Phố quen

Minh họa: Đặng Tiến

Chưa ai thấy ông Phiện đi làm bằng xe đạp. Từ nhà tới xí nghiệp gần bốn cây số, ông thủng thẳng như người đi dạo. Hơn ba mươi năm làm công nhân bốc vác cảng, chưa ca nào ông tới muộn.

Không phải ông không biết đi xe, hay quá túng bấn. Có việc ông vẫn đi chiếc xe sáng bóng. Chiếc xe ấy dành cho con trai đi học.  Ông phân bua: “Đi bộ quen rồi”. Mấy đứa trẻ lắc đầu: “ Chịu bố, sống ki bo thế. Sống phải biết hưởng thụ”. Chúng dám dạy khôn, ông nhăn mũi, lẩm bẩm: “Đời còn dài lắm!”.

Đời còn dài, còn nhiều thay đổi. Hơn ba mươi năm trước, ông là chàng trai mảnh dẻ, cơ bắp đuồn đuỗn. Nhưng công việc bốc vác bấy giờ thực sự là bốc bằng tay, vác bằng vai. Những bao gạo nặng một tạ tỳ siết xuống vai, xuống cổ trong sáu tiếng liền khiến lớp da đỏ rộp như phải bỏng, những cạnh hòm khứa sâu xuống bắp vai thành vết lõm cả ngày không đầy lại được. Chưa một lần ông than phiền. Nghề nghiệp đã hun đúc cơ thể ông có cơ bắp nổi cuộn như sóng, đặc biệt là những u chai ở hai vai, sau gáy nổi gồ lên như bướu, dáng đi ậm ịch, khuỳnh khuỳnh như chú gấu. Bọn trẻ đùa, nắn nắn những u chai trên người ông. Ông nổi cáu: “Còn đời các cậu đấy!”. Tức thì nói vậy thôi, đời chúng đâu phải vất vả như đời ông. Bây giờ cơ giới hóa, công việc đỡ nhiều.

Hơn ba mươi năm mài chân trên con phố này, hỏi ai quen ai lạ ông chịu. Chiếc áo bảo hộ vắt vai, nước da đỏ au, ông bước đi âm thầm cạnh cái bóng của mình.

- Uống bia đã bố Phiện ơi!

Chúng mời rơi.

- Làm bốc vác không ăn lấy sức đâu mà làm!

Triết lý của những kẻ lê quán xá. Ông đáo mắt về phía kẻ vừa nói. Thằng Tiến “ngoác”, khi nãy giả vờ đau bụng về trước để mình ông vật lộn nốt xe hàng. Ông kéo chiếc áo bảo hộ lên lau những dòng mồ hôi chảy dài trên mặt.

- Trông như chú gấu già, hôm nào đi làm về cũng thấy ông ấy say, uống ở đâu thế? - Chủ quán hỏi khách.

- Có mà say tình! Lấy phải vợ trẻ không công ăn việc làm, nuôi báo cô.

Bọn họ nói cố tình cho ông nghe thấy. Mặc! Ông luồn lách, bước qua, vấp phải chân ghế, cứ trên vỉa hè ông đi. Về nhà có cốc trà đá của vợ, mát lạnh, sảng khoái. Làm nặng lại nốc lắm bia vào khác nào hủy hoại sức khỏe. Nhìn Tiến “ngoác” thì thấy, khi mới vào làm từng múi cơ nổi vồng, thế mà chỉ năm sau da tái thâm, sọm như mới ốm dậy.

Bốn mươi tuổi ông mới lấy được vợ. Nguyên do là tính hay cáu bẳn và ít quan hệ, mọi người kết luận vậy. Ông không nghĩ thế, chuyện vợ chồng âu cũng là do duyên số, đến hẹn thì về với nhau. Ngày xưa khu tập thể còn hẻo lánh, vài dãy nhà dựng tạm, cỏ dại mọc ngập lối đi.

Hôm ấy, đi làm về, vừa bước chân vào cửa, Phiện phải chựng lại bởi có người đàn bà còn trẻ, lần đầu xuất hiện đang ngồi trên giường mình, đôi mắt sợ sệt nhìn quanh. Còn người đàn bà lớn tuổi hơn, khu tập thể này đã nhẵn mặt, ngồi nhặt sạn trong rá gạo.

- Mới đấy - Mấy đồng nghiệp cùng phòng thì thầm.

Phiện khó chịu, nhăn mũi.

Tối ấy, người đi làm ca, người đi tìm thú vui của mình. Trong phòng chỉ còn Phiện cùng cô gái trẻ vẫn ngồi co ro ở góc giường. Đêm muộn! Không thấy ai về, Phiện rụt rè bảo cô gái:

- Cô ngủ giường tôi cho yên, giường khác nhỡ đêm hôm có người về.

Phiện trải chiếu ngủ ngoài hè. Trời mát mẻ dễ chịu nhưng Phiện không sao ngủ được. Thinh không tĩnh lặng. Hình ảnh cô gái hiện lên tồi tội, đôi mắt hoảng hốt mỗi khi có người đến gần khiến Phiện động lòng thương. Cô gái có khuôn mặt vuông nhưng cái miệng nhỏ xinh, đỏ hồng lại khiến cô dịu dàng, xinh xắn. Nếu hồi chiều, cô ta huyên thuyên như mọi người đàn bà vẫn qua đây thì Phiện dứt khoát không cho ngủ lại. Đằng này cô ấy cứ yên lặng, đến bữa ăn cũng không dám ngồi vào mâm.

Trong phòng bật lên tiếng khóc rấm rứt của cô gái. Phiện rụt rè đẩy cửa vào. Cô gái vẫn ngồi nguyên vị trí từ lúc đến, gương mặt đầy nước mắt.

- Cô sao thế?

Có người hỏi, cô gái khóc to hơn, tủi cực. Trời xui đất khiến thế nào, một người nhát như Phiện lại dám ngồi xuống cạnh, an ủi cô gái giữa đêm hôm. Cô kể, chồng cô mải mê với công việc đào vàng, thành thử lấy nhau ba năm mà gần chồng chỉ tính được theo ngày, cho nên chưa con cái gì. Làm ăn thua lỗ, anh chồng về quê bán nhà, đánh vợ trọng thương rồi bỏ đi đâu không biết. Ra viện, cô không biết phải về đâu, bố mẹ đẻ không còn ai. Nghe theo lời mách bảo đến thành phố này tìm kế sinh nhai.

Lần đầu Phiện được tâm sự với người khác giới thâu đêm để rồi sáng sau xin nghỉ ca làm, bỏ hết vốn liếng mua nguyên vật liệu, san khoảnh đất nhỏ bỏ hoang đầu hồi xây nên tổ ấm đầu tiên ở khu tập thể này.

Nghĩ lại thấy tiếc, ngày xưa đất hoang mênh mông, không ai quản lý, quây lấy khoảnh thật rộng. Nay chen chúc, xây lấn sang nhau một phân là lập tức lời ra, tiếng vào.

Chuyện nhà cửa chật chội khiến hai vợ chồng ông day dứt tương lai của con trai mỗi khi nhìn con ngày càng phổng phao. Ông bà không thống nhất được quan điểm. Ông muốn bán nhà rồi ra vùng ven sống, không được đám đất như mong ước nhưng sẽ rộng rãi thoáng mát, có góc dành riêng cho con học hành. Bà do dự, nay bệnh tật công việc cuốc xới không làm nổi, nhà có chật nhưng ở vị trí mặt đường, bà  quanh quẩn với hàng nước, tuy chẳng nhiều nhặn nhưng cũng thêm vào cùng đồng lương của chồng.

Gần một tháng chưa có hạt mưa nào, nóng đến nhược người. Ông ngửa cổ uống một hơi dài cốc trà đá. Trong cổ đọng lại rin rít của thứ trà ngon thấy sảng khoái, ông lau những giọt mồ hôi lăn dài trên mặt nói với vợ:

- Bà có thấy mấy hôm nay nhà mình khổ vì trời nóng không. Bệnh của bà phải nghỉ ngơi tĩnh dưỡng mới khỏe được. Mà bán cái hàng nước này kiếm được bao nhiêu, lại đau yếu thêm, tiền thuốc không bõ.

Bà vỗ nhẹ lên ngực cho dễ chịu, khóe mắt rân rấn nước:

- Biết vậy! Thằng Tiến “ngoác” mua nhà bên này xong rồi, muốn mua luôn nhà mình để tiện kinh doanh, trả giá hơn bên ấy, ý ông thế nào?

- Cái nghề của tôi sau này về hưu không được động chân động tay là suy sụp nhanh lắm, có đám đất làm thêm cũng thuận.

- Tay gì ở phòng tổ chức khi sáng ngồi uống nước có nói chuyện, nhà mình làm trên đất công của xí nghiệp nên ông sẽ bị kỷ luật, điều chuyển về tổ vệ sinh.

- Thế thì chết tôi rồi! Về đấy lương được bao nhiêu, con cái còn học hành. Tôi phải lên phòng tổ chức hỏi xem sao. - Nói vậy nhưng ông bỗng dừng lời đắn đo - Mà tôi đã biết phòng tổ chức rộng hẹp thế nào đâu, lên biết ăn nói thế nào.

Bà biết chồng buồn nên tránh ánh mắt nhìn của ông.

- Thằng Tiến nói, nếu bán nó sẽ lo giấy tờ.

- Ý bà thế nào? Giá thằng Tiến trả cũng được. Ra ngoại thành, dư tiền tôi sẽ mua cái xe đạp để đi làm, rồi còn lo chuyện để người ta không chuyển việc của mình, lo cho con học hành.

- Thôi đành, ông ạ. Chẳng lẽ về già ông lại phải nuôi báo cô tôi.

Được chuyển đến nơi ở mới rộng rãi, có khoảnh đất nho nhỏ sau nhà, đúng như mơ ước lẽ ra ông phải mừng nhưng nỗi phấp phỏng chờ quyết định của phòng tổ chức lại khiến ông lo lắng. Mấy lần muốn rẽ vào phòng tổ chức nhưng lại quay ra. Làm vậy khác nào cầu cạnh người ta. Tiến “ngoác” hứa hỏi hộ cũng chẳng thấy trả lời, mua được nhà mới nghỉ liền cả tuần chưa thấy đi làm. Vợ con ông được ở nhà mới thật vui. Bà ấy bận rộn cả ngày, lo quét dọn trước sau cho sạch sẽ, tỉa lại hàng rào hoa giấy cho bớt rườm rà. 

- Tôi cố một tý thấy khỏe người.

Ông càng thêm sốt ruột, bước chân thêm phần vội vã, mải miết trên con   phố quen.

Ông Mạnh nhận quyết định nghỉ hưu thấy vui, cười nói bả lả suốt ca làm. Hai năm nữa đến lượt ông, liệu có được tâm trạng như vậy. Ông biết sức mình còn khỏe, so với ông Mạnh còn dư sức hơn nhiều, chuyển về tổ vệ sinh khác nào bị cùm chân cùm tay lại, còn cùm thêm cả chi tiêu hằng ngày của gia đình.

Ông Mạnh có bữa chia tay với tổ. Lần đầu ông tụ tập quán xá. Thực lòng ông không thích, xong ca muốn về ngay nhưng làm với ông Mạnh mấy chục năm thế sao được. Ông chọn chiếc ghế trong cùng, chậm rãi nhấp từng ngụm bia mát lạnh.

- Lần đầu được tiếp bố già, bố phải uống thật say để con lấy may.

Cô chủ quán hơ hớ cười, đặt những cốc bia sủi đầy bọt trắng xuống trước mặt ông. Cô ta quá đỏng đảnh. Lượng bia trôi vào dạ dày của mọi người không có định lượng, men bia khiến cảm giác âm thanh mất nhạy cảm, ai cũng phải cố gào thật to như sợ người nghe không hiểu ý mình. Bọn trẻ như cuồng, hãnh diện khoe số lượng cốc đã cạn. Bảy giờ tối mà không ai muốn tàn cuộc.

- Xin chào cả tổ! Cáo lỗi đến muộn vì có chút việc bận. Bác Mạnh, xin chúc mừng bác hạ cánh an toàn!

Tiến “ngoác” hăm hở bước vào quán, áo trắng giắt cốt. Cô bạn gái đứng chờ ngoài đường.

- Em ơi, chê bọn anh hay sao mà không dám vào thế!

Những khuôn mặt đỏ ậng ngửa lên cười sau câu nói đùa với bạn gái Tiến “ngoác”.

- Im ngay! Biết con ai không mà trêu vào! Muốn mất việc không!

Kẻ trêu bậy chỉ cần nói đến thế là hiểu. Những tiếng cười im bặt. Tiến “ngoác” hãnh diện giới thiệu:

- Đấy là người yêu cháu. Nhân đây tôi cũng xin thông báo, tôi vừa có quyết định được điều về phòng tổ chức, sẽ có buổi chia tay vui hơn thế này, đừng ai quên đấy!

Không còn cơ hội nào tốt hơn để nhờ, ông kéo Tiến “ngoác” lại bàn mình:

- Này, hỏi hộ xem sao tôi lại phải về tổ vệ sinh!

Tiến “ngoác” ngửa cổ lên cười hầng hậc khoái trá:

- Làm gì có chuyện đó bố già ơi! Làm bốc vác còn có đồng ra đồng vào, bố còn có điều kiện chăm sóc mẹ, về tổ vệ sinh lương thấp bố phải tính, cho nên có tung hỏa mù thế thì bố mới bán nhà cho con. Con đang xây lại, chắc chắn không lụp xụp một túp lều tranh hai trái tim vàng như đời bố.

Ông giận tím mặt, đứng dậy bỏ về, chân lảo đảo bước qua những dãy ghế.

- Hôm nay mới thấy bố Phiện say, thế này về nhà vợ giận thì khổ. - Tiếng cô chủ quán lảnh lót đuổi theo sau.

Qua cửa, cô bạn gái của Tiến “ngoác” nhìn ông. Đời còn dài cô ạ! Cơn cáu giận qua đi, ông thấy ân hận về hành động bỏ về của mình. Lẽ ra ông phải ngồi lại với ông Mạnh. Ông luồn lách, bước qua, vấp phải chân ghế, va vào người ngồi uống bia nhưng cứ trên hè đường ông đi. Bước chân lật khật của người say.

May mà ông chưa mua xe đạp. Nhà xa thêm gấp ba đoạn đường nhưng chưa ca nào ông đi làm muộn.