12 ngày đêm không quên

Trung tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Chắt tự hào kể lại đơn vị ông từng bắn rơi một pháo đài bay B52 ở Hà Nội

Những ngày khốc liệt

Ông Lê Xuân Điệp (85 tuổi) ở thôn Hoàng Xá, xã Hồng Hưng (Gia Lộc), nguyên là trợ lý Phòng Chính trị, Bộ Tư lệnh thủ đô dù không trực tiếp tham gia chiến đấu, nhưng trong chiến dịch 12 ngày đêm "Điện Biên Phủ trên không", ông là người được chứng kiến toàn bộ diễn biến, sự tàn khốc của cuộc chiến. Ông kể: "Từ 19 giờ 20 ngày 18.12.1972, nhiều tốp máy bay B52 liên tiếp dội bom xuống các khu vực sân bay Nội Bài, Đông Anh, Yên Viên, Gia Lâm (Hà Nội)… gây ra. Nhiều khu vực của thành phố mất điện, hàng loạt tiếng nổ lớn kéo dài, kèm theo là những đám cháy lớn bùng lên sáng rực".

Trong đêm ấy, Mỹ đã huy động 90 lượt máy bay B52 ném bom xuống Hà Nội. Xen kẽ các đợt đánh phá của B52 còn có máy bay F.111 và máy bay cường kích, bắn phá các khu vực nội, ngoại thành. Chỉ trong đêm đầu tiên địch không kích đã có 85 khu vực dân cư bị trúng bom, khoảng 300 người bị chết. "Mặc dù đã chuẩn bị tinh thần nhưng ngày hôm sau, nhìn cảnh đổ nát, hoang tàn xung quanh, tôi không dám tin vào mắt mình", ông Điệp bồi hồi nhớ lại.

12 ngày đêm đối mặt với những mất mát, hy sinh nhưng có lẽ trận ném bom đêm 26.12.1972 trút xuống Khâm Thiên để lại trong ông Điệp nhiều đau xót nhất. Ông nhớ đêm ấy, sau nhiều trận bom kinh hoàng do B52 rải xuống, các khu phố ở Khâm Thiên chìm trong biển lửa. Đáp lại sự tàn bạo của kẻ thù, tên lửa ta vun vút phóng lên sáng rực bầu trời. Trong chớp mắt, một máy bay B52 của địch bị diệt gọn. Xác pháo đài bay cháy sáng một khoảng trời. Chỉ ít phút sau có thêm 2 máy bay B52 khác tiếp tục bị bắn hạ.

"Ngay sau khi địch ngừng ném bom, chúng tôi túa đi cứu người bị thương, dọn dẹp đống đổ nát. Quang cảnh khi đó thật khủng khiếp. Khu vực Khâm Thiên nhiều gia đình không ai sống sót. Tôi chạy đến gia đình người bạn thân (cùng quê Gia Lộc) làm công nhân đường sắt đang sống ở dãy tập thể của đơn vị ở khu Khâm Thiên. Khi tới nơi, tôi như ngã khuỵu bởi toàn bộ dãy tập thể đã bị xóa sạch. Gia đình bạn tôi gồm vợ và hai con nhỏ cũng bị bom đạn vùi lấp. Tôi đau đớn đào bới trong vô vọng", ông Điệp kể.

Hạ siêu pháo đài bay

Là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tên lửa 72, Trung đoàn 285 trong Chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không", trung tá Phạm Văn Chắt (sinh năm 1937, ở phường Bình Hàn, TP Hải Dương) chính là người đã chỉ huy đơn vị bắn rơi một pháo đài bay B52 ở Hà Nội. Nhớ lại sự kiện bắn rơi máy bay B52 năm xưa, ông Chắt kể: "Đang chiến đấu tại Hải Phòng, chiều 23.12.1972, Tiểu đoàn Tên lửa 72 nhận nhiệm vụ thu hồi khí tài hành quân về chốt tại trận địa Đại Chu, Yên Phong (Bắc Ninh). Sau nhiều trận hợp đồng tác chiến diệt máy bay địch, đêm 27.12.1972, đơn vị báo cáo cấp trên xin được đánh đường bay độc lập. Được Sở chỉ huy nhất trí, tôi giao cho anh em chuẩn bị vũ khí, khí tài sẵn sàng tác chiến".

Lúc đó, kíp chiến đấu gồm ông là Tiểu đoàn trưởng, trực tiếp chỉ huy; sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng; trắc thủ cự ly Nguyễn Văn Tuyền; trắc thủ phương vị Trương Đăng Khoa và trắc thủ góc tà Nguyễn Đức Chiêu. Thấy xuất hiện tốp máy bay ở phía đông nam Hà Nội, ông cho sĩ quan điều khiển quay ăng ten hướng về phía đó để giải nhiễu. Bằng kinh nghiệm nhiều năm chiến đấu, sau khi phân tích ông đã xác định được sự khác nhau của nhiễu B52 và nhiễu máy bay yểm trợ F4. Sau ba lần kiểm chứng bằng cách phóng nghi binh, ông lệnh cho đơn vị chờ cho tốp F4 vòng ra liền chuyển trọng tâm bám chắc mục tiêu B52. Ông cũng lệnh bỏ chiến thuật đánh bám nhiễu, chuyển sang đánh đón bám sát mục tiêu. Khi 3 trắc thủ thông báo mục tiêu đã bị khóa trên màn hình, ông liền ra lệnh. Sĩ quan điều khiển lập tức nhấn nút phóng 2 quả đạn. Tên lửa xé màn đêm lao đi, một khối lửa bùng lên giữa bầu trời. "Tất cả chúng tôi vùng dậy sung sướng nhìn về phía chiếc máy bay B52 đang bốc cháy. Lúc đó là 23 giờ đêm", ông kể. Trợ lý Tiểu đoàn sau khi kiểm tra về báo cáo thân máy bay rơi ở hồ Hữu Tiệp, làng Ngọc Hà còn nguyên bom chưa nổ. Đuôi và cánh máy bay rơi trên đường Hoàng Hoa Thám. 2 động cơ máy bay rơi ở gần nhà dân làng Ngọc Hà.

Sáng 28.12, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra thị sát và khen: "Đây là trận đánh thắng B52 thật đặc biệt xuất sắc của bộ đội tên lửa Việt Nam. Đánh đúng B52, đánh rơi trong lòng Hà Nội, tiêu diệt địch trước khi cắt bom và bắt giặc lái trên hè phố". Sau trận đánh ấy, đơn vị được trên khen ngợi và được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng thưởng 1 con bò để liên hoan.

Hiện nay, phần thân chiếc máy bay B52 do đơn vị ông Chắt bắn rơi vẫn nằm giữa hồ Hữu Tiệp như một chứng tích chiến thắng pháo đài B52 của quân và dân ta trong Chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không". Với những chiến công xuất sắc, trong đó có chiến công bắn rơi B52 trên bầu trời Hà Nội, năm 2014, Tiểu đoàn Tên lửa 72 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày 10.8.2015, trung tá Phạm Văn Chắt đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

HÙNG VY