(HPĐT)- Gia đình là tế bào của xã hội, là môi trường xã hội gần gũi, quan trọng để xây dựng lối sống đẹp, văn minh cho mỗi thành viên, nhất là những thanh, thiếu niên - chủ nhân tương lai của đất nước. Do vậy, gia đình và việc giáo dục của gia đình là những yếu tố tác động quan trọng nhất đối với quá trình hình thành, phát triển nếp sống văn hóa trong thanh, thiếu niên.
Thanh niên phường Lạc Viên (quận Ngô Quyền) tham gia trồng cây xanh tại khu vui chơi cộng đồng trên địa bàn phường.
Duy trì truyền thống hiếu học, lối sống đẹp
Những ngày giữa tháng 12-2022, hàng trăm con cháu dòng họ Phạm tại xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng) ở khắp mọi miền Tổ quốc nô nức về dự lễ kỷ niệm 10 năm (2012-2022) thành lập Hội đồng họ Phạm xã Kiến Thiết. Nhiều thanh, thiếu niên là con em các gia đình thuộc dòng họ trở về báo công tại nhà từ đường dòng họ với nhiều thành tích cao trong học tập, trong sự nghiệp, góp phần làm giàu quê hương, đất nước. Ông Phạm Văn Đáo, Chủ tịch Hội đồng họ Phạm, xã Kiến Thiết chia sẻ: Việc xây dựng và rèn luyện lối sống văn hóa đối với tầng lớp thanh, thiếu niên được cả dòng họ, các gia đình chú trọng. Hằng năm, Quỹ khuyến học “Phạm Tiến Tài” của dòng họ Phạm xã Kiến Thiết luôn dành phần thưởng động viên, khích lệ các thanh, thiếu niên có thành tích học tập cao; thế hệ trẻ biết coi trọng truyền thống, nỗ lực rèn đức, luyện tài, tránh xa các tiêu cực trong xã hội.
Chị Phạm Thị Thanh Hải, phố Ngô Gia Tự, phường Cát Bi (quận Hải An) cho biết, chị vừa cùng 2 con trai (học lớp 10 và lớp 12) đi làm từ thiện, trao quà mùa đông cho các em nhỏ ở xã Nậm Manh, huyện Nậm Nhùn (tỉnh Lai Châu) vào cuối tháng 11-2022. Đây là hoạt động mà hằng năm chị đều thu xếp để các con cùng tham gia, giúp các con nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa của việc thiện nguyện, biết quan tâm, giúp đỡ những người khó khăn, trân trọng cuộc sống đang có, cố gắng rèn luyện nhân cách, học hành. Từ khi các con còn nhỏ đến giờ, anh chị luôn xác định gia đình là nơi duy trì, nuôi dưỡng các giá trị đạo đức, truyền thống văn hóa, chuẩn mực của xã hội cho các con. Để làm được điều đó, chị gần gũi, làm bạn với các con trong mỗi giai đoạn trưởng thành, cùng con tham gia các chương trình ngoại khóa kết hợp các hoạt động bảo vệ môi trường như tham gia thu dọn rác tại Đoàn bãi biển 295 (quận Đồ Sơn), bóc, xóa quảng cáo “bẩn” tại các ngõ trên tuyến phố Ngô Gia Tự (quận Ngô Quyền), các chương trình thiện nguyện hay những chuyến về thăm ông, bà nội và ngoại dịp cuối tuần...
Gia đình là cốt lõi của giáo dục
Thạc sĩ Nguyễn Thị Quỳnh Phương, Trưởng khoa Tâm lý- Giáo dục học (Trường đại học Hải Phòng) nhận định, để xây dựng lối sống văn hóa cho con, các bậc cha mẹ cần không ngừng học hỏi, tìm hiểu những tri thức khoa học, xã hội, trang bị, nâng cao kiến thức, khả năng chăm sóc, dạy dỗ, giáo dục con cái, tránh gây áp lực cho con trong học tập và cuộc sống. Tạo điều kiện để con được nêu chính kiến, quan điểm, thậm chí phản biện lại một vấn đề nào đó, rèn luyện năng lực, bản lĩnh cần thiết trong cuộc sống. Bên cạnh đó, gia đình cần tạo điều kiện, khuyến khích con theo đuổi đam mê, tích cực tham gia các hoạt động xã hội lành mạnh. Đồng thời, cha mẹ cần quan tâm, giám sát, định hướng con tránh xa các tệ nạn xã hội, hội nhóm tiêu cực... Thực tế cho thấy, cha mẹ có quyền, có tác động đến sự phát triển, định hướng tương lai của con cái, song nếu giáo dục không đúng và định hướng không chuẩn, không sát điều kiện thực tế sẽ khiến con bị căng thẳng, dễ dẫn đến suy sụp tinh thần, thể chất, từ đó sống thiếu lành mạnh, dễ sa đà vào các tệ nạn xã hội.
Để phát huy vai trò gia đình trong xây dựng lối sống văn hóa trong thanh niên, cần tạo dựng môi trường gia đình luôn tràn ngập tình yêu thương, bình đẳng và trách nhiệm. Gia đình sống lành mạnh, các thành viên trong gia đình yêu thương, sẻ chia, gắn kết, cha mẹ, ông bà nêu gương để con cháu học, làm theo những điều tốt đẹp, nhân văn, sẽ là cơ hội để trưởng thành, trở thành người có ích với xã hội./.
bài và ảnh: nguyễn hằng
