Phát triển nguồn nhân lực sân khấu Hải Phòng

Do thiếu diễn viên, các nghệ sĩ của đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp hỗ trợ nhau để dàn dựng chương trình, vở rối sân khấu truyền hình “Huyền thoại Cát Bà”.

Vở diễn chưa “tới” vì thiếu diễn viên

Tháng 12-2021, Hội đồng Nghệ thuật thành phố thẩm định chương trình nghệ thuật múa rối nước “Hải Phòng đón bạn bốn phương”. Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng dàn dựng chương trình này để tham gia Liên hoan Múa rối quốc tế. Tuy nhiên, tại chương trình tổng duyệt, các thành viên Hội đồng Nghệ thuật khá ngạc nhiên khi hai nghệ sĩ cao tuổi: NSND Phạm Xuân Thấm và NSƯT Đỗ Thế Ban (đều là nguyên Trưởng Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng) tham gia với vai trò đạo diễn, trợ lý đạo diễn vở rối trên và cũng “bì bõm” lội nước biểu diễn cùng các diễn viên của đoàn. Ngoài ra, các thành viên Hội đồng Nghệ thuật thành phố đánh giá vở rối chưa “tới”, nên để đoạt giải liên hoan quốc tế, đòi hỏi Đoàn sớm bổ sung nhân lực nhằm tạo không khí vở diễn và bật lên giá trị nghệ thuật cũng như nội dung các lễ hội của Hải Phòng và các vùng miền trong vở diễn này. Theo NSND Xuân Thấm, đạo diễn vở rối, Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng có 16 diễn viên, nghệ sĩ và diễn trên cả sân khấu múa rối nước và sân khấu cạn. Nhiều diễn viên phải thay 4 đến 5 trang phục trong chương trình biểu diễn nên khá vất vả. NSND Xuân Thấm và NSƯT Đỗ Thế Ban phải xắn tay, xuống nước hỗ trợ diễn viên để hoàn thành vở diễn. Vì vậy, dù cố gắng, nhưng chất lượng vở diễn bị ảnh hưởng. Trước khó khăn đó, các thành viên Hội đồng Nghệ thuật đề nghị Đoàn Nghệ thuật Múa rối cắt giảm một số cảnh diễn để tập trung lực lượng diễn viên vào các cảnh chính, bảo đảm chất lượng nghệ thuật vở diễn.

Tình trạng thiếu diễn viên của Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng cũng đang là vấn đề của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp khác của thành phố hiện nay. Trong 2 năm qua, thực hiện các chương trình, vở diễn sân khấu truyền hình, diễn viên của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp thành phố phải hỗ trợ lẫn nhau. Tại báo cáo tổng kết Đề án Sân khấu truyền hình Hải Phòng năm 2021, ngành Văn hóa thành phố thẳng thắn nhìn nhận, lực lượng diễn viên các đoàn mỏng, gặp nhiều khó khăn khi dàn dựng những vở diễn quy mô lớn. Hay tại Liên hoan Kịch nói toàn quốc-2021 vừa qua được tổ chức ở Hải Phòng, Đoàn Kịch nói Hải Phòng thiếu vắng diễn viên trẻ, nghệ sĩ 40 tuổi vào vai cô sinh viên 18 tuổi, nên phần nào làm giảm sự tươi mới của vở kịch.

Sớm nghiên cứu giải pháp thu hút, đào tạo diễn viên

Lực lượng nghệ sĩ, diễn viên của các Đoàn Nghệ thuật chuyên nghiệp đang vào giai đoạn “già hóa”. Hiện nay, các đoàn có thể co kéo, hỗ trợ nhau, nhưng nếu không có sự quan tâm thu hút, đào tạo kịp thời, chỉ khoảng 5 năm nữa, sân khấu Hải Phòng thiếu trầm trọng lực lượng diễn viên kế cận.

Ông Phạm Xuân Thanh, thành viên Hội đồng Nghệ thuật thành phố đánh giá, đối với mỗi vở diễn, nhân tố quyết định nhất là con người, lực lượng diễn viên phải có tài năng. Do đó, cần quan tâm đào tạo lực lượng diễn viên để không chỉ bảo tồn, phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống của cả nước và thành phố, mà đội ngũ diễn viên ấy còn phản ánh được hơi thở cuộc sống đương đại. Được biết, UBND thành phố chủ trương chỉ đạo ngành Văn hóa xây dựng đề án nâng cấp Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch thành trường cao đẳng. Hy vọng đề án sớm hoàn thành để Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch sẽ đào đạo đội ngũ diễn viên kế cận, bổ sung kịp thời cho các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp của thành phố nhằm thực hiện Đề án Sân khấu truyền hình. Còn Trưởng Đoàn Nghệ thuật Múa rối Hải Phòng cho rằng, nên có chế độ đãi ngộ để thu hút diễn viên trẻ.

Trên thực tế, đến lúc không thể chậm trễ trong việc phát triển lực lượng diễn viên. Tại hội nghị tổng kết ngành Văn hóa mới đây, đồng chí Phó chủ tịch UBND thành phố Lê Khắc Nam đánh giá cao nỗ lực của ngành, nhưng cũng thẳng thắn chỉ ra các mặt chưa đạt, trong đó có nhiệm vụ nâng cấp Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và Du lịch thành Trường cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và Du lịch; công tác tuyển chọn, đào tạo nguồn lực đối với lực lượng nghệ sĩ, diễn viên trong hoạt động nghệ thuật chưa đáp ứng yêu cầu. Do đó, trong năm 2022, ngành Văn hóa cần khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ thành phố giao trong chương trình công tác năm; nghiên cứu giải pháp để giải quyết chế độ ưu đãi đối với đội ngũ diễn viên, văn nghệ sĩ, nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động văn hóa. Điều này thể hiện sự quan tâm sát sao của lãnh đạo thành phố đối với việc tháo gỡ khó khăn của ngành Văn hóa để phát triển văn hóa, nghệ thuật Hải Phòng đúng như kỳ vọng trở thành một trong những trung tâm văn hóa của cả nước.

Thời gian qua, thành phố khá quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo phát triển văn hóa, nghệ thuật tương xứng với tiềm lực kinh tế phát triển của Hải Phòng, do đó, ngành Văn hóa sớm quyết tâm, kịp thời tận dụng các cơ hội để hiện thực hóa sớm các giải pháp đãi ngộ, thu hút, đào tạo, bồi dưỡng lực lượng diễn viên trẻ kế cận. Có như vậy, mới giải quyết bài toán căn cơ phát triển sân khấu Hải Phòng bảo đảm chất lượng và bền vững./.