Bài 7: Xử lý đơn thư công dân và giám sát giải quyết khiếu nại tố cáo

>>Kỹ năng hoạt động của đại biểu dân cử. Bài 2: Kỹ năng nghe và nói

HĐND, đại biểu HĐND không có trách nhiệm giải quyết KN, TC (KNTC). Nhưng khi nhận được KNTC phải có trách nhiệm xử lý, chuyển đến người có thẩm quyền giải quyết và giám sát việc giải quyết - đó là việc thực hiện chức năng đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cử tri, cử nhân dân được quy định trong Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Thực hiện đúng trách nhiệm và thẩm quyền

Điều 115, Hiến pháp: “Đại biểu HĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương”.

Điều 25, Luật Tiếp công dân: “Người tiếp công dân có trách nhiệm tiếp nhận đơn KNTC, kiến nghị, phản ánh hoặc hướng dẫn người đến KNTC, kiến nghị, phản ánh trình bày nội dung vụ việc”.

Điều 16, Nghị quyết 759 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội: “ Trong trường hợp cho rằng việc giải quyết KNTC không đúng với quy định của pháp luật thì …., đại biểu có quyền yêu cầu người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền giải quyết xem xét lại; trường hợp vẫn không đồng ý với kết quả giải quyết lại thì có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cấp trên của người đứng đầu đó xem xét”.

“Trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết của cấp trên của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền thì …, đại biểu HĐND báo cáo với HĐND cùng cấp để thực hiện việc giám sát theo quy định của pháp luật “.

Nắm vững thẩm quyền, nguyên tắc để chuyển đơn đúng địa chỉ

KN là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Người bị KN là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước có quyết định hành chính, hành vi hành chính bị KN; cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có quyết định kỷ luật cán bộ, công chức bị KN.

 Khi  đại biểu nhận được KN (bằng đơn hoặc trực tiếp) có thể hướng dẫn công dân thực hiện quyền của mình hoặc chuyển đơn KN theo trình tự (quy định tại điều 7, Luật KN 2011), như sau:

(1) Khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người KN KN lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

(2) Trường hợp người KN không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà KN không được giải quyết thì có quyền KN lần hai đến thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết KN lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

(3)Trường hợp người KN không đồng ý với quyết định giải quyết KN lần hai hoặc hết thời hạn quy định mà KN không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính.

(4) Đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ (sau đây gọi chung là Bộ trưởng) thì người KN KN đến Bộ trưởng hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

Trường hợp người KN không đồng ý với quyết định giải quyết KN của Bộ trưởng hoặc quá thời hạn quy định mà KN không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại toà án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

(5) Đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh) thì người KN KN lần đầu đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

Trường hợp người KN không đồng ý với quyết định giải quyết KN lần đầu của Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc hết thời hạn quy định mà KN không được giải quyết thì có quyền KN lần hai đến Bộ trưởng quản lý ngành, lĩnh vực hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

Trường hợp người KN không đồng ý với quyết định giải quyết lần hai của Bộ trưởng hoặc hết thời hạn quy định mà KN không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án theo quy định của Luật Tố tụng hành chính.

 Nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết TC (điều 12, Luật TC 2011)

 TC hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý cán bộ, công chức, viên chức đó giải quyết.

TC hành vi vi phạm pháp luật của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơquan, tổ chức đó giải quyết.

TC hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức thuộc thẩm quyền quản lý của nhiều cơ quan, tổ chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý cán bộ, công chức, viên chức bị TC phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan giải quyết.

TC hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức có dấu hiệu tội phạm do cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

Trường hợp quá thời hạn quy định mà TC không được giải quyết hoặc có căn cứ cho rằng việc giải quyết TC là không đúng pháp luật thì người TC có quyền TC tiếp với người đứng đầu cơ quan cấp trên trực tiếp của người có trách nhiệm giải quyết TC.

Giám sát giải quyết KNTC là nhiệm vụ của Thường trực, các ban HĐND và của đại biểu HĐND

Trong quá trình theo dõi, đôn đốc việc giải quyết KNTC, đại biểu thấy việc giải quyết KNTC không đúng với quy định của pháp luật thì có quyền yêu cầu người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền giải quyết xem xét lại. Trường hợp vẫn không đồng ý với kết quả giải quyết lại thì có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cấp trên của người đứng đầu đó xem xét. Trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết của cấp trên của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền thì đại biểu báo cáo với HĐND cùng cấp.

Giám sát giải quyết KNTC, bao gồm: Giám sát về thời hạn giải quyết; Giám sát về thẩm quyền giải quyết, Luật KN 2011, Luật TC 2011 đã quy định rõ về thời hạn giải quyết, thẩm quyền giải quyết theo từng vụ việc và từng cấp độ; thẩm quyền giải quyết được xác định ngay từ khi chuyển đơn KNTC hoặc hướng dẫn công dân KNTC; Giám sát nội dung giải quyết KNTC: đây là nội dung chính, quan trọng và phức tạp, đòi hỏi đại biểu phải có hiểu biết sâu, rộng các văn bản pháp luật mới có thể xem xét cơ quan, cá nhân có thẩm quyền đã giải quyết đúng (hay chưa đúng).

LƯƠNG ANH TẾ