Thay đổi tư duy, không sợ thất bại
Tại diễn đàn “Kết nối Startups Việt trong và ngoài nước” do Bộ Ngoại giao phối hợp UBND TP Hồ Chí Minh diễn ra mới đây, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, một trong những điểm yếu của thành phố và cả nước là việc ứng dụng khoa học - công nghệ (KH-CN) cũng như sự kết nối khoa học với doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, phải kết nối doanh nghiệp với nhà khoa học, để sản phẩm của KH-CN đến với doanh nghiệp và doanh nghiệp có thói quen đặt hàng các nhà khoa học.
Các đại biểu tham quan gian hàng bột rau má Quảng Thanh tại Diễn dàn kết nối Startup Việt trong và ngoài nước.
Thời gian qua, các hoạt động hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của chính quyền TP Hồ Chí Minh góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại thành phố, tạo sức lan tỏa mạnh từ cộng đồng doanh nghiệp đến xã hội và đạt được nhiều kết quả khả quan. Cụ thể, thành phố chủ động tham gia các chương trình hợp tác quốc tế như Chương trình Đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam - Phần Lan (IPP); Chương trình thúc đẩy khởi nghiệp Việt Nam (Vietnam Silicon Valley); Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập quốc tế giai đoạn 2016 - 2020; Quy chế phối hợp hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo… Tiếp tục duy trì và phát huy các thành tựu trên, thành phố xác định mô hình phát triển kinh tế bền vững theo hướng kinh tế tri thức và tăng trưởng xanh dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Trong đó, nhấn mạnh tinh thần hợp tác là yếu tố quyết định sự phát triển của mỗi doanh nghiệp cũng như hệ sinh thái khởi nghiệp TP Hồ Chí Minh.Điều này cấp thiết trong hoàn cảnh phần lớn doanh nghiệp của thành phố vẫn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ.
|
Tuy nhiên, các chuyên gia đều nhận định, hoạt động hỗ trợ startup của thành phố đều thông qua các cơ sở ươm tạo, nhưng hầu hết vườn ươm khối nhà nước chưa phát triển tương xứng đòi hỏi của cộng đồng khởi nghiệp. Lý do là vốn đầu tư ban đầu cũng như hằng năm đều eo hẹp; nguồn nhân lực quản trị vườn ươm chủ yếu là các nhà chuyên môn có tư duy thị trường hạn chế; chính sách “chật chội” với hoạt động đầu tư mạo hiểm, thủ tục xin giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài rối rắm, thiếu thốn quy định về đăng ký đầu tư khi nhà đầu tư ngoại muốn rót vốn cho startup dưới hình thức mua cổ phần… Giải pháp đặt ra là “chiếc áo cơ chế” phải rộng rãi hơn, như thiết lập các vườn ươm công - tư (PPP) hoặc cho phép vườn ươm công lập hoạt động theo mô hình doanh nghiệp. Một vấn đề đáng quan tâm khác là doanh nghiệp ViệtNamquan tâm đến đổi mới sáng tạo, song chủ yếu phục vụ mục tiêu ngắn hạn. Đổi mới sáng tạo chủ yếu mang tính cải tiến, ít phát triển sản phẩm, dịch vụ hoàn toàn mới cho thị trường. Phần lớn doanh nghiệp được khảo sát chưa đầu tư nhiều vào bộ phận nghiên cứu và phát triển, mà tập trung nhiều vào khâu thương mại, dịch vụ hay gia công quốc tế. Vì vậy, khi có ý tưởng mới về sản phẩm, doanh nghiệp đặt hàng thiết kế, sản xuất với đối tác cung ứng.
Từng khởi nghiệp, tiếp xúc với nhiều cá nhân, tổ chức startup trong khu vực và trên thế giới, bà Nguyễn Phi Vân, Chủ tịch HĐQT Công ty Franchise & Retail Asia cho biết, điểm chung của cộng đồng startup các nước là luôn nghĩ tới phát triển sản phẩm để tấn công ra khu vực và toàn cầu ngay khi mới hình thành doanh nghiệp. Trong khi đó startup Việt Nam ban đầu chỉ suy nghĩ sẽ tấn công vào các thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng… chưa có tầm nhìn mở rộng khỏi thị trường trong nước, dù sản phẩm, dịch vụ tốt. Điều này đòi hỏi chúng ta phải thay đổi suy nghĩ, tư duy trước khi thực sự tăng tốc.
Xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp thực tâm
Trong 2 năm 2016-2017, thành phố Hồ Chí Minh chi khoảng 90 triệu USD cho các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, trong đó chi hơn 45 triệu USD cho đầu tư phát triển KH-CN… Tuy nhiên, những hỗ trợ trên chưa thể giải hết các bài toán cho startup, khi suốt thời gian này, dù số lượng startup tại TP Hồ Chí Minh nhiều nhưng quy mô vẫn quá nhỏ với hơn 50% số doanh nghiệp khởi nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng... Song, những con số trên cho thấy nỗ lực của TP Hồ Chí Minh trong xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp thực sự để trợ lực doanh nghiệp. Việc còn lại chính là nỗ lực của mỗi startup khi chọn con đường này.
|
Bên cạnh những thành tựu đạt được, còn những khó khăn mà startup tại TP Hồ Chí Minh đang hằng ngày, hằng giờ phải đối mặt. Đó là việc điều chỉnh cơ chế, chính sách hỗ trợ chưa theo kịp sự chuyển biến quá nhanh của cộng đồng khởi nghiệp. Điều này dẫn đến việc các startup giỏi chuyển hướng sang các nước có chính sách thông thoáng hơn để thành lập doanh nghiệp. Nên chăng có thí điểm về quỹ đầu tư tư nhân hoạt động tại thành phố và quan trọng hơn là điều hành cộng đồng startup bằng tinh thần khởi nghiệp. Trong khi đó, một số quỹ đầu tư phản ánh có sẵn tiền để bỏ vào các startup Việt nhưng đến nay vẫn chưa sử dụng được, do vướng thủ tục đầu tư. Chẳng hạn, startup tạiSingaporechỉ mất 1 tuần để hoàn tất thủ tục gọi vốn và giải ngân thì tại ViệtNammất 8 - 12 tháng. Vì vậy, vấn đề đặt ra là việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp hiện nay có thực tâm hay chỉ là phong trào. Vì sao những mong mỏi của nhiều startup khi gửi đến các cơ quan chức năng địa phương và trung ương lại không được hồi đáp.
Với các trường đại học, việc xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững phải phát huy phát hiện, bồi dưỡng các nhân tài (doanh nhân, nhà quản lý, lực lượng chuyên môn); trường đại học phải là nơi nghiên cứu, cung cấp các giải pháp công nghệ, từ đó hình thành ý tưởng, nuôi dưỡng ý tưởng, biến nó thành những doanh nghiệp thực thụ. Đây chính là địa điểm cung cấp điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ, hiện đại để hỗ trợ và tiếp nhận các ý tưởng, dự án khởi nghiệp.
Hoàng Minh
