Lãng phí trong sử dụng trụ sở công. Bài 2: Lỏng lẻo từ khâu quản lý

Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh ký hợp đồng cho thuê mặt bằng trong thời hạn 20 năm

"Đụng đến đâu thấy vi phạm ở đó" - Đây là đánh giá bước đầu của đoàn giám sát chuyên đề của HĐND tỉnh về công tác quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước trên địa bàn tỉnh. Các vi phạm, sai phạm này được chỉ rõ có một phần là do công tác quản lý còn hạn chế từ cả phía cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan chủ quản. 

Yếu từ cơ quan quản lý nhà nước

Báo cáo của UBND tỉnh, TP Hải Dương, huyện Thanh Hà và 9 sở, ngành, 19 đơn vị sự nghiệp được giám sát có nhiều nơi bị đánh giá là sơ sài, chưa cập nhật đầy đủ thông tin về công tác quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động. Việc quản lý số liệu, diện tích của các cơ quan quản lý nhà nước chưa thống nhất. Có cơ quan chủ quản không cập nhật được tình hình sử dụng đất đai, biến động tài sản trụ sở thuộc quyền quản lý. Đa số các cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp đều chưa đăng ký, lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai. Tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các cơ quan rất thấp. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện phần lớn đất trụ sở cơ quan hành chính, sự nghiệp trên địa bàn mới chỉ được cấp giấy chứng nhận quyền quản lý, sử dụng nhà đất thuộc trụ sở làm việc thuộc sở hữu Nhà nước. Toàn tỉnh mới chỉ có hơn 100 cơ quan, đơn vị được cấp giấy chứng nhận theo đúng quy định của Luật Đất đai. Công tác bàn giao hồ sơ tài liệu về trụ sở và các loại giấy chứng nhận này giữa thủ trưởng các cơ quan qua các thời kỳ chưa kịp thời, thường xuyên. Trách nhiệm của nhiều cơ quan chủ quản bị buông lỏng. Hầu hết cơ quan, đơn vị chưa xây dựng quy chế quản lý, lập hồ sơ quản lý trụ sở trong quá trình sử dụng. Tình trạng xây dựng, sửa chữa, cải tạo trụ sở không xin cấp phép xây dựng diễn ra phức tạp. Một số cơ quan không thực hiện các quy trình báo cáo, chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận; có trường hợp xây dựng không đúng quy hoạch. Đặc biệt, đến thời điểm hiện nay, chưa có cơ quan chuyên môn nào thực hiện thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị nhà nước trên địa bàn. Đáng chú ý là công tác kiểm tra rất hạn chế. Gần đây, trên địa bàn tỉnh mới chỉ phát hiện và xử lý được vụ việc ở Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh khi đã xảy ra vi phạm nghiêm trọng... 

Chưa nêu cao trách nhiệm cá nhân

Trong số các vi phạm, sai phạm về quản lý, sử dụng trụ sở công, có không ít người đứng đầu một số đơn vị đã vi phạm do ký hợp đồng cho thuê, liên doanh, liên kết với các đơn vị khác trái quy định, điều khoản hợp đồng kéo dài trong nhiều năm và thu tiền một lần. Đơn cử như Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh ký hợp đồng cho thuê mặt bằng trong thời hạn 20 năm; Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Công đoàn Hải Dương trực thuộc Liên đoàn Lao động tỉnh cho thuê thu tiền 1 lần từ năm 2010 - 2020. Những sai phạm này dẫn đến tình trạng khi chuyển giao cho người phụ trách đơn vị mới sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc xử lý hậu quả, thanh lý hợp đồng với bên thuê. 

Nhận thức của người đứng đầu ở một số đơn vị sự nghiệp còn thiếu tính chủ động trong thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; còn tư tưởng trông chờ vào sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước để đầu tư, sửa chữa, nâng cấp trụ sở, cơ sở hoạt động. Có người đứng đầu cơ quan chủ quản nhưng chưa nhận thức đầy đủ về các quy định quản lý, sử dụng trụ sở cơ quan, đơn vị; chậm cập nhật các văn bản, quy định hướng dẫn của Trung ương, của tỉnh. Hầu hết các cơ quan, đơn vị đều chưa xây dựng quy chế quản lý, sử dụng trụ sở mà chỉ ban hành quy chế chi tiêu nội bộ, trong đó có quy định về quản lý, sử dụng trụ sở, cơ sở hoạt động của đơn vị. Có đơn vị bộc lộ dấu hiệu buông lỏng trách nhiệm quản lý của người đứng đầu. Rất nhiều hoạt động liên doanh với các đơn vị khác không phù hợp với chức năng, hoạt động nghiệp vụ chuyên môn của đơn vị sự nghiệp, không góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công; quy trình, thủ tục liên doanh không đúng quy định. Giá cho thuê từ hoạt động liên doanh, liên kết, cho thuê mặt bằng hầu như không có sự thẩm định, giám sát, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền, chủ yếu là sự thỏa thuận giữa các bên; cá biệt có trường hợp không hạch toán đầy đủ vào nguồn thu, sổ sách kế toán của đơn vị. Nguồn thu từ việc cho thuê, liên doanh, liên kết của các đơn vị sự nghiệp được sử dụng chủ yếu để chi cho con người, không chi đầu tư sửa chữa cải tạo nâng cấp trụ sở. Có tình trạng một số đơn vị cho thuê, liên doanh, liên kết tràn lan, xé nhỏ diện tích cho thuê dẫn đến phá vỡ cảnh quan, quy hoạch dự án ban đầu, gây mất mỹ quan đô thị.     

LINH AN