Chuyến công du lịch sử của Tổng thống Emmanuel Macron tới Damascus đánh dấu bước chuyển mình toàn diện trong quan hệ ngoại giao Pháp - Syria.
Các nhà quan sát quốc tế nhận định, chuyến công công du của Tổng thống Emmanuel Macron đã thực sự mở ra cánh cửa hợp tác giữa Pháp và Syria trong một giai đoạn mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa một cách trọn vẹn những mục tiêu chiến lược đã đề ra và viết nên một câu chuyện hợp tác thành công, hai quốc gia sẽ còn phải cùng nhau vượt qua rất nhiều thách thức lớn ở phía trước, nhất là khi tình hình an ninh nội tại tại Syria vẫn chưa hoàn toàn ổn định.
Nhìn từ một khía cạnh khác, mối quan hệ giữa Pháp và Syria là mối quan hệ hợp tác song phương mang tính chất “có đi có lại”. Đối với riêng phía Syria, việc đón tiếp Tổng thống Pháp tới thăm chính thức lần này đã đánh dấu một cột mốc đối ngoại vô cùng quan trọng của đất nước. Trong bối cảnh chính quyền Damascus đang nỗ lực tìm mọi cách để tái hòa nhập sâu rộng vào dòng chảy quốc tế, đồng thời khẩn trương xây dựng lại đất nước sau nhiều năm liên tiếp bị bao vây và cấm vận nghiêm trọng, sự hỗ trợ kịp thời từ các đối tác quốc tế lớn như Pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Pháp hiện là một trong những quốc gia phương Tây đi đầu trong việc bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với chính quyền mới tại Syria, đồng thời tích cực thúc đẩy việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho Syria phục hồi nền kinh tế quốc gia. Theo nhận định của Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa, nước Pháp chính là một đối tác tin cậy, có đủ năng lực và vị thế để hỗ trợ đắc lực cho Syria trong công cuộc tái thiết đất nước sau khủng hoảng.
Bên cạnh bài toán kinh tế, việc củng cố vững chắc chỗ đứng trên bàn cờ chiến lược Syria nói riêng và toàn bộ khu vực Trung Đông nói chung cũng là một vấn đề trọng tâm mà chính quyền Paris đặc biệt quan tâm. Nỗ lực mở rộng ảnh hưởng ngoại giao này được thúc đẩy mạnh mẽ trong bối cảnh vai trò của Pháp trên trường quốc tế đang có dấu hiệu suy giảm, nhất là tại khu vực châu Phi - nơi vốn được coi là “sân sau” truyền thống của Paris suốt nhiều thập niên qua.
Mức độ căng thẳng ngoại giao giữa Pháp và một số quốc gia châu Phi thời gian qua đã bị đẩy lên cao đến mức báo động. Điển hình là mới đây, chính quyền quân sự Burkina Faso đã đưa ra tuyên bố chính thức về việc cắt đứt hoàn toàn quan hệ ngoại giao với Paris. Sự xói mòn ảnh hưởng nghiêm trọng tại Lục địa Đen này đã vô tình để lại một khoảng trống rất lớn đối với vị thế của nước Pháp trên trường quốc tế, buộc chính phủ của Tổng thống Macron phải nhanh chóng tìm kiếm những hướng đi chiến lược mới để bù đắp.
Trong bối cảnh phức tạp đó, việc tăng cường tầm ảnh hưởng tại Syria được xem là một bước đi mang tính toán cần thiết để Pháp củng cố lại vị thế của mình tại khu vực Trung Đông. Với vị trí địa chiến lược đặc biệt quan trọng khi nằm ngay ở bờ đông Địa Trung Hải, có đường biên giới giáp ranh trực tiếp với năm quốc gia Trung Đông và là nơi giao thoa của ba lục địa Á - Âu - Phi, Syria không chỉ là một mắt xích cốt lõi định hình cục diện chính trị khu vực, mà còn đóng vai trò là cửa ngõ giao thương huyết mạch kết nối giữa Trung Đông và châu Âu.
Có nhiều nguyên nhân căn bản để lý giải vì sao Pháp lại dành một sự quan tâm sâu sắc và đặc biệt như vậy cho quốc gia Syria. Trước hết, đó là những lợi ích khổng lồ và rõ ràng về mặt kinh tế. Trên tiến trình xây dựng lại đất nước sau hơn 10 năm dài bị tàn phá nặng nề bởi vòng xoáy nội chiến đầy đau thương và mất mát, chính quyền Syria đang tích cực tìm kiếm các đối tác quốc tế chiến lược trong nhiều lĩnh vực then chốt như hàng không, du lịch, công nghiệp, nông nghiệp và hệ thống ngân hàng. Đây chính là cơ hội vàng để các doanh nghiệp Pháp nhanh chóng mở rộng sự hiện diện thương mại, trực tiếp tham gia vào tiến trình phục hồi kinh tế và tái thiết toàn diện tại Syria.
Nhìn vào danh sách thành phần đoàn tháp tùng tổng thống bao gồm rất nhiều nhà đầu tư sừng sỏ và các doanh nghiệp trụ cột của nền kinh tế Pháp, ví dụ như Tập đoàn năng lượng Total và Tập đoàn vận tải biển danh tiếng CMA CGM, có thể thấy rõ ràng rằng, việc thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại chính là một trong những mục tiêu hàng đầu mà Tổng thống Macron hướng tới khi đến thăm Syria lần này.
Với hàng loạt thỏa thuận hợp tác kinh tế và các bản ghi nhớ quan trọng đã được ký kết thành công giữa hai nước, giới phân tích quốc tế nhận định rằng, chuyến công du của “ông chủ” Điện Elysee đã hoàn toàn đạt được những mục tiêu chiến lược đề ra từ trước. Các văn kiện thỏa thuận này trải rộng trên nhiều lĩnh vực hạ tầng cốt lõi như phát triển hạ tầng, giao thông vận tải, logistics, tài chính, văn hóa và công tác bảo tồn di sản. Chúng được ví như những “viên gạch” đầu tiên, giúp đặt nền móng vững chắc cho sự tham gia sâu rộng, lâu dài của nước Pháp vào tiến trình tái thiết đất nước Syria.
Chuyến công du của Tổng thống Emmanuel Macron đã ghi dấu ấn sâu sắc trong lòng dư luận quốc tế bởi hàng loạt yếu tố đặc biệt chưa từng có. Đây là lần đầu tiên nguyên thủ của một quốc gia Tây Âu đến thăm chính thức Syria kể từ khi chính quyền mới lên nắm quyền quản lý đất nước, và đồng thời cũng là lần đầu tiên một Tổng thống Pháp đặt chân đến Syria trong suốt gần 20 năm qua. Chuyến công du mang tính lịch sử này được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới cho mối quan hệ song phương, vốn được xây dựng bền vững dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi.
Nhân chuyến thăm cấp cao này, đại diện hai bên đã thống nhất đi đến ký kết thỏa thuận bắt đầu quy trình trao đổi đại sứ thường trú giữa hai thủ đô Damascus và Paris trong thời gian sớm nhất có thể. Bước đi này đánh dấu sự bình thường hóa trở lại một cách chính thức các mối quan hệ ngoại giao vốn bị đóng băng lâu năm.
Đây hoàn toàn không phải là lần đầu tiên chính phủ Pháp thể hiện sự quan tâm đặc biệt, cũng như những nỗ lực mang tính đi đầu trong việc thắt chặt quan hệ với chính quyền mới ở Damascus. Trước đó vào năm 2025, Tổng thống Emmanuel Macron đã ghi dấu ấn khi trở thành nhà nguyên thủ đầu tiên tại Liên minh châu Âu (EU) tiến hành cuộc đối thoại trực tiếp với Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa. Chưa dừng lại ở đó, Pháp cũng chính là quốc gia châu Âu đầu tiên đứng ra tổ chức đón tiếp ông Ahmed al-Sharaa tới thăm trên cương vị là nhà lãnh đạo tối cao của Syria.
Toàn bộ những bước đi ngoại giao dồn dập và nhất quán nêu trên là minh chứng rõ nét cho thấy chính quyền Paris đang rất chủ động trong việc bình thường hóa quan hệ và tìm cách xích lại gần hơn với Damascus.
BH (theo TTXVN)
