Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng vũ trang Hải Phòng viết tiếp truyền thống vẻ vang bằng lòng trung thành, tinh thần cống hiến.

Thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương cũ là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, truyền thống cách mạng; giữ vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh ở vùng Đông Bắc Tổ quốc.
Trên mảnh đất xứ Đông và miền cửa biển, tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, khát vọng độc lập, tự do được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước, giữ nước. Ba chiến thắng trên sông Bạch Đằng vào các năm 938, 981, 1288 là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc, khẳng định truyền thống đấu tranh bất khuất chống giặc ngoại xâm của quân và dân nơi đây.
Truyền thống ấy tiếp tục được kế thừa, phát huy mạnh mẽ trong phong trào cách mạng những năm đầu thế kỷ XX. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào công nhân, phong trào yêu nước ở Hải Phòng, Kiến An, Hải Dương phát triển ngày càng sâu rộng. Các đội tự vệ, du kích từng bước hình thành, phát triển, trở thành lực lượng nòng cốt bảo vệ cơ sở cách mạng, bảo vệ quần chúng, góp phần cùng nhân dân cả nước làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Ngày 20/11/1946, thực dân Pháp nổ súng đánh chiếm Hải Phòng - địa bàn đầu tiên chúng đánh chiếm ở miền Bắc. Với vũ khí còn thô sơ, lực lượng chênh lệch, quân và dân thành phố vẫn kiên cường bám trụ, giành giật với địch từng căn nhà, góc phố, nhà máy, công sở.
Trận chiến đấu bảo vệ Nhà hát thành phố là biểu tượng sáng ngời của tinh thần quả cảm ấy. 17 chiến sĩ thuộc Trung đoàn 41 do Trung đội trưởng Đặng Kim Nở chỉ huy, cùng các chiến sĩ Đội Tuyên truyền văn hóa Chiến khu 3 - những người trong tay chỉ có nhạc cụ - đã chiến đấu đến cùng trước lực lượng địch đông hơn, có hỏa lực và phương tiện chiến tranh vượt trội, trở thành tấm gương để quân và dân cả nước noi theo.
Cuộc chiến đấu ấy đã góp phần kìm chân, tiêu hao lực lượng địch, bảo toàn lực lượng ta, để lại những kinh nghiệm quý báu cho cuộc kháng chiến lâu dài. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tổng kết: Cuộc chiến đấu ấy “đã có tác dụng như một cuộc tổng diễn tập thực sự cho trận đánh kéo dài nhiều ngày ở Thủ đô Hà Nội xảy ra sau đó một tháng”.
Sự kiện ngày 20/11/1946 tại Hải Phòng là mốc son mở đầu truyền thống chiến đấu của lực lượng vũ trang thành phố. Cuộc chiến đấu quyết tử bảo vệ Nhà hát lớn và nhiều vị trí trong thành phố đã đi vào lịch sử như biểu tượng tập trung nhất của tinh thần “Trung dũng” của quân và dân đất Cảng.
Từ mốc lịch sử này, truyền thống chiến đấu của lực lượng vũ trang Hải Phòng được xác lập và không ngừng được bồi đắp qua các thời kỳ. Với ý nghĩa lịch sử đặc biệt ấy, ngày 20/11/1946 được chọn là Ngày truyền thống của Lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng vũ trang Hải Phòng, Kiến An và Hải Dương kiên cường bám đất, bám dân, phát triển chiến tranh du kích, phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực, liên tục tiến công địch ngay trong vùng tạm chiếm. Những chiến công “Tiếng sấm đường 5”, đường 10 “quật khởi”, Sở Dầu, Cát Bi “rực lửa”, "Tiên Lãng anh dũng phá càn" đã đi vào lịch sử.
Bước vào cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước, Hải Phòng, Hải Hưng khi ấy, Hải Dương ngày nay trở thành một trong những địa bàn bị địch tập trung đánh phá ác liệt. Lực lượng vũ trang các địa phương đã phối hợp, tổ chức nhiều trận chiến đấu phòng không, bảo vệ cảng biển, tuyến giao vận tải chi viện cho tiền tuyến. Cán bộ, chiến sĩ kiên cường rà phá bom mìn, thủy lôi, khơi thông luồng lạch, giữ vững mạch máu giao thông trong mọi tình huống.
Đất nước thống nhất, lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng, Hải Dương tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và làm nghĩa vụ quốc tế; đồng thời tích cực tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng kinh tế, củng cố quốc phòng.
Trong thời bình, cán bộ, chiến sĩ có mặt trên những công trình đắp đê, lấn biển, mở đường, xây dựng các tuyến giao thông ra Đình Vũ, Cát Hải - Cát Bà, nạo vét kênh Cái Tráp… góp sức khai phá tiềm năng, mở rộng không gian phát triển kinh tế của thành phố.
Bước vào thời kỳ đổi mới, lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng, Hải Dương không ngừng được xây dựng, củng cố, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu.
Công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng được triển khai chủ động, toàn diện; thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, thế trận biên phòng toàn dân và “thế trận lòng dân” ngày càng được củng cố vững chắc.
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng đã lập nhiều chiến công, đạt nhiều thành tích xuất sắc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Những đóng góp đó được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được phong tặng vào các năm 1978 và 2026.

Ngày 1/7/2025, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng hợp nhất thành thành phố Hải Phòng. Lực lượng vũ trang tỉnh Hải Dương và lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng được tổ chức, sắp xếp, hợp nhất thành lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng mới.
Quán triệt các chủ trương của Đảng, Nhà nước và chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Quân khu 3 về sắp xếp tổ chức quân sự địa phương gắn với thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy quân sự thành phố xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang thành phố. Trên cơ sở đó, công tác sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy được triển khai chủ động, chặt chẽ, đồng bộ, đúng lộ trình, bảo đảm không làm gián đoạn nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương.
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các quyết định của Bộ Quốc phòng, Quân khu 3, Hải Phòng khẩn trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về cơ sở, kiện toàn Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Việc bố trí sĩ quan quân đội đảm nhiệm các chức danh chủ chốt, như: Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Chính trị viên phó… đã góp phần tăng cường “sức mạnh chính trị” ngay từ cơ sở.
Đến nay, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đã hoạt động nền nếp, ổn định. Công tác tổ chức, chỉ huy, tham mưu quốc phòng - quân sự địa phương được nâng lên rõ rệt, nhất là trong các thời điểm cao điểm về an ninh trật tự, thực hiện công tác tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ…
Cùng với kiện toàn tổ chức bộ máy, lực lượng vũ trang thành phố chú trọng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, gắn xây dựng lực lượng “tinh, gọn, mạnh” với củng cố nền quốc phòng toàn dân và xây dựng khu vực phòng thủ thành phố vững chắc.
Công tác huấn luyện được tổ chức theo phương châm “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, sát điều kiện địa hình, vũ khí, trang bị hiện có; kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện với xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật.
Phát huy truyền thống vẻ vang ấy, lực lượng vũ trang thành phố nỗ lực, quyết tâm đoàn kết, thống nhất, đổi mới, sáng tạo, xây dựng cơ quan vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, làm nòng cốt xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân và khu vực phòng thủ thành phố ngày càng vững chắc, thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Đại tá BÙI XUÂN THẮNG, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố