Phát huy giá trị cụm di tích đình - đền Lạc Dục

Không gian linh thiêng

Cụm di tích đình - đền Lạc Dục nằm cạnh trục tỉnh lộ 391, là điểm đến mang đậm dấu ấn văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương. Đình Lạc Dục là nơi thờ 4 vị thành hoàng làng, có công bảo vệ, che chở, đem lại cuộc sống bình yên cho dân làng.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đình Lạc Dục còn gắn với nhiều sự kiện lịch sử của địa phương, là nơi điều dưỡng thương, bệnh binh và tập trung các đơn vị bộ đội trước khi lên đường vào chiến trường.

Đình Lạc Dục được khởi dựng từ thời Hậu Lê đến thời Nguyễn. Công trình được tu bổ khá đồng bộ theo kiểu chữ Nhị, gồm đình ngoài, đình trong và hậu cung; phía trước là sân, cổng nghi môn với 4 cột đồng trụ và hệ thống tường bao.

Trải qua nhiều giai đoạn, cùng với sự hỗ trợ của các cấp và đóng góp của con em quê hương, cuối năm 2021, đền Lạc Dục hoàn thành việc trùng tu xây dựng với tổng kinh phí 15 tỷ đồng, tạo diện mạo khang trang, uy nghi cho di tích ngày nay.

Bên cạnh đình là đền Lạc Dục, còn gọi là “đền Dọc”, cũng được xây dựng từ thời Hậu Lê. Theo cuốn Thần tích do Nguyễn Bính phụng soạn vào mùa Xuân năm Hồng Phúc nguyên niên (1572) và các tài liệu còn lưu giữ, đền là nơi thờ Thánh Mẫu Vũ Thị Đức, người có công nuôi hai con là Hắc Long Quân và Bạch Long Quân, phù giúp vua Lê đánh thắng giặc Minh xâm lược ở thế kỷ XV.

Những câu chuyện dân gian, sắc phong và truyền thuyết về Đức Thánh Mẫu qua nhiều thế hệ đã tạo nên chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng đặc biệt cho di tích. Trải qua chiến tranh, di tích từng bị tàn phá nặng nề.

Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây từng là chỗ trú quân của du kích và bộ đội địa phương hoạt động trên tuyến đường 391. Sau trận đánh ngày 10/12/1948, gây tổn thất cho quân địch, đền bị đốt phá, san phẳng.

Sau nhiều năm, với tâm nguyện gìn giữ nơi thờ tự và tưởng nhớ công đức của Đức Thánh Mẫu, từ năm 1989 - 2019, người dân trong thôn đã đóng góp tiền của, công sức và vật liệu để phục dựng ngôi đền trên nền đất cũ.

Đền Lạc Dục được xây dựng theo kiến trúc chữ Đinh, kết cấu hai tầng tám mái đao cong; bờ nóc đắp lưỡng long chầu nguyệt và lạc long. Chất liệu gỗ lim, gạch Bát Tràng cùng hệ thống cảnh quan, sân vườn tạo nên tổng thể hài hòa, trang nghiêm.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc, năm 2005, cụm di tích đình - đền Lạc Dục được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Đặc biệt, năm 2023, cụm di tích được UBND tỉnh Hải Dương (trước đây) công nhận là điểm du lịch, mở ra hướng phát huy giá trị mới cho di tích, kết hợp bảo tồn với khai thác giá trị phục vụ phát triển du lịch.

Phát huy giá trị di tích

Nhận thức rõ giá trị lịch sử và văn hóa của các di tích trên địa bàn, thời gian qua, chính quyền và nhân dân địa phương thực hiện nhiều biện pháp nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống.

Xã đã kết nối với 3 công ty du lịch lữ hành để xây dựng các tuyến du lịch trong khu vực và kết nối với những điểm đến khác. Hiện nay, di tích thường xuyên tiếp đón các đoàn khách du lịch trong và ngoài thành phố đến tham quan, chiêm bái.

Cùng với đó, địa phương hỗ trợ xây dựng bản thuyết minh về di tích bằng video, hình ảnh, tập gấp, sách... giúp du khách thuận lợi hơn trong việc tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và những câu chuyện gắn với di tích.

Các hoạt động lễ hội được tổ chức trang nghiêm, đúng với phong tục truyền thống, đồng thời gắn với việc tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử và văn hóa của quê hương. Lễ hội truyền thống mùa Xuân đình - đền Lạc Dục diễn ra từ mồng 6 tháng Giêng đến hết ngày 13 tháng Giêng hằng năm.

Đặc biệt, phần hội có nhiều hoạt động đặc sắc như giải bóng đá nam, kéo co, vật dân tộc, hát quan họ trên ao đình, trình diễn cổ phục triều Nguyễn, liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, không gian trải nghiệm văn hóa và trưng bày các sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.

Ông Đào Văn Soái, Chủ tịch UBND xã Đại Sơn cho biết, nhiều trường học trên địa bàn đưa học sinh đến tham quan, tìm hiểu cụm di tích, giúp những câu chuyện lịch sử, truyền thống quê hương trở nên gần gũi, trực quan.

Thời gian tới, địa phương sẽ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong công tác tuyên truyền, quảng bá, từng bước xây dựng Lễ hội truyền thống đình - đền Lạc Dục trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc sắc của địa phương.