Phát hiện, quản lý, theo dõi người mắc bệnh trầm cảm: Cần sự phối hợp của chính quyền địa phương

Nhân viên y tế Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng khám sàng lọc bệnh trầm cảm cho người dân trên địa bàn huyện Thủy Nguyên.

Chưa quan tâm phát hiện người mắc bệnh

Sau chương trình truyền thông tại Trường THCS Hoàng Diệu (quận Lê Chân) về bệnh trầm cảm nói chung, trầm cảm học đường nói riêng, Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng tiếp nhận thông tin liên hệ từ phía một số giáo viên, cha mẹ học sinh về việc đưa học sinh, con em của mình đến khám, điều trị bệnh trầm cảm. Nguyên nhân chủ yếu được xác nhận là do trẻ chịu áp lực học tập từ phía người thân hoặc sống trong gia đình thiếu tình thương yêu, cha mẹ ít quan tâm đến con em.

Theo TS.BS Đàm Đức Thắng, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng, trầm cảm học đường nói riêng, bệnh trầm cảm nói chung đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa. Tại các cơ sở y tế chuyên khoa, số lượng người bệnh đến thăm khám các bệnh liên quan đến trầm cảm ghi nhận tăng từ 20-30% mỗi năm. Nếu như trước kia, trầm cảm thường được biết đến ở phụ nữ sau sinh và người cao tuổi thì hiện nay, trầm cảm có thể xảy ra đối với bất kỳ ai, nhất là trầm cảm ở độ tuổi thanh, thiếu niên từ 14- 29 tuổi đang ở mức đáng báo động. Theo số liệu công bố trong nước, Việt Nam có ít nhất 3 triệu thanh, thiếu niên bị rối loạn tâm thần, chỉ 20% trong số đó được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nhiều người mắc trầm cảm nhưng không biết, chưa được người thân trong gia đình phát hiện, điều trị kịp thời.

Trầm cảm là bệnh lý, tỷ lệ nữ mắc cao hơn nam giới.Trong một số trường hợp, trầm cảm có thể dẫn đến hậu quả thương tâm như: tự tử, làm bị thương bản thân hoặc người khác, để lại hậu quả đau lòng đối với người thân và gia đình. Nguyên nhân gây trầm cảm chưa được xác định rõ nhưng có một số nguyên nhân liên quan, như: các yếu tố xã hội, tâm sinh lý, thường xảy ra ở người bị stress sau khi gặp những vấn đề khó khăn trong cuộc sống như mâu thuẫn gia đình, mất người thân, đổ vỡ trong quan hệ hôn nhân, ám ảnh, sợ hãi do áp lực, bạo lực học đường hoặc sau khi mắc một số căn bệnh nặng, mạn tính, như: ung thư, tim mạch, đột quỵ…

Đẩy mạnh tuyên truyền, rà soát phát hiện, quản lý người bệnh

Thực hiện Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần giai đoạn 2022- 2025 của Chính phủ, UBND thành phố xây dựng Kế hoạch 119 về thực hiện Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần trên địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2022 -2025. Phó giám đốc Sở Y tế Phan Huy Thục cho biết, thực hiện các kế hoạch trên, Sở Y tế giao Bệnh viện tâm thần Hải Phòng xây dựng Kế hoạch triển khai Chương trình Chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng trên địa bàn thành phố, trong đó tập huấn chuyên môn hướng dẫn chẩn đoán bệnh trầm cảm tại 12/15 quận, huyện với mục tiêu đưa trầm cảm vào dạng rối loạn tâm thần phổ biến. Từ năm 2023, hai địa phương là huyện Thủy Nguyên và quận Lê Chân được Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng triển khai thí điểm vừa tập huấn chuyên môn, vừa khám, chẩn đoán và phát thuốc điều trị trầm cảm tại các trạm y tế. Đến nay, các cơ sở y tế của huyện Thủy Nguyên đang triển khai quản lý và điều trị trầm cảm. Tại quận Lê Chân, Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng bắt đầu hướng dẫn triển khai từ tháng 11-2023 và hiện thu được một số kết quả bước đầu.

Tuy nhiên trên thực tế, mạng lưới y tế tuyến cơ sở còn gặp nhiều khó khăn trong công tác khám, chữa bệnh cho người mắc bệnh tâm thần. Các trạm y tế chỉ tổ chức khám ngoại trú chưa điều trị nội trú hoặc chưa quản lý người bệnh. Mặt khác, nhận thức về các loại bệnh này của người dân, kể cả cán bộ y tế còn nhiều hạn chế. Đây là những khoảng trống lớn về điều trị rối loạn tâm thần nói chung, bệnh trầm cảm nói riêng tại tuyến quận, huyện. Vì thế, thời gian qua, ngành Y tế chỉ đạo Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng tăng cường phối hợp chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể địa phương, hệ thống y tế cơ sở tích cực hơn nữa trong công tác rà soát, phát hiện, theo dõi, quản lý người mắc bệnh trầm cảm, tránh hậu quả đáng tiếc xảy ra.