(HPĐT)- Ngày 1-1-2025, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo Luật Bảo vệ môi trường được thực hiện trên cả nước. Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm sự quá tải rác thải; tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, nhất là đối với khu vực ngoại thành. Tuy nhiên, để việc phân loại đạt hiệu quả cần sự tổ chức đồng bộ hơn về hạ tầng kỹ thuật thu gom, xử lý rác thải.
Hơn 60% lượng rác xử lý bằng chôn lấp đơn giản
Theo kết quả khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường, khu vực ngoại thành hiện phát sinh hơn 850 tấn chất thải rắn/ngày, nhưng có khoảng 98% lượng rác được thu gom xử lý. Trong đó, có 15% lượng rác được xử lý hợp vệ sinh; một phần nhỏ được xử lý lò đốt rác mini, có tới 60% chôn lấp tại bãi rác tạm. Bên cạnh đó, việc xử lý tại bãi tạm không bảo đảm. Rác nilon nhựa dùng một lần tích tụ ngày càng nhiều, khó phân hủy, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Cùng với đó, mỗi ngày còn khoảng 17 tấn chưa được thu gom, xử lý, ảnh hưởng môi trường nông thôn.
Có tình trạng trên là do việc tổ chức thu gom, xử lý rác thải tại khu vực này còn những hạn chế. Hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ chưa đáp ứng yêu cầu. Hiện nay, các phương tiện thu gom rác thô sơ, chủ yếu là xe tay kéo, có nơi người thu gom sử dụng xe ba gác thường được dùng chở nông sản để chở rác. Việc xử lý rác thải bảo đảm vệ sinh môi trường là bài toán khó đối với chính quyền cơ sở. Đơn cử tại thị trấn Vĩnh Bảo (huyện Vĩnh Bảo), từ năm 2019, địa phương ký hợp đồng với HTX Dịch vụ vận tải và môi trường Đại Phát thu gom, vận chuyển, quản lý vận hành lò đốt và tổ chức đốt rác. Nhưng đến thời điểm hiện nay, lò đốt hết thời hạn sử dụng, lượng rác gia tăng mỗi ngày, quỹ đất chôn lấp có hạn. Phó chủ tịch UBND thị trấn Vĩnh Bảo (huyện Vĩnh Bảo) Phạm Văn Điệp cho biết, việc xử lý rác gặp nhiều khó khăn, địa phương có lò đốt anpha, nhưng hiện hết hạn sử dụng và ngừng hoạt động, rất mong được cấp trên, ngành chức năng quan tâm tháo gỡ. Theo ông Phạm Ngọc Phàm, Giám đốc HTX Dịch vụ vận tải và môi trường Đại Phát, huyện Vĩnh Bảo, việc vận hành lò đốt không bảo đảm vệ sinh môi trường; phần lớn rác thải được thu gom về bãi rác, đơn vị phân loại thủ công và tiến hành chôn lấp. Việc ký hợp đồng với đơn vị khác để xử lý rác được doanh nghiệp tính đến. Tuy nhiên, nếu thuê đơn vị khác xử lý, chi phí bình quân 500 nghìn đồng/tấn rác hữu cơ, thêm chi phí vận chuyển lên tới 1 triệu đồng/tấn rác, đây là bài toán khó đối với doanh nghiệp.
Thực hiện thí điểm phân loại rác thải tại nguồn
Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo) Đoàn Thị Thỏa cho biết, sau thời gian tích cực vận động, người dân thấy được ích lợi việc phân loại nên hiện có 80% số gia đình hội viên thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt, do đó, lượng rác phát thải ra môi trường sau phân loại giảm khoảng 50%. Tiến sĩ Nguyễn Thủy Chung, Khoa Công nghệ môi trường, Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp với Trung tâm hỗ trợ phát triển xanh và Công ty đóng tàu Damen sông Cấm đang xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn tại xã Lâm Động, huyện Thủy Nguyên. Theo tiến sĩ Nguyễn Thủy Chung, trong xây dựng mô hình phân loại rác thải cần có chế tài xử lý riêng đối với khu vực thành thị và ngoại thành, đó là nâng cao chế tài xử phạt đối với khu vực thành thị. Đối với ngoại thành, cần làm từng bước, áp dụng mô hình thí điểm, trên cơ sở đó nhân rộng. Việc kiên trì tuyên truyền kết hợp chế tài xử lý phù hợp giúp người dân hiểu được lợi ích, giá trị của việc phân loại rác.
Chuẩn bị thực hiện quy định của Luật Bảo vệ môi trường vào ngày 1-1-2025 tới đây, Sở Tài nguyên và Môi trường tăng cường phối hợp chặt chẽ cùng các địa phương và đơn vị liên quan triển khai công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn. Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, ngay sau khi Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực thi hành, từ năm 2023, Sở hướng dẫn thực hiện mô hình điểm phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tại 57 xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố (chiếm tỷ lệ khoảng 20% xã, phường, thị trấn). Sau phân loại, trung bình hằng ngày sẽ có 70-100 tấn chất thải hữu cơ trên địa bàn các quận được thu gom, vận chuyển về xử lý tại Nhà máy phân mùn của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng. Đối với chất thải hữu cơ sau phân loại tại các huyện được xử lý tại các hộ gia đình bằng phương pháp ủ phân mùn hữu cơ bằng chế phẩm vi sinh… Tuy nhiên, hiện, các chương trình phân loại chất thải rắn tại nguồn mang tính thử nghiệm, chưa đồng bộ, quyết liệt và chính thức hóa. Sở Tài nguyên - Môi trường tiếp tục khảo sát, đánh giá thực tế, trên cơ sở đó có giải pháp tổ chức phù hợp. Trước mắt, mỗi tổ chức cá nhân chủ động thực hiện phân loại “vừa ích nước vừa lợi nhà” và tốt cho cộng đồng.
BÀI: NGUYÊN MAI
