Từ những giờ học sôi nổi với thảo luận, tranh biện, làm việc nhóm đến mô hình lớp học đảo ngược..., ngành giáo dục Hải Phòng chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.
Trong tiết Ngữ văn của lớp 10C14, Trường THPT Hải An, ở phần thảo luận nhóm, khi phân tích nhân vật lão Hạc, có ý kiến cho rằng quyết định bán "cậu Vàng" và tìm đến cái chết là biểu hiện của lòng tự trọng, tình thương con sâu sắc, phẩm chất lương thiện của người nông dân trước Cách mạng Tháng Tám. Nhưng với Phạm Bảo Anh, em cho rằng, hành động của các nhân vật chính là sự phản ánh bế tắc trong xã hội cũ, đồng thời đưa ra những dẫn chứng và lập luận thuyết phục khiến giờ học trở nên sôi nổi và giàu tính tương tác.
Việc học sinh mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, bảo vệ quan điểm cá nhân đã trở nên quen thuộc trong các giờ học. “Trước đây em ngại thể hiện suy nghĩ, quan điểm trước đám đông. Nhưng được cô động viên nên em tự tin hơn và thấy giờ học thú vị hơn nhiều”, Bảo Anh chia sẻ.
Không chỉ ở môn Ngữ văn, tại các tiết học Khoa học tự nhiên, Lịch sử, Địa lý hay Giáo dục công dân, học sinh còn được tham gia giải quyết tình huống thực tiễn, thực hiện dự án, làm video, xây dựng sơ đồ tư duy và thuyết trình trước lớp. Cách tổ chức dạy học này đang góp phần phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Theo cô Nguyễn Thị Thu Trang, giáo viên Trường THPT Thái Phiên, điểm thay đổi rõ nét nhất là học sinh ngày càng chủ động trong học tập và mạnh dạn thể hiện chính kiến. “Các em không còn thụ động chờ cô giáo cung cấp kiến thức mà biết đặt câu hỏi, tranh luận và bảo vệ quan điểm. Qua đó, năng lực tư duy phản biện, giao tiếp và hợp tác của học sinh được hình thành một cách tự nhiên”, cô Trang cho biết.
Việc phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh không chỉ được đẩy mạnh ở bậc THPT mà được chú trọng ngay từ những cấp học đầu tiên. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Trãi, học sinh lớp 4A đã quen với việc cùng nhau thiết kế mô hình, vẽ tranh và thuyết trình sản phẩm học tập. Theo cô giáo Lê Minh Thu, khi được trao cơ hội, mỗi học sinh đều có thể phát huy thế mạnh riêng, kể cả những em học lực chưa thật nổi bật. Từ những hoạt động học tập trải nghiệm như vậy, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn từng bước hình thành các phẩm chất quan trọng như chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực, biết lắng nghe và tôn trọng sự khác biệt – những giá trị cốt lõi mà giáo dục hiện đại hướng tới.
Để tạo nên những chuyển biến tích cực ấy, thời gian qua, đội ngũ giáo viên thành phố tích cực chủ động đổi mới tư duy và phương pháp dạy học. Tại Trường THPT Kiến An, việc ứng dụng công nghệ thông tin, AI, mô hình lớp học đảo ngược được áp dụng ở nhiều môn học. Trước mỗi bài học, giáo viên gửi video, tài liệu và hệ thống câu hỏi để học sinh nghiên cứu trước ở nhà. Thời gian trên lớp được dành cho thảo luận, giải quyết vấn đề và củng cố kiến thức.
Cô Bùi Thị Lê, giáo viên môn Vật lý Trường THPT Kiến An, cho biết: Nhà trường đang tích cực triển khai việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Để triển khai được những tiết học hiệu quả, việc học sinh chuẩn bị bài từ trước là rất cần thiết giúp các em chủ động hơn rất nhiều. Trên lớp, giáo viên có thêm thời gian để hướng dẫn từng em, đồng thời tạo cơ hội cho học sinh trao đổi, phát hiện và khắc phục những lỗ hổng kiến thức. Bên cạnh đó, các phương pháp dạy học dự án, dạy học theo chủ đề, kỹ thuật khăn trải bàn, mảnh ghép, sơ đồ tư duy… được vận dụng linh hoạt. Bài tập về nhà cũng được thiết kế theo hướng mở, gắn với thực tiễn, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề.
Còn theo cô Nguyễn Thị Phương Lan, giáo viên Trường THPT Hải An, khi phương pháp dạy học thay đổi, vai trò của giáo viên cũng thay đổi. Giáo viên không còn là người truyền đạt kiến thức một chiều mà trở thành người tổ chức, dẫn dắt, hỗ trợ và truyền cảm hứng. Mỗi giờ học vì thế trở thành không gian để học sinh khám phá, sáng tạo và khẳng định bản thân.
Chia sẻ về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng khẳng định: “Ngành Giáo dục thành phố đang tích cực triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với trọng tâm chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học. Mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh phát triển toàn diện, trở thành những công dân tự tin, trách nhiệm, biết hợp tác, có tư duy độc lập và sẵn sàng thích ứng với yêu cầu của tương lai”.
BÙI HẠNH
