Phối hợp ngăn ngừa thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật

Học sinh Trường THCS thị trấn Núi Đối (huyện Kiến Thụy) được tuyên truyền phòng, chống bạo lực học đường.

Diễn biến phức tạp

Ngày 5-7 vừa qua, TAND huyện An Lão xét xử vụ án có 10 bị cáo trong độ tuổi từ 16 đến dưới 18 tuổi liên quan đến vụ gây rối trật tự công cộng, cố ý làm hư hỏng tài sản xảy ra khoảng 20 giờ ngày 30-5-2022 tại xã An Thắng (huyện An Lão). Nguyên do mâu thuẫn cá nhân, 2 nhóm thanh thiếu niên hẹn nhau để “giải quyết”. Kết quả có 1 xe máy bị hủy hoại, 2 người bị thương với tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể là 7%/người. Điều đáng nói, 5/10 bị cáo phạm tội khi đang mang án treo do gây rối trật tự công cộng trước đó. Sau khi được các trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm TGPL bào chữa, 5/10 bị cáo chịu tổng hình phạt là 331 tháng tù giam; các bị cáo còn lại chịu hình phạt 21 tháng tù nhưng cho hưởng án treo do ít nghiêm trọng và phạm tội lần đầu.

Mới đây, dư luận xã hội lo lắng khi vụ việc bước đầu được xác định là tai nạn giao thông xảy ra rạng sáng ngày 19-6-2023, đoạn qua địa bàn xã Quảng Thanh (huyện Thủy Nguyên) làm 2 người tử vong lại là vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng. 11 đối tượng bị khởi tố về tội giết người đều là thanh, thiếu niên, người trẻ nhất mới 15 tuổi, lớn nhất là 21 tuổi. Nguyên nhân do nhóm thanh, thiếu niên nhận nhầm 2 nạn nhân là “đối thủ” nên hô nhau truy sát với hung khí là những tuýp sắt. Đến khi 2 người bị truy sát tử vong, nhóm này dàn dựng hiện trường thành vụ tai nạn giao thông nhằm trốn tội. Vụ việc đang được cơ quan Công an giải quyết theo quy định.

Những vụ việc trên cho thấy, tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật có diễn biến phức tạp. Theo thống kê của TAND thành phố, năm 2022, các cơ quan tiến hành tố tụng 2 cấp giải quyết 36 vụ việc, vụ án gây rối trật tự công cộng do các nhóm thanh, thiếu niên chưa đủ 18 tuổi tham gia, trong đó có khoảng 22% số người vi phạm ở độ tuổi 13 đến dưới 16, tăng nhiều so với những năm trước đây. Phân tích về thực trạng này, Phó giám đốc Trung tâm TGPL thành phố Nguyễn Thị Bích Liên cho biết: Phần lớn các vụ án hình sự người phạm tội dưới 18 tuổi Trung tâm đều thực hiện TGPL, bảo vệ quyền lợi miễn phí theo quy định. Quá trình TGPL cho thấy, số thanh, thiếu niên phạm tội nằm nhiều ở nhóm có hoàn cảnh bố mẹ ly hôn, đi làm ăn xa, thiếu sự quan tâm đến con, học hành không đầy đủ. Các em bị tác động nhiều bởi các trang web, game bạo lực, hay đơn giản từ sở thích “sống ảo” trên mạng xã hội dẫn đến mâu thuẫn, đánh nhau…

Phối hợp quản lý, giáo dục pháp luật

Tiến sĩ Nguyễn Quỳnh Phương, Trưởng khoa tâm lý giáo dục (Trường đại học Hải Phòng) cho rằng: Trẻ vị thành niên là độ tuổi phát triển nhanh chóng về thể chất, nhưng chưa trưởng thành về tâm lý, thậm chí có xu hướng nổi loạn, thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc. Do đó, nếu không có sự quan tâm thường xuyên của gia đình và xã hội, có thể dẫn đến hành vi phạm tội khi bị đối tượng xấu dụ dỗ. Để ngăn ngừa, trước hết cần sự quản lý thường xuyên, liên tục của gia đình. Chính quyền địa phương, đoàn thể phối hợp gia đình, nhà trường đẩy mạnh giáo dục pháp luật tới các em để nâng cao nhận thức, ngăn ngừa vi phạm.

Về vấn đề này, Phó bí thư Thành Đoàn Hải Phòng Nguyễn Văn Hiếu thông tin: Năm 2022 và nửa đầu năm 2023, cấp bộ Đoàn phối hợp các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, nhà trường tuyên truyền pháp luật giao thông, bạo lực học đường, ma túy, các tội gây rối trật tự công cộng đến thanh, thiếu niến. Một số mô hình tuyên truyền đạt hiệu quả tích cực, như phiên tòa giả định tổ chức tại các Trường THPT trên địa bàn. Thời gian tới, bên cạnh nội dung tuyên truyền pháp luật, các cơ sở Đoàn tổ chức thêm các hoạt động văn hóa, thể thao, tạo sân chơi bổ ích, thu hút thanh, thiếu niên tham gia, từ đó góp phần hướng các em vào những hoạt động lành mạnh, hạn chế các vụ việc vi phạm pháp luật.

Theo Thượng tá Vũ Văn Thưởng, Trưởng Công an huyện Thủy Nguyên, thời gian qua, Công an huyện kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm. Căn cứ quy định pháp luật, theo độ tuổi, tính chất và mức độ vi phạm sẽ xử lý hình sự, hành chính hoặc hoàn thành thủ tục đưa đi các cơ sở giáo dưỡng hoặc bàn giao về công an địa phương theo dõi, phối hợp gia đình, nhà trường quản lý. Về giải pháp lâu dài, đơn vị tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật cho thanh, thiếu niên; tăng cường tuần tra, kiểm soát nhằm phát hiện, ngăn chặn sớm các nhóm thanh thiếu niên có dấu hiệu thực hiện hành vi vi phạm.

Bên cạnh các giải pháp nêu trên, lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm soát mạng internet, xử lý các trang web bạo lực, nhóm có biểu hiện tiêu cực trên mạng xã hội, ngăn ngừa ảnh hưởng xấu tới giới trẻ. Đoàn thanh niên các cấp, các tổ chức xã hội đoàn thể tạo thêm nhiều hơn các sân chơi để thanh thiếu niên có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, tránh xa các hành vi vi phạm pháp luật./.