Phát triển AI tăng tốc sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57

AI từng bước trở thành công nghệ chiến lược

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những lĩnh vực có tốc độ thể chế hóa và triển khai nhanh nhất.

Từ một công nghệ chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ ứng dụng, AI từng bước được xác định là hạ tầng chiến lược gắn với dữ liệu, năng lực tính toán, đổi mới sáng tạo và chủ quyền số quốc gia.

Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược đã xếp nhóm công nghệ số, gồm AI, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối ở vị trí hàng đầu.

Trong 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và AI chuyên ngành cũng được ưu tiên trong nhóm sản phẩm đã có thị trường và có khả năng tạo tác động lớn đến phát triển kinh tế. Điều này cho thấy định hướng từng bước làm chủ AI trên nhiều lĩnh vực.

Một trong những chuyển biến nổi bật sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57 là AI lần đầu tiên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển quốc gia, trở thành công nghệ chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển AI và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược như AI, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn và công nghệ lượng tử.

Định hướng này nhanh chóng được cụ thể hóa bằng nhiều cơ chế, chính sách. Quy định số 05-QĐ/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xác định hình thành tài nguyên số quốc gia, sử dụng dữ liệu và AI làm động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Thông báo kết luận số 45-TB/TGV của Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương tiếp tục khẳng định phát triển và ứng dụng AI là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Cùng với đó là việc ban hành Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo, xây dựng Chiến lược quốc gia về AI và đề xuất thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia.

Lần đầu tiên, Việt Nam hình thành tương đối đầy đủ cơ chế, chính sách và pháp luật dành riêng cho AI, tạo nền móng cho hệ sinh thái phát triển lâu dài.

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, cách tiếp cận AI cũng có sự thay đổi rõ nét. Nếu trước đây phần lớn doanh nghiệp chủ yếu ứng dụng các mô hình AI nước ngoài để phát triển sản phẩm thì nay xu hướng đầu tư vào công nghệ lõi ngày càng rõ ràng.

Theo Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, AI đã được ứng dụng bước đầu trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ thông qua các trợ lý ảo, chatbot, phân tích văn bản, dự báo, nhận dạng hình ảnh, giám sát giao thông và hỗ trợ chuyên môn tại nhiều cơ quan Trung ương, địa phương.

Nhiều doanh nghiệp cũng tăng cường đầu tư cho AI. Tập đoàn FPT hợp tác với Tập đoàn NVIDIA đầu tư khoảng 200 triệu USD xây dựng Nhà máy trí tuệ nhân tạo, cung cấp hạ tầng tính toán và phát triển hơn 20 sản phẩm AI tạo sinh. Viettel, VNPT, VinAI và Zalo tiếp tục phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt.

Tại địa phương, AI được ứng dụng ngày càng rộng rãi. UBND thành phố Hà Nội đã ký kết hợp tác với Tập đoàn Công nghệ CMC giai đoạn 2026 - 2030 nhằm phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số.

Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, cho biết việc hợp tác với CMC, Viettel, VNPT, MobiFone và FPT nhằm huy động nguồn lực xã hội triển khai chuyển đổi số và chuyển đổi AI toàn diện, đồng thời hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các nền tảng số và dịch vụ công nghệ mới.

Trong khuôn khổ hợp tác, Hà Nội và CMC sẽ nghiên cứu phát triển khu công nghệ số tập trung tích hợp trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, AI, trung tâm nghiên cứu và phát triển, không gian đổi mới sáng tạo, viện nghiên cứu, trường đại học và hệ thống đào tạo nhân lực số. Hai bên cũng định hướng xây dựng tổ hợp giáo dục, nghiên cứu về AI, bán dẫn và công nghệ số tại Thượng Cát và Hòa Lạc.

Tại Ninh Bình, robot lễ tân AI, trợ lý số và các giải pháp hỗ trợ thủ tục hành chính đã được đưa vào Trung tâm Phục vụ hành chính công, góp phần hướng dẫn người dân, giảm thời gian chờ đợi, hỗ trợ cán bộ xử lý công việc và đẩy mạnh số hóa hồ sơ.

Hoàn thiện hệ sinh thái để nâng cao năng lực cạnh tranh

Những kết quả bước đầu đã góp phần hình thành các năng lực cốt lõi trong phát triển AI quốc gia như hạ tầng tính toán, mô hình ngôn ngữ tiếng Việt và đội ngũ nghiên cứu có khả năng làm chủ công nghệ.

Tuy nhiên, Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng chỉ ra nhiều hạn chế. Mặc dù phạm vi ứng dụng AI được mở rộng và đã xuất hiện một số mô hình gắn với quy trình nghiệp vụ thực tế, phần lớn ứng dụng vẫn tập trung vào tra cứu, tổng hợp thông tin và nhận dạng; số quy trình được thiết kế lại hoàn toàn trên nền tảng AI, triển khai ở quy mô lớn và lượng hóa hiệu quả còn ít. Dữ liệu chuyên ngành còn phân tán, chất lượng chưa đồng đều, trong khi hạ tầng tính toán và nguồn nhân lực chuyên sâu vẫn là điểm nghẽn.

Báo cáo đề xuất nghiên cứu thành lập Liên minh AI tự chủ Việt Nam với nòng cốt là doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học; đồng thời xây dựng dữ liệu mở quốc gia phục vụ huấn luyện AI, hoàn thiện khung đạo đức, tiêu chuẩn AI Việt Nam và tập trung giải quyết một số bài toán lớn như trợ lý thủ tục hành chính, cảnh báo sớm thiên tai, phòng thủ an ninh mạng tự động, hỗ trợ công vụ và quản trị đô thị thông minh.

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, hệ sinh thái AI đang từng bước được định hình với các yếu tố nền tảng gồm thể chế, dữ liệu, hạ tầng tính toán, doanh nghiệp công nghệ, nguồn nhân lực và thị trường ứng dụng.

Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Bộ tiêu chí đánh giá nền tảng AI hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia, đánh dấu bước tiến mới trong quản lý và phát triển AI.

Bộ tiêu chí quy định các yêu cầu về tuân thủ pháp luật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh AI, khả năng dẫn chiếu căn cứ pháp lý và hỗ trợ đúng phạm vi chuyên môn trước khi các nền tảng được thử nghiệm hoặc triển khai chính thức.

Đáng chú ý, Bộ tiêu chí xác định rõ AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ tham mưu, phân tích và tổng hợp; mọi quyết định hành chính vẫn thuộc thẩm quyền của cán bộ, công chức và phải chịu trách nhiệm pháp lý. Đồng thời, tiêu chí cũng đặt yêu cầu về tự chủ công nghệ đối với AI phục vụ khu vực công. Những nền tảng không sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ hoặc không có hạ tầng huấn luyện và suy luận đặt tại Việt Nam sẽ không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.

Có thể thấy, sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, Việt Nam đã từng bước xây dựng nền móng cho hệ sinh thái AI. Trong giai đoạn tới, thách thức đặt ra là chuyển những nền tảng này thành năng lực cạnh tranh thực sự, hình thành các sản phẩm, nền tảng và doanh nghiệp AI có khả năng phục vụ phát triển đất nước và từng bước vươn ra thị trường quốc tế, góp phần tạo dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.