Bệnh lý tuyến giáp đang có xu hướng gia tăng nhưng nhiều trường hợp được phát hiện muộn do triệu chứng không rõ ràng.
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ nằm ở phía trước cổ nhưng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với cơ thể. Tuyến này sản xuất các hormone tham gia điều hòa quá trình chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt, sự phát triển thể chất và nhiều hoạt động sống khác. Khi chức năng tuyến giáp bị rối loạn, sức khỏe người bệnh có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Điều đáng lo ngại là nhiều bệnh lý tuyến giáp hiện nay đang có xu hướng gia tăng nhưng phần lớn diễn biến âm thầm, ít triệu chứng đặc hiệu. Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi xuất hiện các biến chứng.
Nhiều tháng liền, chị Nguyễn Thị L., 40 tuổi ở phường Hồng Bàng thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, mất ngủ, tim đập nhanh, hay hồi hộp và sút cân dù chế độ ăn uống không thay đổi. Nghĩ rằng đó chỉ là biểu hiện của áp lực công việc và tuổi tác, chị không đi khám. Chỉ đến khi vùng cổ xuất hiện dấu hiệu to bất thường, kèm cảm giác khó chịu kéo dài, chị mới đến cơ sở y tế kiểm tra.
Các bác sĩ phát hiện chị mắc bệnh lý tuyến giáp. Nhờ được phát hiện ở giai đoạn sớm, chị được tư vấn điều trị, theo dõi định kỳ và điều chỉnh chế độ sinh hoạt phù hợp.
Tại một đợt khám sức khỏe cho cán bộ, công nhân, người lao động tại phường Tứ Minh do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng thực hiện mới đây, các bác sĩ đã siêu âm tuyến giáp cho 109 người và phát hiện 30 trường hợp có nang hoặc nhân tuyến giáp. Đáng chú ý, phần lớn những người này hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt.
Xu hướng gia tăng các bệnh lý tuyến giáp không chỉ được ghi nhận tại Hải Phòng mà còn trên phạm vi cả nước. Theo số liệu GLOBOCAN 2022 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam ghi nhận hơn 6.100 ca ung thư tuyến giáp mới mỗi năm. Bệnh này đứng trong nhóm các loại ung thư phổ biến nhất ở nước ta và tỷ lệ mắc ở nữ giới cao gấp khoảng 3 lần nam giới.
Theo các chuyên gia, một phần nguyên nhân khiến số ca bệnh tăng là nhờ sự phát triển của các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại như siêu âm, xét nghiệm hormone và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ, giúp phát hiện được nhiều trường hợp bệnh ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, các yếu tố môi trường, lối sống, căng thẳng kéo dài, rối loạn miễn dịch, thiếu hoặc thừa iod cũng được xem là những yếu tố nguy cơ góp phần làm gia tăng bệnh lý tuyến giáp.
Theo Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thế Hoàng, Trưởng Phòng khám đa khoa Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng, bệnh lý tuyến giáp gồm nhiều dạng như cường giáp, suy giáp, nhân giáp, nang giáp và ung thư tuyến giáp. Mỗi bệnh lý có những biểu hiện khác nhau nhưng đa số đều dễ bị bỏ qua trong giai đoạn đầu.
Người mắc cường giáp thường có biểu hiện hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, sút cân, mất ngủ và ra nhiều mồ hôi. Trong khi đó, suy giáp lại khiến người bệnh mệt mỏi, tăng cân, da khô, tóc rụng, giảm trí nhớ và thường xuyên cảm thấy lạnh. Đối với các trường hợp có nhân giáp hoặc ung thư tuyến giáp, người bệnh có thể xuất hiện khối bất thường ở vùng cổ, khàn tiếng kéo dài, nuốt vướng hoặc khó thở khi khối u phát triển lớn.
Các chuyên gia y tế nhận định, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là tâm lý chủ quan của người dân. Nhiều người chỉ đi khám khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt hoặc khi khối u đã phát triển lớn. Trong khi đó, phần lớn bệnh lý tuyến giáp, kể cả ung thư tuyến giáp, nếu được phát hiện sớm đều có tiên lượng điều trị tốt và khả năng kiểm soát cao.
Để chủ động bảo vệ sức khỏe, người dân cần khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm tuyến giáp đối với phụ nữ trung niên, phụ nữ mang thai, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường có nguy cơ tiếp xúc với hóa chất độc hại. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khàn tiếng kéo dài, nuốt vướng, sờ thấy khối bất thường ở cổ, hồi hộp, mất ngủ, tăng hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Thực tế cho thấy, nhiều bệnh lý tuyến giáp hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm. Bởi vậy, chủ động tầm soát không chỉ giúp người bệnh giảm chi phí điều trị, hạn chế biến chứng mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
Phần lớn bệnh lý tuyến giáp nếu được phát hiện sớm đều có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả. Vì vậy, người dân nên khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm tuyến giáp để phát hiện sớm bất thường. Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, bổ sung iod đúng mức, giữ lối sống lành mạnh và hạn chế căng thẳng kéo dài. Khi có dấu hiệu nghi ngờ nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.
HƯƠNG NGA
