Phòng chống lao tại cộng đồng: Cái khó bó cái khôn

Để phòng chống lao tại cộng đồng phát huy hiệu quả cần nâng cao hiểu biết của người dân về bệnh lao. Trong ảnh: Tư vấn cho bệnh nhân lao tại Trạm Y tế xã Kim Lương (Kim Thành)

Luẩn quẩn

Toàn tỉnh hiện quản lý gần 1.800 bệnh nhân lao, trong đó có 37 trường hợp lao kháng thuốc. Hoạt động PCL chủ yếu dựa vào cộng đồng, nòng cốt là mạng lưới PCL từ tỉnh đến huyện, xã. Nhưng cán bộ phụ trách công tác PCL tuyến huyện, xã chỉ là kiêm nhiệm, trình độ chuyên môn không đồng đều lại hay thay đổi như ở thị xã Chí Linh và các huyện Nam Sách, Kinh Môn, Tứ Kỳ, Gia Lộc, Ninh Giang, Thanh Miện. Các cán bộ này phải mất nhiều thời gian để được đào tạo, cập nhật số liệu, tình hình sức khỏe cũng như hoàn cảnh của bệnh nhân. 

Hiện sự kỳ thị của xã hội, sự e dè, mặc cảm của bản thân người mắc lao vẫn còn. Chính những điều này làm nhiều người giấu bệnh hoặc tự ý bỏ thuốc khi thấy sức khỏe đã ổn hơn. Kinh phí PCL hiện chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu thực tế. Các y, bác sĩ làm công tác chống lao tại tuyến huyện, tuyến xã không có phụ cấp nên chỉ những người thực sự có trách nhiệm, yêu nghề mới bám trụ được với công việc. 

Anh Bùi Văn Giang, cán bộ tổ PCL tại Trung tâm Y tế thị xã Chí Linh cho biết: "Đầu năm 2018, thị xã có một bệnh nhân lao kháng thuốc bỏ điều trị. Chúng tôi đã cố gắng thuyết phục bệnh nhân tiếp tục theo phác đồ điều trị nhưng cuối cùng bệnh nhân vẫn bỏ cuộc và hiện nay đã đi làm ăn xa". 

Việc thuyết phục bệnh nhân kiên trì điều trị không phải là chuyện ngày một ngày hai. Thời gian điều trị cho bệnh nhân mắc lao kháng thuốc kéo dài 20 tháng, trong đó có tới 8 tháng phải tiêm. Đa phần những bệnh nhân mắc lao có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, tác dụng phụ của thuốc khiến họ mệt mỏi nên chỉ làm được một số việc nhẹ nhàng. Đây là nguyên nhân chính khiến bệnh nhân chán nản, bỏ điều trị. Việc truyền thông về PCL hiện vẫn chỉ đơn thuần là những bài được phát trên loa truyền thanh của các xã, phường. Chí Linh có một số xã ở xa, điều kiện đi lại khó khăn, nhận thức của một số người dân còn hạn chế nên chưa ý thức được mức độ nguy hiểm của căn bệnh này. Việc truyền thông trực tiếp có thể phát huy hiệu quả nhưng rất ít khi được thực hiện vì không có kinh phí. 

Tăng cường quản lý, điều trị bệnh nhân

Chỉ đến khi cơ thể có những dấu hiệu bất thường, sức khỏe suy giảm rõ rệt, sụt cân, anh H.M.H (27 tuổi) ở xã Kim Lương (Kim Thành) mới đến cơ sở y tế để khám và phát hiện bị mắc bệnh lao. Trước đó, anh H. bị đau rát họng, nghĩ là bị ho nên anh đến quầy thuốc mua kháng sinh về uống. Sau khoảng 1 tuần uống thuốc, không thấy những cơn ho thuyên giảm, anh H. đi khám tai-mũi-họng mới được bác sĩ tư vấn lên bệnh viện tuyến trên để làm các xét nghiệm kỹ hơn về hô hấp. Bỏ ngoài tai lời khuyên của bác sĩ, anh H. vẫn không đi khám. Chỉ đến khi không chịu được nữa, anh mới đi kiểm tra và biết mình bị mắc bệnh lao. Trường hợp như anh H. làm tăng nguy cơ lây nhiễm lao trong cộng đồng, do sự chủ quan của chính người bệnh.

Để khắc phục những khó khăn kéo dài trong PCL, thời gian tới, Bệnh viện Phổi Hải Dương sẽ tăng cường khám, phát hiện, quản lý điều trị bệnh nhân lao, đặc biệt là bệnh nhân lao kháng thuốc, bệnh nhân lao/HIV. Bố trí cán bộ tuyến tỉnh tăng cường và phối hợp trong PCL tại các tổ chống lao ở các huyện, thị xã, thành phố. Phối hợp với các đơn vị đẩy mạnh truyền thông về bệnh lao tại cộng đồng. Theo anh Nguyễn Văn Cường, Phó Trưởng Phòng Chỉ đạo tuyến (Bệnh viện Phổi Hải Dương), cộng đồng vẫn coi công tác PCL là nhiệm vụ riêng của ngành y tế. Để PCL tại cộng đồng phát huy hiệu quả, cần thay đổi nhận thức, nâng cao hiểu biết của người dân về bệnh lao. Từ đó người dân chủ động phòng chống, người bệnh chủ động điều trị dứt điểm, có ý thức phòng lây bệnh cho cộng đồng. 

HUYỀN TRANG