- Nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết và thực hiện hiệu quả cao TƯLĐTT là một trong những chương trình được hệ thống công đoàn tập trung triển khai hiệu quả trong giai đoạn 2013-2018. Đồng chí cho biết cơ sở để thực hiện chương trình này trong các cấp công đoàn thành phố?
Công nhân Công ty LGE trong ca sản xuất.
- Đúng là chương trình này được thực hiện trên cơ sở những thuận lợi của thành phố trong giai đoạn 2013-2018. Thời gian này, tình hình phát triển kinh tế- xã hội và thực hiện các chương trình, mục tiêu của thành phố đạt được nhiều kết quả tích cực. Tổng vốn FDI đăng ký trong 5 năm qua bằng 1,5 lần tổng vốn FDI thu hút được của tất cả các năm trước đó cộng lại, đưa Hải Phòng thành điểm sáng về phát triển kinh tế- xã hội của cả nước. Việc thu hút nguồn vốn đầu tư tăng nhanh giúp sự phát triển kinh tế- xã hội, thị trường lao động, nguồn nhân lực của thành phố cũng phát triển nhanh về số lượng và chất lượng. Các doanh nghiệp FDI tập trung chủ yếu tại các khu công nghiệp như Nomura, VSIP, Đình Vũ, Đồ Sơn, Tràng Duệ, Nam cầu Kiền... và hầu hết hoạt động sản xuất- kinh doanh khá ổn định. Bên cạnh đó, vấn đề lao động, việc làm được giải quyết tốt không chỉ trên địa bàn thành phố, mà còn ở các địa phương lân cận dẫn tới sự chuyển dịch và cạnh tranh lao động ngày càng cao. Đó chính là điều kiện thuận lợi để việc thương lượng, ký kết TƯLĐTT xác lập điều kiện lao động mới có lợi hơn cho người lao động (NLĐ).
- Thuận lợi thì vậy, còn khó khăn để thực hiện chương trình thì sao, thưa đồng chí?
- Khó khăn cũng là trở ngại đáng kể trong thực hiện chương trình này của hệ thống công đoàn. Do sự tác động mạnh mẽ của hội nhập kinh tế quốc tế, nhất là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4.0), nhiều doanh nghiệp dân doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp nhiều khó khăn do thị trường tiêu thụ sản phẩm thiếu ổn định, bị động về đơn hàng, không chủ động được kế hoạch sản xuất. Một số doanh nghiệp phải giải thể, ngừng hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng. Việc làm của công nhân không ổn định, điều kiện lao động ít được cải thiện. Mặt khác, trình độ, nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật lao động của một bộ phận NLĐ còn thấp. Nhiều công nhân, lao động chưa hiểu và chưa quan tâm đến tác động của TƯLĐTT tới việc thương lượng, ký kết TƯLĐTT và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, còn không ít người sử dụng lao động không muốn thương lượng và ký kết TƯLĐTT. Từ đó, gây khó dễ và không tạo điều kiện để thương lượng tập thể. Hoặc có thương lượng nhưng chỉ mang tính hình thức, một chiều. Có doanh nghiệp chưa quan tâm đến quyền lợi của tập thể NLĐ dẫn đến TƯLĐTT chưa có nhiều nội dung có lợi hơn với NLĐ.
- Trước những khó khăn như vậy, hệ thống công đoàn vẫn thực hiện đạt hiệu quả cao chương trình “Nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết và thực hiện TƯLĐTT”. Đồng chí chia sẻ một số kết quả nổi bật?
- Để thực hiện chương trình này trong giai đoạn 2013-2018, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố thành lập nhóm hỗ trợ thương lượng thoả ước gồm 9 người, phân công trách nhiệm từng thành viên để chủ động triển khai thực hiện. Theo đó, nhóm hỗ trợ thực hiện thành công thí điểm ký thoả ước nhóm doanh nghiệp điện tử tại Khu công nghiệp Tràng Duệ thuộc Công đoàn Khu Kinh tế Hải Phòng. Tính đến hết năm 2017, có 815 doanh nghiệp tổ chức xây dựng và ký kết TƯLĐTT, đạt 69,8%. Kết quả một số thương lượng đưa vào thỏa ước đều có lợi hơn với người lao động so với quy định của pháp luật. Như trong số 815 bản TƯLĐTT nêu trên, 410 bản có nhiều điều khoản có lợi hơn với NLĐ được thể hiện qua nội dung thương lượng về thời gian làm việc 7 giờ/ngày hoặc được nghỉ từ 1-2 ngày thứ 7/tháng; thuyết phục người sử dụng lao động đóng 100% bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; NLĐ nghỉ việc vẫn được hưởng nguyên lương vào một số dịp lễ, tết. Bên cạnh đó, có những nội dung khác liên quan đến hỗ trợ bữa ăn ca, tiền thưởng tháng lương thứ 13, hỗ trợ tiền nhà trọ, đi lại, nuôi con nhỏ... Đặc biệt, hơn 280 bản TƯLĐTT có ít nhất 2 điều khoản có lợi hơn với NLĐ. Còn tính riêng 6 tháng đầu năm 2018, có 46 bản TƯLĐTT được ký kết, trong đó 25 thỏa ước LĐTT ký mới, 21 TƯLĐTT ký lại, nội dung các bản thỏa ước bước đầu khắc phục tình trạng sao chép luật.
- Đồng chí vừa nhắc tới tình trạng sao chép luật trong các bản TƯLĐTT, cụ thể như thế nào?
- Ngay sau khi chương trình ”Nâng cao chất lượng, thương lượng, ký kết và thực hiện có hiệu quả TƯLĐTT” được ban hành, Thường trực LĐLĐ thành phố chỉ đạo LĐLĐ quận, huyện và các công đoàn ngành rà soát, làm rõ các nội dung về số doanh nghiệp đủ điều kiện ký TƯLĐTT. Cụ thể là doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên, hoạt động sản xuất- kinh doanh tương đối ổn định. Các doanh nghiệp có TƯLĐTT, số TƯLĐTT đã hết hạn, đánh giá khái quát chất lượng thỏa ước. Qua công tác phân loại cho thấy, phần lớn nội dung TƯLĐTT là sao chép luật, không có điều khoản có lợi hơn cho NLĐ. Từ thực tế đó, hệ thống công đoàn đề ra các biện pháp cụ thể để hỗ trợ từng công đoàn cơ sở trong thương lượng, ký kết, triển khai và giám sát thực hiện TƯLĐTT đạt hiệu quả cao hơn trong thời gian tới.
- Những biện pháp đó là gì, thưa đồng chí?
- Một trong những chỉ tiêu tổ chức công đoàn tham gia thực hiện trong giai đoạn 2018-2023 là phấn đấu 70% số doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập trở lên thương lượng và ký kết TƯLĐTT. 80% các bản thỏa ước lao động tập thể đã ký kết có nhiều nội dung có lợi hơn với đoàn viên và người lao động, trong đó có ít nhất 30% số bản TƯLĐTT đạt loại B trở lên. Để đạt được mục tiêu đó, LĐLĐ thành phố chỉ đạo các cấp công đoàn tiếp tục triển khai chương trình “Nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết và thực hiện có hiệu quả TƯLĐTT” tới các công đoàn cơ sở và NLĐ. Cùng với đó, tăng cường công tác rà soát, lập danh sách các doanh nghiệp có đủ điều kiện để tuyên truyền thành lập công đoàn cơ sở và vận động hướng dẫn công đoàn cơ sở quy trình, kỹ năng thương lượng, ký kết và giám sát thực hiện TƯLĐTT. Liên đoàn Lao động thành phố cũng tiếp tục chỉ đạo và hỗ trợ Công đoàn ngành Công Thương thực hiện việc thí điểm thương lượng, ký kết TƯLĐTT nhóm doanh nghiệp ngành da giày, dệt may. Đồng thời phối hợp các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, thanh kiểm tra, yêu cầu nhắc nhở các đơn vị, doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc Quy chế dân chủ cơ sở tại nơi làm việc, nhất là công tác đối thoại và thương lượng tập thể. Sao cho TƯLĐTT không còn là hình thức và phải thực sự có lợi với NLĐ.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
