Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khoẻ Hải Phòng
Khi gặp những triệu chứng như: đau quặn từng cơn khắp bụng, nhất là dưới rốn, lúc tiêu chảy, lúc táo bón, phân lỏng, nát, sống kèm cảm giác mót rặn, muốn đi ngoài mà không đi được…, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị. Bởi đây là dấu hiệu của viêm đại tràng, căn bệnh chiếm đến 1/5 dân số cả nước và đang có xu hướng gia tăng trong vài năm gần đây.
Đại tràng (hay ruột già) là phần cuối đường ống tiêu hóa trong cơ thể, dài khoảng 1,2 m, có chức năng nhận thức ăn đã tiêu hóa và hấp thu từ ruột non. Vì đây là bộ phận tiêu hủy thức ăn cuối cùng trước khi co bóp nhu động đẩy phân ra ngoài cơ thể nên khi đại tràng bị viêm rất nguy hiểm đến sức khỏe như: mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng, giảm trí nhớ, hay cáu gắt.
Có nhiều loại viêm đại tràng: do vi khuẩn (shigella, E.coli, C.difficile, campylobacter…); do virus CMV; viêm đại tràng thiếu máu cục bộ; do lỵ a-míp (còn gọi là bệnh kiết lỵ). Nếu biểu hiện mạnh với các triệu chứng như đau nhiều, đi đại tiện nhiều lần gọi là viêm đại tràng cấp. Viêm đại tràng cấp nếu điều trị không triệt để có thể dẫn đến viêm đại tràng mạn tính. Đặc biệt, viêm đại tràng thể ác tính (hay ung thư đại trực tràng) sẽ có những dấu hiệu như phân có máu, gầy sút hốc hác, thiếu máu, xuất hiện khối u lớn gây biến chứng tắc ruột. Hiện nay, số người mắc ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng ở nước ta, nhất là trong độ tuổi từ 35 đến 45 ở nam giới, do thói quen sử dụng rượu bia, ăn uống, sinh hoạt không điều độ…
Nguyên nhân chủ yếu gây viêm đại tràng là do ăn uống không bảo đảm vệ sinh, ăn thực phẩm tươi sống, thức ăn ôi thiu, bị nhiễm bệnh hoặc chế biến chưa kỹ… Bên cạnh đó, còn có nguyên nhân xuất phát từ thói quen sinh hoạt, làm việc chưa khoa học. Ngồi học hoặc làm việc quá lâu, không vận động, lười thể dục thể thao cũng khiến gia tăng nguy cơ bị táo bón, dấu hiệu thường thấy của viêm đại tràng. Lưu ý nữa là những biểu hiện trên cũng xuất hiện ở một số bệnh lý khác như: bệnh polyp đại tràng, bệnh túi thừa đại tràng, bệnh đại tràng đôi, đại tràng dài hoặc teo đại tràng… Tuy nhiên, người bệnh thường chủ quan, khi thấy có những triệu chứng trên thường tự ý mua thuốc, không theo chỉ định của bác sĩ, khiến bệnh tái lại nhiều lần, càng thêm nặng, kéo dài dai dẳng suốt cuộc đời hoặc chuyển sang ung thư, khiến việc điều trị trở nên tốn kém.
Người bệnh nên đến khám chuyên khoa tiêu hóa tại các bệnh viện, tùy theo nguyên nhân mà việc điều trị sẽ sử dụng thuốc phù hợp. Các thuốc hay dùng trong điều trị viêm đại tràng là: kháng sinh đường ruột như Biceptol, Flagyl, Flagentyl… và thuốc điều hòa nhu động ruột như Visceralgin, Dobridat, Rekalat…
Tuy nhiên, cách tốt nhất để phòng tránh viêm đại tràng, người dân nên thay đổi thói quen ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, khoa học. Có chế độ ăn uống vệ sinh, thực hiện ăn chín, uống sôi; không ăn thức ăn sống (như tiết canh, gỏi hải sản…), thức ăn ôi thiu, thức ăn chế biến từ thực phẩm nhiễm bệnh (như thịt lợn bị bệnh tai xanh, thịt gà bị bệnh cúm…); không ăn quá nhiều thức ăn lên men chua như dưa, cà… Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, vận động sau khoảng thời gian làm việc, học tập kéo dài, giúp nhu động ruột co bóp đều, đẩy phân ra ngoài cơ thể dễ dàng hơn. Khi có các triệu chứng nghi ngờ bị viêm đại tràng, cần đến bác sĩ chuyên khoa khám và điều trị đúng thuốc, đúng bệnh và triệt để.
Đối với người viêm đại tràng mạn tính nên ăn gạo, khoai tây, thịt nạc, cá nạc, sữa đậu nành, sữa không có lactose, các loại rau xanh nhiều lá như rau ngót, rau muống, rau cải… Không nên ăn trứng, nem rán, thịt mỡ, đỗ đen, hành sống, rượu, bia, cà phê, nước ngọt có ga vì các loại thực phẩm này gây đầy hơi, chướng bụng. Không nên ăn các thực phẩm có nhiều lactose như sữa, nhiều đường như quả ngọt, mật ong, nhiều sorbitol (có trong một số bánh kẹo ngọt) vì người bệnh có biểu hiện kém hấp thu loại đường này, do đó ăn vào sẽ gây chướng bụng, đầy hơi và tiêu chảy. Thay đổi chế độ dinh dưỡng là yếu tố quan trọng trong điều trị bệnh viêm đại tràng. Người bệnh cần tăng cường ăn chất xơ, kiêng chất béo, chất kích thích và một số loại thuốc.
