(HPĐT)- Mưa lũ làm tăng cao nguy cơ xảy ra các vụ sạt lở núi, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, như trong những ngày gần đây ở một số tỉnh khu vực miền Trung. Với 15% diện tích tự nhiên là đồi núi, trên địa bàn thành phố cũng từng xảy ra một số vụ sạt lở núi tại các huyện: An Lão, Thủy Nguyên và quận Kiến An, tuy không quá nghiêm trọng. Thực tế này đòi hỏi thành phố, các ngành chức năng và chính quyền địa phương các cấp có phương án phòng, chống sạt lở, hạn chế tối đa thiệt hại khi những sự cố xảy ra.
Một góc núi Phướn tiềm ẩn nguy cơ cao sạt lở xuống khu dân cư bên dưới.
Kỳ 1: Nhiều nguy cơ tiềm ẩn
Liên tiếp trong 2 năm 2017-2018, trên địa bàn thành phố xảy ra các vụ sạt lở núi tại các huyện: An Lão, Thủy Nguyên và quận Kiến An. Đến nay, các sự cố cơ bản được khắc phục nhưng những giải pháp mới chỉ mang tính tạm thời, nguy cơ sạt lở vẫn hiện hữu tại nhiều khu vực, nhất là các khu núi đất có nhiều hộ dân sinh sống.
Thấp thỏm nỗi lo
Hơn 2 năm nay, kể từ ngày một phần diện tích núi Phướn bị sạt lở, 18 hộ dân sống quanh khu vực vẫn thấp thỏm. Bà Đinh Thị Phùng, bí thư chi bộ thôn Xuân Áng, thị trấn Trường Sơn (huyện An Lão) nhớ lại, ngày 1-9-2018, mưa to, gió lớn, núi Phướn bỗng nhiên bị sạt lở, cả thôn nháo nhác để cùng với người dân khu vực sạt lở lo phòng, chống. Nhà nhà bảo nhau đi tránh nạn. 2 công trình nhà ở của người dân trong khu vực sạt lở bị hỏng hết tường bao. Bao nhiêu năm nay, sống quanh khu vực không ai nghĩ đến trường hợp núi sạt lở. Nhưng từ khi sự cố xảy ra, các hộ dân đều lo sợ. Bởi, hiện nay diễn biến thời tiết quá bất thường. Trong khi, núi bị sạt lở một lần thì có thể có lần thứ hai, lần thứ 3. Các hộ dân vừa sống, vừa phòng. Tuy nhiên, khó có thể yên tâm trước nguy cơ thiên tai khó lường.
Liên tiếp những trận mưa lớn kéo dài trong các ngày 17, 18-8 vừa qua khiến một số điểm quanh khu vực núi Thiên Văn xảy ra tình trạng sạt lở đất đá và cây đổ. Hộ ông Nguyễn Đình Thu, ở ngõ 1198 đường Trần Nhân Tông, phường Trần Thành Ngọ (quận Kiến An) bị đất đá từ trên núi theo mưa tràn xuống, làm vùi lấp căn bếp. Ông Thu cho biết, thật sự rất may mắn khi không thiệt hại nhiều. Tuy nhiên, bây giờ mới vào đầu mùa mưa, nếu cứ tiếp tục như thế này, cuộc sống của gia đình chắc chắn bị ảnh hưởng, đảo lộn, vì cứ mưa lại phải… chạy, di chuyển người, tài sản đến nơi an toàn. Theo ông Bùi Xuân Hạnh, tổ trưởng tổ dân phố số 13, phường Trần Thành Ngọ, tổ dân phố có khoảng 9 hộ dân ở trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Cứ mỗi đợt mưa bão, không chỉ người dân tại đây mà cả chính quyền địa phương cũng đều lo. Người dân thấp thỏm vì nguy cơ sạt lở, xói mòn rình rập, còn chính quyền địa phương luôn ở trạng thái sẵn sàng ứng phó, vận động, bố trí địa điểm cho người dân tạm lánh. Đồng thời hỗ trợ sửa chữa, khắc phục hậu quả sau mưa bão.
Năm 2018, khu vực núi Ba Phủ, xã Lại Xuân (huyện Thủy Nguyên) bất ngờ bị sạt lở, hơn 11 hộ dân quanh khu vực và một số phòng làm việc của trụ sở UBND xã Lại Xuân phải di dời khẩn cấp. Đến nay, sự cố được khắc phục nhưng người dân vẫn thấp thỏm nỗi lo.
Nguy cơ khó lường
Thông tin từ UBND quận Kiến An, nguyên nhân tình trạng sạt lở ở khu vực núi Thiên Văn do chân núi có địa hình dốc đứng, liên kết giữa các lớp đất, đá kém ổn định. Đồng thời, do bị xói mòn nhiều năm, trên đỉnh núi và dọc sườn núi có nhiều tảng đá chênh vênh. Những năm gần đây, tình hình biến đổi khí hậu, diễn biến thời tiết bất thường, vì vậy nguy cơ sạt lở núi, đá lăn rất khó lường. Trong khi đó, mật độ dân cư sống quanh chân núi khá dày đặc.
Theo khảo sát của quận Kiến An, khu vực có nguy cơ cao sạt lở đất, đá núi Thiên Văn chủ yếu tập trung tại tổ dân phố số 13 (phường Trần Thành Ngọ) và tổ dân phố Nam Sơn 1, 3 (phường Văn Đẩu) với diện tích hơn 12.400 m2, gồm 117 hộ dân, 742 nhân khẩu. Trong đó, khu vực sườn núi dốc đứng, nguy cơ sạt lở cao có tổng chiều dài khoảng 300 m, gồm 40 hộ sinh sống, kéo dài từ đường Trần Nhân Tông đến đường Trần Thành Ngọ. Thời gian qua, tình trạng sạt lở núi Thiên Văn trên địa bàn các phường ngày càng diễn biến phức tạp, năm sau có nguy cơ cao hơn năm trước, đe dọa trực tiếp tới tính mạng và đời sống của người dân tại khu vực chân núi. Từ năm 2012 đến nay, có hơn 20 vụ sạt lở núi, riêng các năm 2018, 2019 có tới hơn 10 vụ sạt lở, đặc biệt là hiện tượng sạt trượt đất, đá xảy ra liên tục đe dọa tới sinh hoạt và tính mạng của nhân dân tại khu vực các phường Văn Đẩu và Trần Thành Ngọ.
Theo ngành chức năng, trên địa bàn thành phố, ngoài huyện An Lão, quận Kiến An, huyện Thủy Nguyên là địa phương có diện tích đất núi nhiều nhất thành phố. Ông Phạm Quang Thanh, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thủy Nguyên cho biết, hiện nay, trên địa bàn huyện có nhiều khu vực núi đất có dân sinh sống chung quanh, gồm núi ở các xã: Lại Xuân, An Sơn, Kỳ Sơn, Phù Ninh, Chính Mỹ, Quảng Thanh và 5 xã quanh khu vực núi Sơn Đào. Tuy các sự cố sạt lở trước đây được khắc phục, nhưng nguy cơ vẫn tiềm ẩn. Nhất là tình hình thời tiết diễn biến thất thường, cộng với việc ở một số địa phương xảy ra tình trạng khai thác đất, xây dựng công trình trái phép dẫn đến nguy cơ sạt lở càng cao.
---------------------
Kỳ cuối: Rà soát cụ thể, ứng phó phù hợp từng nơi
Nhóm phóng viên kinh tế
