Phát hiện, xử lý hành vi thuê, mượn phụ tùng ô tô để đăng kiểm xe: Ngăn chặn những hệ lụy mất an toàn giao thông (kỳ 3)

Kỳ 3:

Quy định thiếu, chế tài “yếu”

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chịu trách nhiệm bảo đảm duy trì tình trạng kỹ thuật phương tiện giữa 2 kỳ kiểm định. Ảnh: CTV 

Kiểm soát phụ tùng xe- “khoảng trống” sau đăng kiểm

Được biết, thông thường lốp xe có thể sử dụng được đến 6 năm, thậm chí hơn. Nhưng với xe tải nặng, tuổi thọ của lốp sẽ ngắn hơn. Ngoài ra, còn tùy thuộc vào chất lượng của từng loại lốp xe của mỗi hãng sản xuất, trong đó những loại lốp từ Mỹ, Nhật Bản, châu Âu hoặc đặt làm ở nước thứ 3 theo tiêu chuẩn hãng thường tốt hơn lốp sản xuất trong nước hoặc nhập về từ Trung Quốc. Do những loại lốp cao cấp rất đắt tiền, nên lốp xe giá rẻ vẫn được ưa chuộng, thậm chí có chủ xe còn đi tìm mua lốp “lướt”, đã được các xe khác thải loại để lắp vào bánh phía trong của dàn moóc.

Thực tế, các cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh vận tải đều ý thức được việc nếu để xảy ra tai nạn, vụ việc mất an toàn giao thông, sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của họ. Tuy nhiên, một số vẫn sử dụng dịch vụ thuê phụ tùng, phụ kiện vì chi phí đầu tư “đồ xịn” cho phương tiện rất lớn. Cùng với đó, tình trạng trộm cắp, đánh tráo phụ tùng xe vẫn xảy ra, khi đến hạn kiểm định không kịp thay thế. Vậy là đi thuê. Kiểm định xong, những chiếc xe “tráo đồ” lại “hạ bậc” chất lượng, lưu thông trên đường…

Sở dĩ tình trạng này tồn tại bởi quy định về kiểm soát phụ tùng, phụ kiện xe sau đăng kiểm hiện rất lỏng lẻo. Theo các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, lốp xe là loại phụ tùng không trong diện bắt buộc phải kiểm soát nếu như xe vẫn trong thời hạn kiểm định. Việc kiểm tra hoặc thay thế đều do chủ xe tự quyết định, miễn là vượt qua được “cửa ải” của đơn vị đăng kiểm. Theo quy định tại Thông tư 08/2023 của Bộ Giao thông- Vận tải, trong thời gian giữa hai chu kỳ kiểm định, chủ xe có trách nhiệm bảo dưỡng, sửa chữa để bảo đảm duy trì tình trạng kỹ thuật của phương tiện. Đồng thời, chủ xe còn phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với hành vi đưa phương tiện không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tham gia giao thông đường bộ.

Anh Nguyễn Văn Ngọc, thành viên sáng lập fanpage An toàn-Văn hóa giao thông Hải Phòng bày tỏ, quy định là thế, còn việc giám sát, quản lý cũng là điều đáng bàn, bởi các lực lượng có nhiệm vụ kiểm tra, xử lý hoạt động giao thông không thể có được thiết bị như các trung tâm đăng kiểm. Ngoài ra, thiết bị kiểm tra từng hạng mục của xe cũng không có, nên các lực lượng giám sát giao thông đột xuất trên đường không thể xác định phụ tùng của phương tiện thứ nào kém, thứ nào đạt, trong đó lốp xe là ví dụ điển hình. Cảnh sát giao thông hoặc Thanh tra giao thông rất khó để xử lý một chiếc xe lốp mòn, nếu xe đó còn thời hạn trong chu kỳ kiểm định… Theo một số chủ doanh nghiệp vận tải trên địa bàn Hải Phòng, chỉ những cơ sở có một vài xe mới phải khó khăn đi thuê phụ tùng “tráo đồ” để đăng kiểm. Còn đối với đơn vị có từ vài chục đến cả trăm chiếc cùng loại, quá dễ vì…”đồ nhà” có sẵn, chỉ việc mượn từ xe nọ sang xe kia.

Có chế tài nhưng rất khó xử lý

Theo quy định pháp luật, hành vi thuê, mượn phụ tùng, linh kiện xe để đi kiểm định phương tiện bị nghiêm cấm, bởi không phản ánh chính xác tình trạng, chất lượng thực tế của chiếc xe, và đặc biệt là ảnh hưởng xấu đến công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Luật sư Nguyễn Đào Tơ, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Huy (Hà Nội) cho biết, theo điểm a, Khoản 8, Điều 30 Nghị định 100/2019/ NĐCP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt, hành vi thuê, mượn linh kiện, phụ kiện của xe ô tô khi kiểm định sẽ bị phạt tiền từ 4- 6 triệu đồng đối với cá nhân, từ 8-12 triệu đồng đối với tổ chức là chủ xe ô tô, máy kéo, xe máy chuyên dùng và các loại xe tương tự xe ô tô… So với nhiều lỗi vi phạm khác, mức xử phạt đối với hành vi này cũng không quá nặng.

Theo luật sư Nguyễn Đào Tơ, chế tài là vậy, nhưng để xác định được hành vi thuê mượn phụ tùng, linh kiện để mang đi đăng kiểm là rất khó. Mặt khác, việc cho thuê, cho mượn phụ tùng xe ô tô để đi đăng kiểm lại không bị xử lý, có nghĩa là các điểm làm “dịch vụ” này không có vi phạm gì. Còn anh Nguyễn Cường, người tham gia điều hành cơ sở xe tải chuyên phục vụ san lấp cho rằng, về nguyên tắc, xác định được hành vi thuê (hoặc mượn) phụ tùng, linh kiện để sử dụng vào việc kiểm định phương tiện là không dễ dàng, bởi với “đồ” thuê, người thuê tùy ý sử dụng, người cho thuê không kiểm soát, miễn là không “làm hỏng”. Hơn nữa, việc thuê, mượn này chỉ một số ít người biết với nhau (chủ yếu là quen thân) nên càng khó xác định. Đấy là lý do chỉ cần vào mạng tìm kiếm, rất nhiều các điểm quảng cáo cho thuê đồ, phụ tùng ô tô để đi đăng kiểm. Chế tài cũng “nửa vời”, chỉ là xử lý phần “ngọn” đã rất khó khăn, còn phần “gốc” là các điểm cho thuê vẫn thoải mái hoạt động.

Có thể thấy, sự thiếu chặt chẽ đối với công tác quản lý phương tiện sau đăng kiểm, nhất là các phương tiện tham gia kinh doanh vận tải đang thực sự làm khó các cơ quan chức năng, ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Sự quản lý thiếu chặt chẽ giữa hai chu kỳ đăng kiểm cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng chủ xe sau đăng kiểm tự ý cơi nới thùng, thành xe để chở thêm hàng hóa. Tuy nhiên, việc này dễ bị phát hiện do kích cỡ xe có thông số cụ thể. Nhưng đối với phụ tùng như lốp xe, ngoài thông số về đường kính lazang, độ cao và chiều ngang của lốp, để xác định xem xe có mang đúng lốp theo yêu cầu của nhà sản xuất hay không, còn lại độ mòn hoặc thời gian sử dụng lốp bao nhiêu lâu thì không quy định. Đó là lý do những chiếc xe lắp lốp cũ mòn vẫn “thoải mái” hoạt động nhưng rất khó để xử lý./.

 --------------------------------

Kỳ cuối: Siết chặt các biện pháp quản lý hậu đăng kiểm