Phân chia tài sản sau ly hôn: Thuận tình - Hợp pháp

Thuận tình nhưng chưa… thuận lợi

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự và Luật Hôn nhân và Gia đình, vợ chồng có quyền thỏa thuận về việc chia tài sản chung sau ly hôn. Nếu đạt được sự thống nhất, thỏa thuận đó sẽ được tòa án công nhận bằng bản án hoặc quyết định. Lúc này, cơ quan THADS có trách nhiệm tổ chức thực hiện nội dung phân chia theo đúng pháp luật.

Tuy nhiên, dù có yếu tố thuận tình, quá trình thi hành vẫn không hề đơn giản. Nhiều vụ việc phát sinh vướng mắc trong việc xác định giá trị tài sản, thẩm định hiện trạng, thủ tục sang tên, chuyển quyền sử dụng đất… Một số trường hợp dù đã thỏa thuận nhưng sau đó một bên thay đổi ý kiến, trì hoãn giao tài sản hoặc cố tình trốn tránh nghĩa vụ, khiến quá trình thi hành án kéo dài.

Theo báo cáo của THADS Hải Phòng, năm 2024, toàn thành phố có hơn 1,2 nghìn vụ việc thi hành án liên quan đến ly hôn có nội dung phân chia tài sản thuận tình. Trong đó có khoảng 85% số vụ việc được thi hành xong trong vòng 30 ngày. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 15% số vụ việc kéo dài do nhiều nguyên nhân. Tài sản nằm ở nhiều nơi, thiếu hợp tác từ một trong hai bên, tài sản có yếu tố tranh chấp… Đồng chí Nguyễn Phi Hùng, Trưởng Phòng nghiệp vụ (THADS Hải Phòng) chia sẻ, nhiều vụ tưởng là thuận tình nhưng khi bắt tay vào thực hiện, lại phát sinh mâu thuẫn mới. Có trường hợp chồng đồng ý giao xe cho vợ nhưng khi tổ chức bàn giao thì khóa xe đã bị mất và giấy tờ xe bị giấu. Lại có trường hợp tài sản là đất nông nghiệp chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng nên việc phân chia kéo dài nhiều tháng, nhiều năm. Chị Phạm Thị Minh H. ở phường Kiến An, ly hôn cách đây hai năm cho biết: "Lúc đầu chúng tôi tưởng cứ thỏa thuận là xong, nhưng khi chuyển nhượng đất thì vướng đủ loại giấy tờ. Tôi phải đi lại giữa các cấp chính quyền và cơ quan thi hành án 5 đến 6 lần mới hoàn tất".

Công bằng, nhân văn

Theo luật sư Trần Văn Tám, Văn phòng Luật sư Hợp danh VIP (Đoàn Luật sư Hải Phòng), thỏa thuận phân chia tài sản sau ly hôn là một cơ chế văn minh, giúp hạn chế tranh chấp kéo dài. Tuy nhiên, để bảo đảm việc thi hành thuận lợi, các bên cần được tư vấn rõ ràng ngay từ đầu về giá trị tài sản, cách thức thực hiện, cũng như hậu quả pháp lý nếu vi phạm thỏa thuận. Cơ quan thi hành án khi phân chia tài sản sau ly hôn nên tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình thi hành án, nhất là trong việc thẩm định giá tài sản, kết nối dữ liệu với các cơ quan liên quan như Văn phòng đăng ký đất đai, ngân hàng, tổ chức đấu giá tài sản… Hiện nay, nhiều bước vẫn phải làm thủ công khiến cho người dân mất thời gian và dễ nản lòng.

Phân chia tài sản sau ly hôn không chỉ là câu chuyện về tiền bạc mà còn liên quan đến quyền lợi, tình cảm và cả sự khép lại của một mối quan hệ. Việc thực hiện một cách thuận tình, đúng pháp luật và có sự hỗ trợ hiệu quả từ ngành thi hành án sẽ góp phần làm dịu đi những mâu thuẫn, tránh tái phát tranh chấp sau này.

Đồng chí Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng THADS Hải Phòng cho biết, một số đề xuất đang được nghiên cứu và triển khai, trong đó ưu tiên việc ứng dụng hệ thống quản lý hồ sơ điện tử nhằm theo dõi tiến độ từng vụ việc, giảm áp lực tổ chức trực tiếp, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan: Tài nguyên - Nông nghiệp, ngân hàng, Văn phòng công chứng, chính quyền địa phương... để rút ngắn thời gian và thi hành án hợp tình, hợp lý. Ngoài ra, ngành thi hành án lựa chọn đội ngũ chuyên viên thẩm định giá có chuyên môn và được đào tạo bài bản thực hiện các nghiệp vụ về phân chia tài sản theo quy định pháp luật.

Tại Hải Phòng, sự vào cuộc kịp thời, linh hoạt của cơ quan THADS giúp hàng trăm trường hợp ổn định cuộc sống sau ly hôn. Nhưng để nâng cao hiệu quả, đổi mới trong cách làm, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường phối hợp liên ngành là điều không thể thiếu. Phân chia tài sản sau hôn nhân thuận tình nếu được tổ chức thực hiện tốt sẽ không còn là điểm kết buồn của một cuộc hôn nhân, mà là một bước khởi đầu mới, văn minh và đầy trách nhiệm cho cả hai bên.