Phòng, ngừa xâm hại trẻ em trên môi trường mạng xã hội: Xây dựng cơ chế bảo vệ chặt chẽ hơn

Thiếu nhi phường Thành Tô, quận Hải An phát biểu ý kiến trong hoạt động truyền thông về phòng, chống hành vi xâm hại trẻ em.

“Lỗ hổng” trong giám sát, quản lý

Theo thống kê sơ bộ, từ 30- 6-2021 đến nay, cơ quan chức năng phát hiện gần 30 vụ xâm hại trẻ em trên địa bàn thành phố, trong đó các vụ xâm hại tình dục chiếm tỷ lệ gần 60%. Qua phân tích của cơ quan chuyên môn cho thấy, khác với thời gian trước, nhiều đối tượng thực hiện vụ xâm hại tình dục trẻ em hiện nay lợi dụng sự phát triển của mạng xã hội để dụ dỗ, tạo sự đồng thuận, đồng tình của trẻ nên các vụ việc bị phát hiện muộn, thậm chí để lại hậu quả nặng nề.

Ths. Nguyễn Văn Minh, giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục học (Trường đại học Hải Phòng) nhận xét, lợi dụng tâm lý tò mò, thích điều mới mẻ, thiếu kinh nghiệm sống của trẻ em, các đối tượng phạm tội lợi dụng mạng xã hội, lập các tên ảo, phòng chat ảo, thiết lập hoặc tham gia các diễn đàn trên mạng để tìm kiếm trẻ và “thả” tin nhắn, lời thoại làm quen. Sau thời gian trò chuyện, chúng lôi kéo, dụ dỗ trẻ cùng xem phim, hình ảnh khiêu dâm trên mạng hoặc ép trẻ quan hệ tình dục và sử dụng “ảnh nóng” để tống tiền hoặc yêu cầu trẻ im lặng... Nhiều trẻ em, vị thành niên sau khi bị đe dọa, tấn công trên mạng xã hội thì lo sợ, hoảng loạn, bị ám ảnh tâm lý suốt đời, thậm chí có ý định tự vẫn.

Trong 6 tháng đầu năm 2022, Trung tâm Công tác xã hội thành phố tiếp nhận 113 cuộc gọi đến Tổng đài 18006605, thu thập thông tin và can thiệp hỗ trợ đối với 23 trường hợp, trong đó có 2 trường hợp trẻ em bị xâm hại tình dục. Trưởng Phòng Can thiệp- Hỗ trợ (Trung tâm Công tác xã hội thành phố) Phạm Thị Minh Thường cho biết, qua trao đổi với các gia đình có trẻ là nạn nhân của các vụ xâm hại tình dục, trò chuyện với trẻ bị tấn công, bị xâm hại tình dục cho thấy không ít bậc cha mẹ không biết, không quản lý con xem gì, tiếp xúc ai trên mạng xã hội. Thậm chí, người lớn ngại trò chuyện với trẻ về các vấn đề liên quan đến tình dục, giới tính vì cho đây là vấn đề nhạy cảm, khó nói. Do đó, nhiều trẻ em không có khả năng nhận diện các hành vi xâm hại tình dục, chưa hình thành kỹ năng cảnh giác, chủ động phòng ngừa, tự thoát hiểm khi cần thiết. Đây là những lỗ hổng về kiến thức, kỹ năng sống, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của trẻ.

Nâng cao khả năng nhận diện mối nguy hại

Theo thống kê của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam, chỉ 1/3 trẻ sử dụng internet ở Việt Nam nhận được thông tin về cách giữ an toàn trên mạng xã hội. Việc thiếu thông tin khiến trẻ em dễ bị bóc lột, xâm hại tình dục trên môi trường rộng, khó kiểm soát. Do đó, việc trang bị kỹ năng, bồi dưỡng nhận thức cho trẻ em là hoạt động cần thiết, cần được gia đình và nhà trường phối hợp thực hiện. Theo Phó hiệu trưởng Trường tiểu học Trưng Vương (quận Lê Chân) Trần Thị Huyến, trong các tiết học kỹ năng sống, hoạt động ngoại khóa, nhà trường yêu cầu giáo viên lồng ghép truyền tải những nội dung cơ bản về: nhận biết hành vi là xâm hại, cách xử trí trong các tình huống khẩn cấp (la hét, bỏ chạy, tìm kiếm sự trợ giúp từ những người chung quanh…). Cùng với đó, trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, nhà trường cũng tăng cường, truyền thông, định hướng học sinh trong cách thức tiếp cận, tìm kiếm, chọn lọc thông tin trên mạng xã hội phù hợp lứa tuổi, bảo đảm an toàn, phòng chống nguy cơ bị xâm hại tình dục với trẻ và cách thức liên hệ với nhà trường khi bị xâm hại.

Cuối tháng 3 vừa qua, Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) phối hợp Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), Cục Trẻ em (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cùng các đơn vị có liên quan rà soát, xử lý hơn 30 kênh, nhóm có nội dung độc hại đối với trẻ em. Trong số này, nhiều kênh có đông thành viên là trẻ em như: TimmyTV, nhóm Team2K9… Trước những cạm bẫy khó lường trên không gian mạng, Cục Trẻ em đề xuất các cơ quan chức năng kiểm tra và có biện pháp ngăn chặn, gỡ, xóa bỏ kênh và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Xử phạt nặng các nguồn phát tán nội dung xấu là điều cần thiết, nhưng chỉ là mắt xích cuối cùng trong giải pháp phòng ngừa. Thực hiện nghiêm văn bản số 1172/UBND-VX về tăng cường các biện pháp phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em và xử lý hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội phối hợp các ngành địa phương liên quan tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức tới trẻ em. “Các bậc cha mẹ, người chăm sóc, người giám hộ cần chủ động giám sát, kiểm soát những thông tin về nội dung, người tiếp cận trẻ trên mạng xã hội, qua đó, uốn nắn, hướng dẫn trẻ bảo mật thông tin cá nhân, cảnh giác phòng ngừa người lạ, người có mục đích xấu tiếp cận. Thường xuyên trò chuyện thẳng thắn, cởi mở và thấu hiểu cũng là cách tốt, sớm nhất để trang bị kỹ năng sống phù hợp, phòng, ngừa xâm hại tình dục từ không gian mạng xã hội và hạn chế tổn thương đối với trẻ”, Phó giám đốc Sở Lao độngThương binh và Xã hội Phạm Thị Huyền nhấn mạnh./.