Phòng tránh bệnh cúm mùa trong thời tiết đông xuân: Chủ động tiêm phòng, điều trị dứt điểm

Hiện các trạm y tế cấp xã trên địa bàn thành phố triển khai dịch vụ tiêm vắc-xin phòng cúm mùa cho người dân.

- Bác sĩ cho biết biểu hiện, diễn biến và biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm mùa?

- Cúm mùa là bệnh cấp tính lây truyền qua đường hô hấp do nhiễm vi- rút, với biểu hiện như sốt, đau họng và ho. Bệnh có thể xảy ra ở nhiều mức độ như: đại dịch, dịch, dịch nhỏ địa phương và các trường hợp tản phát. Các vi- rút gây bệnh cúm mùa thường gặp là cúm A/H1N1, cúm A/H3N2 và cúm B. Hằng năm, trên thế giới có khoảng 20 - 30% số trẻ em và 5 - 10% số người lớn mắc bệnh cúm; trung bình các đợt dịch cúm gây bệnh khoảng 500 - 800 triệu người/năm, trong đó khoảng 5 triệu trường hợp bị bệnh cúm nặng và 250.000 - 500.000 trường hợp tử vong. Việt Nam là một trong những điểm “nóng” trong khu vực về bệnh cúm, bao gồm cả cúm mùa. Hằng năm, Việt Nam ghi nhận 1,6-1,8 triệu trường hợp mắc hội chứng cúm. Tại Hải Phòng, từ năm 2011-2019, hằng năm ghi nhận qua hệ thống báo cáo của các đơn vị từ 4 đến 9 nghìn ca cúm mùa/năm.

Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao, qua đường hô hấp thông qua các giọt nhỏ nước bọt hay dịch tiết mũi họng do hắt hơi, ho khạc. Bệnh cúm thông thường diễn biến nhẹ và hồi phục trong vòng 2-7 ngày, nhưng đối với trẻ em, người già sức đề kháng kém, nhất là người có bệnh mãn tính về tim phổi, thận, bệnh chuyển hóa, thiếu máu hoặc suy giảm miễn dịch…, bệnh cúm có thể diễn biến nặng hơn, dễ bị biến chứng và có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời. Phụ nữ mang thai mắc cúm mùa có nguy cơ bị ảnh hưởng cao, có thể gây ra đẻ non, sảy thai, trẻ sinh ra bị sứt môi... Không chỉ gây những ảnh hưởng nặng nề về tuổi thọ và sức khỏe của người mắc cúm, bệnh cúm mùa phát triển thành đại dịch có thể gây ra những tổn thất nặng nề về kinh tế do chi phí chăm sóc y tế, nghỉ việc, nghỉ học và gây xáo trộn xã hội.

- Với người mắc bệnh cúm mùa, cách chăm sóc, điều trị như thế nào?

- Thời điểm này là mùa đông xuân, thời tiết lạnh ẩm, ô nhiễm môi trường, việc tập trung đông người tạo điều kiện thuận lợi cho vi-rút cúm phát triển và lây lan. Để chủ động phòng, chống cúm mùa, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các nội dung sau: bảo đảm vệ sinh cá nhân, che miệng khi hắt hơi; thường xuyên rửa tay với xà phòng, nước sạch; vệ sinh mũi, họng hằng ngày bằng nước muối; giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất dinh dưỡng để nâng cao thể trạng; hạn chế tiếp xúc người bệnh cúm hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh khi không cần thiết; sử dụng khẩu trang y tế khi cần thiết. Đặc biệt, người dân không tự ý mua thuốc và sử dụng thuốc kháng vi-rút (như thuốc Tamiflu), cần theo hướng dẫn và có chỉ định của thầy thuốc. Khi có triệu chứng ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xử trí kịp thời.

- Với người khỏe mạnh, tiêm phòng vắc- xin là biện pháp phòng tránh hiệu quả cao. Vậy bác sĩ cho biết rõ hơn về vắc-xin này và chương trình triển khai tiêm vắc-xin phòng tránh bệnh cúm mùa tại Hải Phòng?

- Sử dụng vắc-xin là biện pháp đem lại hiệu quả cao trong dự phòng tích cực và chủ động các bệnh dịch (trong đó có bệnh cúm) và nhiều lợi ích, hiệu quả đầu tư kinh tế, phát triển và bảo vệ sức khỏe giống nòi... Với bệnh cúm mùa, do đặc tính biến đổi thường xuyên của vi-rút cúm cùng với khả năng trao đổi các vật chất di truyền giữa các chủng cúm khác nhau như cúm A (H1N1), cúm A (H5N1) có thể tạo ra chủng cúm mới có độc lực cao và khả năng lây lan mạnh. Vì vậy, với cúm mùa, cần tiêm phòng vắc-xin hằng năm với hiệu quả phòng ngừa lên tới 85% và có thể tiêm vào bất cứ thời điểm nào trong năm, nhưng tốt nhất là tiêm phòng trước mùa đông xuân.

Hiện nay, tại Việt Nam, vắc-xin cúm mùa chưa được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng mà được sử dụng trong tiêm chủng dịch vụ tại các trung tâm vắc-xin, trạm y tế cấp xã, mức phí dao động từ 200-600 nghìn đồng/liều. Đó là các vắc-xin nhập khẩu được cấp phép lưu hành tại Việt Nam, như: Vaxigrip (Sanofi Pasteur-Pháp), Influvac (Abbott-Mỹ), GC Flu (Green Cross-Hàn Quốc), với số lượng trung bình hằng năm khoảng 500 nghìn liều. Viện vắc xin và sinh phẩm y tế (IVAC) của Việt Nam với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nghiên cứu sản xuất thành công vắc-xin cúm mùa IVACFLU-S. Đây là vắc xin cúm mùa bất hoạt tam liên (phòng 3 chủng cúm: A/H1N1, A/H3N2 và B), được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam, có thể tiêm phòng cho cả phụ nữ mang thai. Từ năm 2019, chương trình hợp tác giới thiệu sử dụng vắc-xin cúm (PIVI) hỗ trợ Việt Nam 21 nghìn liều vắc xin Vaxigrip để triển khai tiêm cho nhân viên y tế tại 4 tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Khánh Hòa, Bà Rịa-Vũng Tàu và Đắk Lắk; năm 2020 triển khai thêm ở 20 tỉnh, thành phố khác; năm 2023 tiếp tục thêm 15 tỉnh, thành phố nữa. Với nguồn vắc-xin đa dạng như vậy, người dân chủ động lựa chọn tiêm để phòng ngừa cúm mùa.

- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!