(HPĐT)- Có số lượng lớn và tác phẩm chất lượng, song phim tài liệu tại nước ta hiếm có tác phẩm được công chiếu ngoài rạp, đa số được phát trên sóng truyền hình. Nhưng theo thời gian, đã có sự thay đổi và tín hiệu lạc quan hơn khi một số tác phẩm ra rạp tạo sự chú ý.
Ca sĩ Mỹ Tâm chiếu phim tài liệu “Người giữ thời gian” trên hệ thống rạp toàn quốc từ ngày 8-4.
Trước đây, nhiều phim tài liệu Việt Nam có giá trị và hấp dẫn không chỉ được người xem trong nước mà cả quốc tế biết đến, như “Chuyện tử tế”, “Hà Nội trong mắt ai”, “Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai”… Cùng đó, phim tài liệu nước nhà có những tên tuổi lớn như Trần Văn Thủy, Lò Minh, Ðào Trọng Khánh, Lê Mạnh Thích, Lê Hồng Chương, Nguyễn Thước…
Tuy nhiên thực tế cho thấy, hầu hết các phim tài liệu chủ yếu được phát sóng trên các kênh truyền hình, tác phẩm chiếu rạp thương mại chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đạo diễn Trần Phương Thảo chia sẻ, phim tài liệu muốn ra rạp thì phải có sự hỗ trợ của Nhà nước, còn dựa vào cung- cầu sẽ đi vào “ngõ cụt”, bởi vừa mất tiền thuê rạp, lại bị xếp vào khung giờ ít người xem để nhường “giờ vàng” cho các phim điện ảnh quốc tế hoặc trong nước sản xuất, điều này đem đến nhiều hơn thách thức đối các nhà làm phim tài liệu vốn phải tự mình lo mọi thứ. Mặc dù những tác phẩm thể hiện theo phương pháp, phong cách mới chưa nhiều, đặc biệt là phim ra rạp còn hiếm hoi, song không có nghĩa phim tài liệu không thể chiếu rạp.
Ca sĩ Mỹ Tâm cho biết, ngày 8-4, sẽ chiếu phim tài liệu “Người giữ thời gian” trên hệ thống rạp toàn quốc. Đây là phim tài liệu được nhiều người yêu nhạc trẻ, nhất là người hâm mộ ca sĩ “Tóc nâu môi trầm” chờ đợi. Bởi phim được kể bằng những hình ảnh chân thực, được quay lại trong suốt quá trình Mỹ Tâm thực hiện chương trình âm nhạc “Tri âm” trên chặng đường 20 năm theo nghiệp ca sĩ. Bộ phim tài liệu này, Mỹ Tâm đầu tư sản xuất chỉn chu với chất lượng hình ảnh và âm thanh tiêu chuẩn cao nhất, hứa hẹn mang lại những cảm xúc tuyệt vời dành cho khán giả và có thể gây hiện tượng “cháy vé”.
Trước “Người giữ thời gian”, phim tài liệu Việt xuất hiện các tác phẩm chiếu rạp hút người xem. Gần nhất có thể kể đến phim tài liệu của ca sĩ Sơn Tùng- MTP với tên gọi “Sky tour”, chiếu rạp trên cả nước. Xem phim tài liệu này, người xem vừa được nghe kể về khó khăn, thử thách khi làm chương trình âm nhạc cùng tên bộ phim, vừa được nghe lại những ca khúc đình đám mà ca sĩ Sơn Tùng – MTP biểu diễn. Bộ phim tài liệu của Sơn Tùng- MTP có phần âm thanh chân thực, sống động. Những ca khúc nổi tiếng trong sự nghiệp ca hát của nam ca sĩ quê Thái Bình được phối lại với màu sắc lạ tai hơn phiên bản gốc khi lên phim, giúp khán giả dễ nghe hơn, làm hài hòa cho cả phần nghe lẫn phần nhìn. Sau đợt công chiếu, “Sky tour” thu về gần 12 tỷ đồng, trở thành phim tài liệu âm nhạc Việt có doanh thu cao nhất từ trước đến nay.
Đó còn là “Lửa Thiện Nhân” (đạo diễn Đặng Hồng Giang) – bộ phim tài liệu dài 77 phút từng gây “sốt” với 15.000 lượt xem ngoài rạp chiếu. Phim chinh phục người hâm mộ bởi câu chuyện về hành trình tìm đến sự sống kỳ diệu của cậu bé Thiện Nhân- mới lọt lòng mẹ bị vứt ở bìa rừng, bị thú rừng ăn hết một cẳng chân và bộ phận sinh dục. Nhưng với bản năng sinh tồn mãnh liệt cùng với những tấm lòng nhân ái bao la của những người cưu mang, nhận nuôi, cứu chữa, hàn gắn tái tạo cơ thể bị thương tật khiếm khuyết, cậu bé Thiện Nhân được ví như “chú lính chì dũng cảm” trở thành một biểu tượng “thiện nhân” của thời hiện đại.
Đặc biệt có thể kể đến “Những cánh én đầu tiên” - bộ phim tài liệu lịch sử tái hiện trận chiến trên không ở cầu Hàm Rồng, được chiếu rạp trên cả nước sau hơn 5 năm thai nghén của các bạn trẻ từ xưởng phim Én bạc của Trường đại học Duy Tân (Đà Nẵng). Hơn 40 phút phim trên là lời kể của Trung tướng Trần Hanh - phi công duy nhất sống sót sau trận chiến ngày 4-4- 1965 giữa Không quân Việt Nam với lực lượng Không quân Mỹ tại cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa). Điểm đáng chú ý nhất của bộ phim tài liệu này là kết hợp giữa tài liệu (qua lời kể của phi công Trần Hanh cùng các nhà chuyên môn nghiên cứu lịch sử, quân sự) và tái hiện trận chiến bằng đồ họa, kỹ xảo điện ảnh 3D.
Ngoài ra, các phim tài liệu “Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng”, “Đoạn trường vinh hoa”, “Đi tìm Phong”… chiếu rạp, được giới chuyên môn sự đánh giá cao và sự yêu thích của người xem. Đạo diễn Đặng Hồng Giang chia sẻ, gần đây chúng ta có sự chuyển biến theo hướng tích cực về phương pháp thể hiện cho phim tài liệu, với những cách làm phim mới, hay và sinh động hơn. Anh tin tưởng rằng công chúng thời nào cũng cởi mở đón nhận phim tài liệu khi ta biết chọn đề tài và biết cách làm cho tác phẩm hòa quyện vào cuộc sống. Để có những phim tài liệu hay, hấp dẫn và chiếu rạp nhiều hơn, chúng ta cần đầu tư bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ làm phim trẻ, phát hiện và tìm kiếm những người tài năng, có đam mê và tạo cơ hội, khuyến khích họ đến với nghề./.
KHÔI NGUYÊN
