(HPĐT)- Trong số 27 bảo vật quốc gia vừa được Chính phủ công nhận vừa qua, Hải Phòng có 6 hiện vật thuộc sở hữu tư nhân. Đây là tín hiệu đáng mừng, khẳng định vai trò, sự đóng góp quan trọng của các nhà sưu tập tư nhân trong giữ gìn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.
Đông đảo nhân dân và du khách thưởng lãm cổ vật, bảo vật quốc gia của Hải Phòng vào dịp Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2022.
Khuyến khích tư nhân sưu tầm, lưu giữ
Đến nay, sau 11 đợt công nhận bảo vật quốc gia, trên cả nước có 3 nhà sưu tập tư nhân có cổ vật được công nhận bảo vật quốc gia, gồm các ông Nguyễn Văn Kính (Hà Nội), Nguyễn Thế Hồng (tỉnh Bắc Ninh) và ông Trần Đình Thăng (Hải Phòng). Trong đó, ông Thăng là nhà sưu tập tư nhân sở hữu nhiều bảo vật quốc gia nhất cả nước.
Nhà sưu tập tư nhân Trần Đình Thăng, Tổng thư ký Hội Cổ vật Hải Phòng đang sở hữu 15 bảo vật quốc gia được công nhận trong năm 2021 và 2022, trong đó có 6 bảo vật quốc gia trong bộ sưu tập tư nhân An Biên, được công nhận trong đợt 11, năm 2022 gồm: 2 chiếc đĩa gốm men ngọc (niên đại thời Lý, thế kỷ 16 - 17); đĩa gốm men lam tím (thời Lê sơ, thế kỷ 15); lư hương gốm hoa lam (thời Lê sơ, thế kỷ 15); 2 đài đồng đốt trầm, nắp tượng nghê (thế kỷ 16 - 17). Ngoài 6 hiện vật này, ông Trần Đình Thăng còn sở hữu 9 bảo vật quốc gia được công nhận cuối năm 2021. Theo đánh giá của các chuyên gia, 15 bảo vật quốc gia trong bộ sưu tập An Biên của ông Thăng gắn liền với tiến trình lịch sử hình thành và phát triển vùng đất Hải Phòng, là những hiện vật độc bản, quý hiếm. Ông Nguyễn Bá Thanh Long, Phó chủ tịch Hội cổ vật Hải Phòng cho biết, trên địa bàn thành phố có hơn 100 nhà sưu tập cổ vật, nhưng không nhiều người có cổ vật được công nhận bảo vật quốc gia. Do đó, các bảo vật quốc gia thuộc bộ sưu tập tư nhân An Biên là niềm tự hào của Hội Cổ vật Hải Phòng.
Việc các bảo vật quốc gia thuộc sở hữu tư nhân xuất hiện nhiều hơn trên cả nước và thành phố, cho thấy sự cởi mở trong công bố và quảng bá cổ vật tới đông đảo công chúng của các nhà sưu tập tư nhân. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai đánh giá, điều này còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác bảo tồn và tôn vinh các giá trị lịch sử, văn hóa. Đồng thời, mở ra hướng phát huy giá trị của bảo vật trong các bộ sưu tập tư nhân, khuyến khích, động viên các nhà sưu tập cổ vật đóng góp vào quá trình lưu giữ, phát huy giá trị di sản.
Đẩy mạnh quảng bá tới công chúng
Vào dịp Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2022, thành phố tổ chức lễ đón nhận và trưng bày 12 bảo vật quốc gia. Lần đầu, hàng trăm chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử của trung ương và các tỉnh, thành phố trên cả nước về Hải Phòng thưởng lãm, nghiên cứu và đánh giá cao giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, riêng có của vùng đất miền cửa biển, đề cao sự quan tâm của thành phố đối với công tác giữ gìn, phát huy giá trị di sản. Cũng lần đầu, công chúng thành phố được biết đến, được ngắm các bảo vật quốc gia, trong đó có 9 bảo vật quốc gia thuộc sở hữu tư nhân để thêm tự hào về bề dày truyền thống, lịch sử, văn hóa của thành phố Cảng. TS Phạm Quốc Quân, Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam cho rằng, bảo vật quốc gia cần được “sống” trong tiềm thức cộng đồng mới phát huy hết giá trị, có thể trường tồn và trao truyền đến muôn đời sau.
Thành phố ngày càng quan tâm gìn giữ, quảng bá cổ vật quốc gia đến cộng đồng. Theo đó, bảo vật quốc gia, gồm bộ sưu tập gốm men trắng An Biên thời Lý - Trần thuộc bộ sưu tập cổ vật An Biên (4 ấm, 3 đĩa và 2 liễn) của ông Trần Đình Thăng được giới thiệu trong nội dung giảng dạy tài liệu Giáo dục địa phương Hải Phòng lớp 7 từ năm học 2022-2023. Với 6 bảo vật quốc gia mới được công nhận sẽ được Sở Giáo dục và Đào tạo bổ sung vào tài liệu trên. Vào dịp Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2023 sắp tới, thành phố sẽ tổ chức đón nhận công nhận 6 bảo vật quốc gia và trưng bày 18 bảo vật quốc gia của thành phố. Lần nữa, giới chuyên gia, du khách và công chúng đất Cảng thêm cơ hội chiêm ngưỡng, tự hào về những bảo vật quốc gia “có một không hai” của Hải Phòng, trong đó có đóng góp không nhỏ của nhà sưu tập tư nhân. Qua đó, thể hiện sự tôn vinh đóng góp của các nhà sưu tập tư nhân trong công tác gìn giữ, phát huy giá trị di sản. Tuy nhiên, về lâu dài, công tác trưng bày, quảng bá bảo vật quốc gia cần được tổ chức thường xuyên hơn, để giá trị di sản “thấm sâu” vào cộng đồng./.
Bài và ảnh: BÙI HƯƠNG
