Quy mô còn manh mún, chưa kết nối đồng bộ với cảng biển
Bến thủy nội địa trung chuyển vật liệu xây dựng trên sông Lạch Tray. Ảnh: Hoàng Phước
Hải Phòng trong số ít địa phương có hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa song hành phát triển. Theo thống kê ở các tuyến sông do trung ương và địa phương quản lý, thành phố Hải Phòng hiện có hơn 200 cảng và bến thủy nội địa, trong đó riêng các tuyến sông do địa phương quản lý có 44 cảng và bến. Năm 2018, lượng hàng hóa qua khu vực cảng Hải Phòng đạt hơn 90 triệu tấn, trong đó cảng và bến thủy nội địa đóng góp khoảng 13-15 triệu tấn. Trước đó, năm 2017, lượng hàng hóa qua cảng, bến thủy nội địa đạt hơn 10 triệu tấn…Như vậy, lượng hàng hóa qua cảng, bến thủy nội địa tại Hải Phòng có sự tăng trưởng khá. Các cảng, bến thủy nội địa năm 2018 cũng đón khoảng 7 triệu lượt khách.
Trong những năm qua, Hải Phòng quản lý tốt các bến thủy nội địa hành khách, do đó không xảy ra tai nạn đường thủy nội địa đối với hành khách. Sở Giao thông-Vận tải chỉ đạo Cảng vụ đường thủy nội địa Hải Phòng phối hợp chặt chẽ với các Cảng vụ đường thủy nội địa của trung ương, các đơn vị quản lý đường sông đóng trên địa bàn. Cảng vụ đường thủy nội địa Hải Phòng chủ động quản lý chặt chẽ các điểm đầu bến, phục vụ vận chuyển hành khách hiệu quả, an toàn.
Bến thủy nội địa vận chuyển hành khách cơ bản được quản lý tốt, nhưng cảng và bến thủy nội địa vận chuyển hàng hóa còn nhiều bất cập. Do có số lượng cảng, bến lớn, một số nơi tiếp nhận, đưa đón phương tiện chưa phù hợp. Một số bến trang bị cơ sở vật chất sơ sài, không bảo đảm về bãi chứa hoặc người điều hành thiếu kinh nghiệm. Quá nửa số cảng, bến thủy nội địa trên địa bàn thành phố có quy mô nhỏ, chưa được đầu tư hiện đại, chưa có sự gắn kết với các cảng biển, cảng cạn. Tình trạng mạnh ai nấy làm cũng làm nảy sinh những bất cập trong cạnh tranh, nhất là tình trạng hạ giá để thu hút phương tiện…
Theo đánh giá của Sở Giao thông-Vận tải, hiện nay, cảng, bến thủy nội địa chưa phát huy được tiềm năng về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên, quy mô còn nhỏ, manh mún. Chưa có sự kết nối đồng bộ với cảng biển, do đó, việc tổ chức mạng lưới vận tải chưa khoa học và chưa huy động được sức mạnh của các lực lượng tham gia vận tải, phục vụ yêu cầu phát trển kinh tế- xã hội của thành phố. Điều này cần phải thay đổi để bảo đảm đồng bộ trong phát triển cảng biển với cảng đường thủy nội địa, góp phần xây dựng thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại, gắn với bảo đảm quốc phòng-an ninh và bảo vệ môi trường.
Giai đoạn 2018-2020, Hải Phòng ưu tiên đầu tư 4 cảng hàng hóa nội địa, 1 cảng hành khách và một số cụm bến thủy nội địa vận chuyển hàng hóa với tổng mức đầu tư 596 tỷ đồng, chủ yếu bằng nguồn xã hội hóa. Đến giai đoạn 2021-2025, các đơn vị trên địa bàn thành phố đầu tư thêm 1 cảng hàng hóa, 4 cảng hành khách và hàng loạt cụm bến thuộc khu vực sông Lạch Tray, sông Cấm và sông Văn Úc với tổng mức đầu tư 2.388 tỷ đồng.
Cần thiết quy hoạch hệ thống bến, cảng thủy nội địa
Phó giám đốc Sở Giao thông-Vận tải Hoàng Triệu Hùng cho biết, quy hoạch chi tiết hệ thống cảng, bến thủy nội địa trên địa bàn thành phố đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 xác định chiến lược về phát triển kinh tế- xã hội của thành phố Hải Phòng. Đó là phát huy tối đa tiềm năng về vị trí và điều kiện tự nhiên, vừa bảo đảm hợp lý, vừa tiết kiệm chi phí xã hội. Theo ông Hùng, việc phát triển này không chỉ tạo sự kết nối với các loại hình vận tải mà còn đảm nhận vận tải hành khách, hàng rời có số lượng lớn (than, xi măng, phân bón, vật liệu xây dựng…), hàng siêu trường siêu trọng nội địa để giảm áp lực vận tải đường bộ.
Cùng với cảng, bến thủy nội địa có sẵn trên 8 tuyến sông lớn tại Hải Phòng gồm sông Đá Bạch, sông Kinh Môn, sông Cấm, sông Văn Úc, sông Phi Liệt, sông Hàn, sông đào Hạ Lý, sông Lạch Tray. Thành phố tạo mọi điều kiện cho các thành phần kinh tế tham gia xây dựng mới hoặc chuyển đổi công năng từ bến thủy nội địa sang cảng thủy nội địa. Với tính toán đầu tư, trên 8 tuyến sông này đến hết năm 2020, thành phố sẽ có 21 cảng thủy nội địa, tăng 6 cảng so với tháng 3 năm 2019. Trong đó sẽ xây mới 2 cảng, nâng cấp 4 cảng từ 4 bến thủy nội địa. Đến năm 2025 sẽ đạt 62 cảng thủy nội địa và con số này là 81 cảng vào năm 2030.
Đối với bến thủy nội địa, thành phố tiếp tục duy trì 44 bến trên tuyến sông địa phương và khoảng 200 bến trên tuyến sông trung ương. Trong số này, sẽ thay đổi công năng của một số bến, chuyển từ bến thủy vận chuyển hàng hóa sang vận tải hành khách và tiếp tục xây mới bến thủy nội địa. Dự kiến đến năm 2030, Hải Phòng có tới 277 bến thủy nội địa được xây dựng trên 14 tuyến sông, 2 luồng hàng hải và 10 tuyến đường thủy nội địa địa phương.
Đức Phong
