(HPĐT)- Trước xu hướng một số nhà hát trung ương dàn dựng các vở nhạc kịch, tạo hướng mới đối với nghệ thuật biểu diễn, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, cuối năm 2021, Đoàn Ca múa Hải Phòng mạnh dạn đầu tư vở nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” với sự mới lạ, hấp dẫn người xem, gây tiếng vang tại Liên hoan Ca Múa Nhạc toàn quốc 2021. Đây là tín hiệu vui để phát triển nhạc kịch tại Hải Phòng, dẫu không dễ dàng.
Vở nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” bắt nhịp hướng đi mới của nhạc kịch Việt Nam.
Tín hiệu vui
Trong điều kiện bình thường mới thích ứng linh hoạt, sân khấu ca múa nhạc cả nước bắt đầu “nóng” trở lại với những chương trình nghệ thuật gây ấn tượng với công chúng. Mới nhất, Nhà hát Tuổi trẻ ra mắt vở nhạc kịch “Sóng”. Trước đó, nhiều vở nhạc kịch khiến Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc 2021 trở nên sôi động khác thường, như: “Những người khốn khổ” (Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam), “Trại hoa vàng” (Nhà hát Tuổi trẻ), Thanh âm” của Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long và “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” của Đoàn Ca múa Hải Phòng. Đây là điều mà các kỳ liên hoan trước hiếm gặp. Trong hàng chục chương trình nghệ thuật tham gia liên hoan, các tác phẩm nhạc kịch giành huy chương vàng và nhận được sự hưởng ứng tích cực của người xem. Trước đó, Hội đồng Nghệ thuật thành phố khẳng định chương trình nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” xứng đáng là chương trình sân khấu truyền hình đặc sắc nhất trong số chương trình chất lượng. Sự mới lạ và nổi bật của các tác phẩm nhạc kịch trên cả nước và thành phố báo hiệu tín hiệu vui về hướng phát triển nhạc kịch trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn.
Theo nhạc sĩ Chu Tâm Huy, Trưởng Đoàn Ca múa Hải Phòng, hơn 40 năm trước, đoàn dàn dựng vở nhạc kịch “Yêu trước phật đài” và “Tình yêu và danh dự” giành giải thưởng cao tại các liên hoan ca múa nhạc. Vở nhạc kịch “Huyền thoại nữ tướng Lê Chân” đánh dấu sự trở lại của thể loại nhạc kịch tại Hải Phòng, hòa vào nhịp với chuyển động chung của nhạc kịch cả nước. NSƯT Khánh Toàn, Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc dân gian Tây Bắc đảm nhiệm biên kịch, đạo diễn chương trình nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” nhận định, qua phối hợp Đoàn Ca múa Hải Phòng cho thấy, đoàn hoàn toàn có thể dàn dựng chương trình nhạc kịch vốn đòi hỏi đầu tư kinh phí và nguồn lực con người lớn. Một số nghệ sĩ ở Hải Phòng có thể đảm nhiệm vai diễn như Tuấn Long từ vai phụ sau được đẩy lên vai chính, Hoàng Ánh đảm nhận vai chính và hát đến 7 bài trong các cảnh diễn. Song số nghệ sĩ như này khá ít, nên khi làm vở “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân”, đạo diễn phải “đo ni đóng giày” điều chỉnh kịch bản phù hợp khả năng của ca sĩ hiện có và viết thêm bài hát tạo nên đời sống tâm lý nhân vật. Đoàn Ca múa Hải Phòng cần bổ sung thêm các vị trí như đạo diễn, nhạc công. “Tôi đang ấp ủ vở nhạc kịch mới chuyển thể từ tác phẩm văn học nổi tiếng mang tên “Bỉ vỏ” của nhà văn Nguyên Hồng. Nếu Hải Phòng dựng được vở này sẽ góp phần tạo tiếng vang lớn khi phản ánh riêng đời sống người lao động nghèo vào những năm 30 của thế kỷ trước”, NSƯT Khánh Toàn bày tỏ.
Cần đầu tư lớn và bài bản
Quyền cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa và Thể thao), Trần Ly Ly cho biết tán thành xu hướng phát triển nhạc kịch hiện nay. Còn về đầu tư và thực chất định nghĩa nhạc kịch thì chưa toàn vẹn. Do đó, phải đầu tư lớn và bài bản mới phát triển được các chương trình nhạc kịch như kỳ vọng.
Phát triển nhạc kịch ở Hải Phòng không nằm ngoài những khó khăn trên. Nhạc sĩ Chu Tâm Huy, Trưởng Đoàn ca múa Hải Phòng phân tích, sau 40 năm, Đoàn Ca múa Hải Phòng mới dàn dựng được tác phẩm nhạc kịch với sự đau đáu và nỗ lực cao của đoàn và các nghệ sĩ. Thế mới thấy, việc dàn dựng chương trình nhạc kịch không dễ. Bởi chương trình nhạc kịch tiêu tốn công sức, tiền của và thời gian nhiều lần so với vở kịch bình thường, đòi hỏi kỹ năng diễn viên, biên kịch, nhạc sĩ, biên đạo, đạo diễn, ánh sáng, âm thanh phức tạp. Bên cạnh đầu tư, diễn viên nhạc kịch phải là những người đa năng và hội tụ nhiều kỹ năng như: ca hát, diễn xuất, vũ đạo, trong khi Việt Nam vẫn chưa có chuyên ngành đào tạo diễn viên nhạc kịch. Tại Hải Phòng, khá ít ca sĩ hội tụ đủ các yếu tố này bởi người hát được nhưng diễn kém và ngược lại. Vào tháng 5 tới, đúng dịp Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2022, đoàn dự kiến tổ chức công diễn chương trình nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân” với quy mô hơn 40 nghệ sĩ, nhưng đang gặp khó vì đoàn có 16 diễn viên tham gia vở, đồng thời phải thuê diễn viên từ các đơn vị ngoài, nên kinh phí lớn. Ngoài ra, dàn dựng các vở nhạc kịch cần yếu tố âm nhạc, nhưng hiện nay đoàn không có ban nhạc chính thống, chỉ còn 2 nhạc công đàn organ và guitar bass. Trong khi đó, việc sáng tác ca khúc cho vở nhạc kịch không hề đơn giản. Như chương trình nhạc kịch “Huyền thoại Nữ tướng Lê Chân”, đoàn phải thuê 7 nhạc sĩ sáng tác ca khúc và phối khí. Vì thế, dàn dựng chương trình nhạc kịch đối với đoàn vừa qua là sự mạo hiểm lớn.
Tuy nhiên, NSƯT Khánh Toàn có kinh nghiệm tham gia dàn dựng nhiều vở nhạc kịch cho rằng, không phải vì khó mà không thể dàn dựng nhạc kịch. Thành phố Hải Phòng nên có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nghệ sĩ, phát triển dàn nhạc, lựa chọn tác phẩm văn học chất lượng để chuyển thể thành nhạc kịch như tác phẩm “Bỉ vỏ” và đầu tư bài bản chương trình nhạc kịch có tầm, tạo tiếng vang để dần thu hút công chúng đến với nghệ thuật biểu diễn./.
bài: Mạnh Quang - ảnh: tuấn long
