(HPĐT)- Chỉ còn gần 6 tháng nữa là đến thời điểm người dân phải thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn. Tuy nhiên, việc chuẩn bị ở nhiều địa phương còn khó khăn, nhất là khu vực ngoại thành.
Việc phân loại rác còn nhiều bất cập
Tại bãi rác thôn Hu Trì, xã Vinh Quang (huyện Vĩnh Bảo), qua kiểm tra còn nhiều loại rác thành phần hữu cơ lẫn trong rác được tập kết tại đây. Hiện bãi rác thôn Hu Trì tiếp nhận khoảng 7 tấn/ngày của 2600 hộ dân trong xã. Thời gian qua, xã đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động người dân thực hiện việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, ủ rác hữu cơ làm phân bón, có thời điểm tỷ lệ hộ dân tham gia 60-70%, nhưng kết quả không ổn định. Chị Nguyễn Thị Oanh ở xã Vinh Quang cho biết: Mặc dù được hướng dẫn, tuyên truyền thực hiện việc phân loại rác thải nhưng gia đình tôi hiện không có nhu cầu ngâm, ủ rác hữu cơ thành phân bón. Trong khi phương tiện thu gom rác hiện chưa có chia ô cho từng loại rác. Khi nào việc phân loại trở thành quy định bắt buộc và có phương tiện thu gom, xử lý chuyên dùng đối với rác phân loại tôi sẽ tuân thủ thực hiện. Tình trạng này không chỉ ở xã Vinh Quang mà xảy ra tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố.
Theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020, từ 1-1-2025, cả nước thực hiện phân loại rác tại nguồn. Đến nay cơ bản các quận, huyện tại Hải Phòng triển khai mô hình điểm phân loại chất thải rắn tại nguồn. Tuy nhiên, tại khu vực nông thôn còn nhiều khó khăn. Hạ tầng thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại còn hạn chế. Việc nâng cấp, cải tạo các bãi rác nhỏ chưa đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường thành bãi chôn lấp hợp vệ sinh (bãi rác quy mô nhỏ) bảo đảm các yêu cầu theo tiêu chuẩn còn chậm. Nhiều người dân tại các huyện còn tâm lý không muốn rác của thôn khác, xã khác đưa về xử lý tại bãi rác của thôn mình, xã mình. Nhiều địa phương còn khó khăn khi vận động người dân đồng thuận trong việc lựa chọn vị trí để nâng cấp, cải tạo bãi rác nhỏ thành bãi chôn lấp hợp vệ sinh cho địa bàn 2-3 xã. Việc phân loại rác chưa thực hiện đồng bộ tại các địa phương, tùy thực tế, mỗi địa phương có cách tổ chức khác nhau. Có địa phương ký hợp đồng với doanh nghiệp thu gom, xử lý; có địa phương giao khoán cho tổ dịch vụ. Trong khi đó, ở một số địa phương, sự vào cuộc của chính quyền còn chậm, chưa quyết liệt.
Tập trung tháo gỡ
Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt nông thôn khoảng 865 tấn/ngày. Lượng rác thải được thu gom, vận chuyển, xử lý khoảng 851 tấn/ngày, trong đó khoảng 500 tấn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh tại 3 Khu xử lý cấp thành phố (Tràng Cát, Đình Vũ, Gia Minh), 2 khu xử lý cấp huyện (Minh Tân, Áng Chà Chà) và 2 bãi chôn lấp tại xã Tân Liên (huyện Vinh Bảo) và xã Tân Dân (huyện An Lão); một phần được phân loại, xử lý bằng phương pháp ủ phân tại các hộ gia đình, làm thức ăn chăn nuôi; phần còn lại được xử lý tại 4 lò đốt cỡ nhỏ (địa bàn các huyện: Thuỷ Nguyên, An Lão, Vĩnh Bảo) và 94 bãi rác chưa hợp vệ sinh.
Xu hướng hiện nay, lượng chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng, nếu không thực hiện việc phân loại rác sẽ tạo “áp lực” lớn đối với bãi chôn lấp rác thải. Bãi rác xã Quốc Tuấn (huyện An Lão), có diện tích gần 900 m2, thời điểm trước năm 2023, đây là “điểm nóng” mất vệ sinh môi trường; rác thải đổ đống, bốc mùi hôi thối bởi lò đốt rác của xã hư hỏng, không thể vận hành. Từ tháng 1-2023, xã ký hợp đồng với Công ty dịch vụ Môi trường Hải Phòng thu gom, quản lý, vận hành. Theo đó, đơn vị áp dụng việc phân loại, xử lý phù hợp với từng loại rác, hạn chế chôn lấp. Vấn đề môi trường của bãi rác này được khắc phục phần nào. Thực tế này cho thấy việc phân loại rác là rất cần thiết.
Tuy nhiên, để việc phân loại rác thải rắn sinh hoạt ở khu vực ngoại thành đạt hiệu quả cần có cơ chế, biện pháp thực hiện phù hợp. Theo Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Bảo Nguyễn Thị Ngọc Diệp, thành phố cần có hướng dẫn, định mức kinh tế kỹ thuật đối với việc thực hiện thu gom, xử lý rác thải rắn sinh hoạt khu vực ngoại thành khi áp dụng phân loại; trên cơ sở đó phòng tham mưu với UBND huyện tổ chức phân loại, thu gom, xử lý đồng bộ, thống nhất, chặt chẽ hơn trên toàn huyện.
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, bám sát chỉ đạo của thành phố, từ nay đến cuối năm, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng các sở, ban, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các biện pháp như: hướng dẫn các địa phương áp dụng tiêu chí đánh giá để tổ chức đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư phát triển dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt tập trung; quy trình, kỹ thuật thực hiện cải tạo, nâng cấp và xử lý ô nhiễm môi trường tại các bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh, các khu vực bị ô nhiễm do rác thải gây ra… Song để việc phân loại rác thải rắn sinh hoạt đạt hiệu quả, việc nâng cao ý thức của cộng đồng dân cư đóng vai trò quan trọng. Sở Tài nguyên và Môi trường và các quận, huyện trên địa bàn thành phố sẽ tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, xử lý chất thải rắn đúng quy định, bảo đảm Hải Phòng cùng cả nước thực hiện phân loại rác tại nguồn từ 1-1-2025.
Bài và ảnh: Nguyên Mai
