Phát hiện sớm, xử lý kịp thời xây dựng trên đất nông nghiệp

Các công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp nằm ngay sát mặt đường Đông Khê 2.

Vi phạm nhiều, chậm xử lý

Ngày 15-11, tại khu vực ngõ 157 đường Hồ An Biên, thuộc tổ 2 An Đà Nội, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền), 3 căn nhà xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp vừa được người dân tự tháo dỡ. Các căn nhà này mới được các hộ dân xây dựng từ giữa năm 2021 khi tuyến đường Đông Khê 2 còn đang thi công dang dở.

Trước đó, tháng 10-2021, Đội Thanh tra xây dựng số 1 (Thanh tra Sở Xây dựng) phát hiện 3 công trình xây dựng trên đất nông nghiệp thuộc tuyến đường Đông Khê 2. Căn cứ báo cáo của Đội Thanh tra xây dựng số 1, ngày 29-10, Thanh tra Sở tham mưu với Sở Xây dựng ban hành văn bản số 5029/SXD-TTrSXD gửi UBND quận Ngô Quyền về việc phát hiện 3 công trình vi phạm nêu trên. Ngay sau khi nhận được văn bản của Sở Xây dựng thành phố, UBND quận Ngô Quyền chỉ đạo lập biên bản xử phạt, vận động các hộ vi phạm tự tháo dỡ công trình, trả lại mặt bằng. Đến ngày 14-11, với sự hỗ trợ của Phòng Quản lý đô thị quận Ngô Quyền và UBND phường Đằng Giang, các hộ cơ bản hoàn thành tháo dỡ công trình vi phạm.

Đây chỉ là một số trong hàng trăm công trình vi phạm xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp tại nhiều địa phương trong thời gian qua. Theo thống kê sơ bộ, hiện có gần 200 ha đất nông nghiệp bị lấn, chiếm, xây dựng trái phép trên địa bàn hầu hết các quận, huyện của thành phố, song diện tích đất nông nghiệp được trả lại hiện trạng chỉ chưa đầy vài phần trăm trong số đó. Một số vi phạm có thể kể đến như: các nhà vườn, biệt thự mọc lên trái phép dọc đê hữu sông Lạch Tray, đoạn đê từ cầu Rào 2 (quận Lê Chân) đến khu vực sân bay Cát Bi (quận Hải An); một số khu vui chơi giải trí, du lịch sinh thái cũng xây dựng trái phép trên đất bảo vệ hành lang đê, đất nông nghiệp làm khu du lịch sinh thái nông nghiệp tại xã Trường Thành (huyện An Lão), xã Hữu Bằng (huyện Kiến Thụy); các công trình nhà ở xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp ở xã Tân Hưng (huyện Vĩnh Bảo)…

Chính quyền địa phương chủ động hơn

Hầu hết các hành vi xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp trong thời gian qua đều chậm được phát hiện hoặc phát hiện từ đầu nhưng xử lý chưa kiên quyết nên đến nay đã hình thành những công trình có giá trị lớn, thậm chí đến hàng chục tỷ đồng. Theo đó, việc xử lý, khắc phục hậu quả, trả lại hiện trạng đất nông nghiệp như ban đầu gặp nhiều vướng mắc, khó khăn.

Theo Phó chánh Thanh tra sở Xây dựng thành phố Bùi Quốc Đạt, để bảo vệ, quản lý đất nông nghiệp, cùng với Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành, năm 2019, UBND thành phố ban hành Quyết định số 19 về quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn. Theo quyết định này, chủ tịch UBND cấp xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện khi xảy ra vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn, có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, xử lý tất cả công trình vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn quản lý. Các trường hợp vượt quá thẩm quyền xử lý phải chuyển hồ sơ, đề xuất chủ tịch UBND cấp quận xử lý theo quy định. Trong Quyết định 19 của UBND thành phố cũng quy định Chánh thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo lực lượng chuyên ngành, chủ trì cùng Thanh tra Sở xây dựng, UBND cấp huyện, UBND cấp xã xử lý các trường hợp xây dựng vi phạm Luật Đất đai và các quy định pháp luật khác thuộc lĩnh vực tài nguyên, môi trường liên quan đến các khu đất có công trình xây dựng vi phạm. Tại Nghị định 139/2017/NĐ-CP, ngày 27- 11-2017 quy định xử phạt hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng cũng không có điều khoản xử lý hành vi vi phạm xây dựng trên đất nông nghiệp. Do đó, hành vi xây dựng trên đất nông nghiệp thuộc về lĩnh vực đất đai do chính quyền địa phương các cấp và Thanh tra Sở Tài nguyên và môi trường xử lý. Thanh tra Sở Xây dựng có trách nhiệm phối hợp, đôn đốc xử lý.

Thực tế, hệ thống văn bản hiện hành quy định rất chặt chẽ, đầy đủ trong việc ngăn chặn các hành vi xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp nhưng tình trạng đất nông nghiệp thành đất ở vẫn diễn ra với quy mô, tính chất ngày càng phức tạp. Trong đó, trách nhiệm trước hết thuộc chính quyền cấp cơ sở khi không kịp thời ngăn chặn, xử lý các vi phạm. Bên cạnh đó, sự vào cuộc của các ngành liên quan như: Xây dựng, Nông nghiệp và phát triển nông thôn và nhất là ngành Tài nguyên và môi trường trong việc chủ trì xử lý các vi phạm trên đất nông nghiệp chưa thực sự rõ nét. Đối với các địa phương cấp xã, phường, việc phát hiện các công trình vi phạm trên đất nông nghiệp không quá khó khăn bởi xây nhà đâu phải việc một sớm, một chiều. Vấn đề là cần phát hiện sớm và chủ động phối hợp chặt chẽ để xử lý nghiêm thì mới mong chấm dứt tình trạng trên, tránh việc xử lý cho tồn tại và phù hợp quy hoạch./.