nhà tôi dù không được mùa như mọi năm, nhưng với 4 sào trồng 70 gốc táo, thu về hơn 4 tấn táo quả. Với giá bán tại vườn 20.000 đồng/kg/không chọn và 25.000 đồng/kg/loại chọn, thu về gần 100 triệu đồng. Tết này “ấm” rồi!”, anh Ngọc cười lớn. Chia tay anh, chạy xe máy tà tà dọc tuyến đường qua cây cầu Gù mới được khánh thành, thấy hàng trăm, hàng nghìn nụ cười của các ông chủ nông dân vừa trúng “mùa vàng”.

Thắm sắc bánh đa gấc Lạng Côn

Rời Bàng La, rẽ qua làng nghề bánh đa Lạng Côn, trong sân, ngoài đường rộn tiếng gọi nhau đội phên phơi bánh. Hiện Lạng Côn có hơn 70 hộ dân với hàng trăm lao động theo nghề tương truyền có từ thế kỷ thứ 10, thời ông Chu Xích Công dưới triều vua Lê Đại Hành về đây khai hoang, lập ấp. Nhìn quang cảnh làng nghề tấp nập hiện nay, ít ai có thể mường tượng, gần 10 năm trước, làng nghề bánh đa Lạng Côn từng mai một và thất truyền bởi lao động thủ công năng suất thấp.

“Gần 10 năm trước, chỉ có dăm bảy hộ còn giữ nghề, trong đó có gia đình tôi. Nhiều lúc nản quá định bỏ nghề, bởi sản xuất theo phương thức truyền thống, 3 lao động quần quật từ 3-4 giờ sáng đến chiều chỉ làm ra trên dưới 200 bánh đa. Tính ra, mỗi ngày, một người chỉ kiếm được dăm ba chục nghìn đồng”, ông Hoàng An Thái, chia sẻ. “May nhờ mạnh dạn áp dụng dây chuyền sản xuất mới, giờ, cũng ngần ấy lao động, 1 ngày làm ra 2.000-3.000 bánh đa, thu nhập tăng lên hàng chục lần. Giờ chúng tôi sống khoẻ với nghề”.

Khác với chợ Hỗ (huyện An Dương) làm bánh đa thái, người dân Lạng Côn chỉ làm bánh đa nướng loại mặn và ngọt. Cũng chỉ từng ấy nguyên liệu, gồm gạo, đường trầm hoặc đường đen, gừng, vừng, muối, quế chi…, nhưng với tỷ lệ, pha chế khéo léo, người dân nơi đây làm ra những chiếc bánh đa nướng giòn rụm, thơm ngon khó tả. Vượt khỏi phạm vi làng, xã, bánh đa Lạng Côn được biết đến trên toàn thành phố và theo chân thương lái đến nhiều tỉnh, khác. Cuộc sống người làm nghề khấm khá, nghề truyền thống vì thế được duy trì và phát triển. Những ngày cuối năm, ngoài bánh đa mặn và ngọt truyền thống, người dân còn làm thêm cả bánh đa gấc. Những chiếc bánh đa đỏ thắm không chỉ thay cho lời chúc năm mới may mắn, hạnh phúc, phát tài, phát lộc, mà còn là niềm tự hào về nghề truyền thống. Nếu mua đem về làm quà, mọi người sẽ “giật mình” bởi giá bánh đa không thay đổi trong gần 10 năm qua, 1.100 đồng/chiếc/loại chưa nướng và 1.800 đồng/chiếc/loại nướng rồi, chỉ bằng 1/2, 1/3 so với giá ngoài thị trường.

Mỡ màng chuối tiêu hồng Liên Khê

Nếu như táo muối Bàng La ấn tượng với vị thơm ngon, giòn ngọt, thì bánh đa gấc Lạng Côn đã mắt vì màu tươi, thì đến Liên Khê chắc chắn du khách sẽ mê mẩn vì màu xanh những vườn chuối tiêu hồng tiếp nối miên man. Người ta ví von, chuối tiêu hồng và người Liên Khê gắn bó nhau bởi duyên phận. Nguyên do là trong số khá nhiều loại cây, người dân nơi đây “chung tình” với chuối tiêu hồng. Khác với chuối tây thích hợp cho mùa nóng, trời càng lạnh, ăn chuối tiêu hồng càng thơm ngon. Nhìn bề ngoài, chuối tiêu hồng “ăn đứt” các loại chuối khác khi quả nào quả nấy cong cong như vầng trăng khuyết. Khi chín, vỏ chuyển sang màu vàng rộm cùng những chấm nhỏ lấm tấm trải đều, rất đẹp mắt. Phần thịt quả, khi cắt ngang tròn xoe, vàng nõn một màu tươi mới. Nếm thử, thấy không de đầu lưỡi như chuối tây, mà cảm vị ngọt thanh, dịu nhẹ, hương thơm thoang thoảng.

Mỡ màng cánh đồng chuối tiêu hồng. Ảnh: Trung Kiên

Trước đây nhiều gia đình ở Liên Khê nghèo khó, nay đổi đời nhờ nghề trồng chuối. Trước Tết chừng 2-3 tháng, muốn mua được những buồng chuối đẹp, thương lái ùn ùn kéo nhau về đặt cọc xí phần. Giá chuối thường ngày chỉ vài chục nghìn đồng/nải, thì chuối tiêu hồng ngày Tết có giá lên tới cả triệu đồng/buồng (chừng gần 10 nải). Vì thế, một sào chỉ riêng vụ chuối Tết thu về 30-40 triệu đồng không phải quá khó. “Gần 10 năm trước, nhiều người ở Liên Khê quyết tâm thoát nghèo trên chính đồng đất quê hương bằng cách đào ao nuôi cá hay đưa đất đồi xuống đồng trũng để trồng cây ăn quả, chủ yếu là chuối tiêu hồng. Hiệu quả kinh tế do chuối tiêu hồng mang lại, chủ yếu vụ giáp Tết Nguyên đán, giúp nhiều gia đình ở đây “đổi đời”, đem lại thu nhập cả trăm triệu đồng/năm. Vì thế, trong số hơn 500 ha cấy lúa của xã trước kia, giờ quá nửa chuyển sang trồng chuối”, ông Trịnh Văn Hiển, một trong số những người tiên phong trong việc đưa giống chuối tiêu hồng về đồng đất Liên Khê, tâm sự.

Càng vui hơn khi năm nay, vùng chuối Liên Khê không phải gánh chịu cơn bão nào, nhiều lần bão “doạ đổ bộ” rồi bất ngờ “né” vào phút chót. Chuối tiêu hồng vì thế lên xanh tốt và cho mùa bội thu.

Thái Phan