Trong bối cảnh mạng xã hội chiếm phần lớn thời gian giải trí, việc gìn giữ, nuôi dưỡng văn hóa đọc trong giới trẻ đang được thúc đẩy.
Không thể phủ nhận, công nghệ số mở ra cơ hội lớn cho việc tiếp cận tri thức. Chỉ với thiết bị điện tử nhỏ gọn, người đọc có thể truy cập hàng nghìn đầu sách, tài liệu bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào. Điều này đặc biệt phù hợp với nhịp sống hiện đại, giúp việc đọc trở nên linh hoạt, tiết kiệm chi phí và dễ dàng hơn.
Tại Hải Phòng, nhiều học sinh, sinh viên quen với việc đọc e-book (sách điện tử), tra cứu tài liệu qua điện thoại, máy tính bảng. Việc tiếp cận tri thức không còn bị giới hạn trong không gian thư viện hay giá sách truyền thống.
Tuy nhiên, đi cùng với đó là những thách thức không nhỏ khi các hình thức giải trí nhanh như video ngắn, mạng xã hội đang chiếm phần lớn thời gian, ảnh hưởng không nhỏ đến thói quen đọc của người trẻ.
Trước thực tiễn đó, sách giấy vẫn giữ vị trí không thể thay thế đối với nhiều người đọc, nhất là những người cần nghiên cứu chuyên sâu hoặc muốn rèn luyện khả năng tập trung.
Em Nguyễn Thùy Nhi, sinh viên Khoa Kinh tế, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cho biết, bản thân yêu thích các dòng sách kinh tế và tâm lý, đồng thời duy trì thói quen mỗi tháng đọc một cuốn sách.
Theo Nhi, dù sách điện tử tiện lợi, em vẫn ưu tiên chọn sách giấy bởi mang lại cảm giác gần gũi, chân thực hơn. Việc đọc sách giấy giúp em dễ tập trung, tiếp nhận kiến thức hiệu quả và có thêm thời gian suy ngẫm, từ đó cảm nhận rõ hơn giá trị của từng trang sách.
Không chỉ học sinh, sinh viên, nhiều phụ huynh và giáo viên cũng khuyến khích con em đọc sách giấy nhằm hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử cũng như hình thành thói quen học tập lành mạnh.
Em Nguyễn Thùy Nhi bày tỏ, để lan tỏa văn hóa đọc, điều quan trọng là làm cho việc đọc trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn. Ví dụ như tạo ra các câu lạc bộ đọc sách, chia sẻ review sách trên mạng xã hội hoặc tổ chức những hoạt động đổi sách, thảo luận sách… Ngoài ra, việc xây dựng thói quen đọc từ sớm và tạo môi trường khuyến khích đọc trong gia đình, trường học vô cùng cần thiết.
Theo các chuyên gia, trong đời sống hiện nay, sách giấy và sách số không còn đối lập mà đang bổ trợ lẫn nhau. Sách số giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, trong khi sách giấy góp phần nâng cao chất lượng tiếp nhận thông tin. Sự kết hợp hài hòa giữa hai hình thức này đang là xu hướng tất yếu trong thời đại số.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, văn hóa đọc cần được định vị lại với cách tiếp cận mới, phù hợp với xu hướng thời đại. Không chỉ là đọc sách giấy hay sách điện tử, quan trọng hơn là xây dựng năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện và khả năng vận dụng tri thức vào thực tiễn.
Nhằm lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, nhất là với giới trẻ, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4 năm nay tại Hải Phòng diễn ra từ ngày 15/4 - 15/5 với nhiều hoạt động phong phú. Từ các Cuộc thi kể chuyện theo sách, Đại sứ văn hóa đọc đến hội thi vẽ tranh theo sách, giao lưu, tọa đàm về sách…
Các hoạt động hưởng ứng được triển khai rộng khắp tại nhiều trường học, thư viện, nhà văn hóa và các địa phương trên toàn thành phố. Trường THPT Phúc Thành (xã Nam An Phụ) vừa tổ chức hội thi “Thiết kế không gian sách nghệ thuật và giới thiệu sách hay” dành cho học sinh toàn trường. Thay vì chỉ đọc, học sinh được trực tiếp sáng tạo không gian trưng bày sách, biến những cuốn sách thành các mô hình nghệ thuật giàu ý nghĩa.
Em Bùi Ngọc Ánh, học sinh lớp 10D cho biết, chúng em tái hiện hình ảnh xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975 bằng sách. Mỗi cuốn sách là bài học về lịch sử, giúp chúng em hiểu hơn giá trị của hòa bình và thêm trân trọng những hy sinh của thế hệ cha anh.
“Qua đó, em muốn gửi gắm thông điệp trong thời đại ngày nay, sách là nguồn tri thức nền tảng, chìa khóa giúp mỗi người vươn ra thế giới. Việc đọc sách không chỉ nuôi dưỡng ước mơ mà còn góp phần hoàn thiện bản thân, thúc đẩy mỗi cá nhân không ngừng học hỏi và phát triển”, Ánh chia sẻ.
Còn với cuộc thi “Book – Venture” do Câu lạc bộ Sách và Hành động Trường Đại học Hàng hải Việt Nam lại có cách tiếp cận mới. Khác với hình thức truyền thống, cuộc thi được triển khai trên nền tảng Facebook, nơi thí sinh thể hiện cảm nhận về những cuốn sách yêu thích thông qua các video chia sẻ, từ đó lan tỏa niềm đam mê đọc đến cộng đồng. Cuộc thi còn là không gian kết nối những người yêu sách, khơi gợi tư duy sáng tạo và khuyến khích mỗi cá nhân bày tỏ góc nhìn riêng.
Tham gia cuộc thi, thí sinh Phan Phương Hà bày tỏ, việc đọc sách giúp mình chậm lại, lắng nghe bản thân và trân trọng những giá trị giản dị, qua đó tìm thấy sự bình yên giữa nhịp sống bận rộn.
Với nhiều hình thức đa dạng, những hoạt động này tạo hứng thú, giúp các bạn trẻ nhận thức rõ hơn vai trò của sách trong việc bồi đắp tri thức, nuôi dưỡng ước mơ và định hình nhân cách.
NGUYÊN NGUYÊN
