Chi tiết cần làm rõ xung quanh việc tiếp quản thị xã Hải Dương
Tin tức - Ngày đăng : 06:28, 08/11/2014
Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương được ký kết ngày 20-7-1954.
Bộ đội tiếp quản thị xã Hải Dương ngày 30-10-1954
60 năm đã trôi qua, TXHD đã phát triển không ngừng, trở thành đô thị loại II. Song một số diễn biến trong ngày trọng đại đó vẫn chưa được ghi chép một cách chính xác, rõ ràng. Ở dòng 4 trang 95 trong cuốn Lịch sử thị xã Hải Dương năm 1994 (viết tắt là Lịch sử 1994) ghi: "Thành lập Đảng ủy Quân chính và Ủy ban Quân chính". Ở dòng 2 và dòng 5 dưới lên trang 109 cuốn Lịch sử Đảng bộ TP Hải Dương năm 2004 (viết tắt Lịch sử 2004) cũng ghi nội dung trên. Thực tế, trên báo chí ta gặp các cụm từ Ủy ban Quân quản chứ không phải Ủy ban Quân chính. Ví dụ: Ủy ban Quân quản Hà Nội, Ủy ban Quân quản Hải Dương, Ủy ban Quân quản Sài Gòn...
Dòng 8 dưới lên trang 96 cuốn Lịch sử 1994 ghi: "Trung đoàn 42... theo đường 5 và đường 17 tiến vào tiếp thu thị xã". Còn trong cuốn Lịch sử Đảng bộ TP Hải Dương năm 1997 (viết tắt Lịch sử 1997), dòng 3 dưới lên trang 5 ghi: "Sau đó theo các hướng đường 17 (Gia Lộc), 191 (Tứ Kỳ) và đường 5 (Cẩm Giàng) Trung đoàn 42... tiến vào tiếp quản thị xã". Cuốn Lịch sử 2004, dòng 13 dưới lên trang 111 ghi: "Theo kế hoạch đã định, 5 giờ ngày 30-10-1954, Trung đoàn 42 và ... theo đường 5 và đường 17 tiến vào tiếp thu...". Như vậy cả 3 cuốn sử đều viết là ta tiến vào tiếp quản TXHD theo đường 5 và đường 17. Tuy nhiên thực tế lại không phải như vậy.
Tôi còn nhớ rất rõ năm 1994 khi nghiên cứu tư liệu trong kho lưu trữ của Tỉnh ủy, có đọc được một công văn có nội dung như sau: "Ta dự kiến tiến vào giải phóng TXHD qua 2 mũi, nhưng do bất cập về công tác thông tin liên lạc, mũi đường 5 không vào được đúng giờ nên mũi đường 17 phải đảm nhận công việc tiếp quản của cả mũi đường 5, nghĩa là khối lượng công việc tăng lên gấp đôi. Song do tinh thần yêu nước, giải phóng quê hương nên mũi quân đường 17 đã hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt đẹp".
Được biết, do không định nghĩa rõ khu chu vi TXHD là như thế nào, nên mỗi bên hiểu theo một cách. Sáng sớm 30-10-1954 quân đội Pháp ở Sặt mới rút khỏi địa bàn và khoảng 8 giờ sáng bộ đội ta mới vào được Sặt. Trong bài báo: "60 năm Hiệp định Giơ-ne-vơ và vấn đề biển, đảo" tác giả Tăng Bá Hoành cũng cho biết là 8 giờ sáng 30-10-1954 bộ đội ta mới vào tới Sặt.
Toán quân ở Sặt rút theo kiểu cuốn chiếu. Khi tới Quán Gỏi thì toán quân đóng ở đó mới rút cùng. Khi tới Mao Điền thì toán quân ở Mao Điền cũng rút quân cùng. Cánh quân này rút xuống phía Hải Phòng và chỉ cần đi qua TXHD trước lúc quân đội Pháp ở Hải Dương bàn giao thị xã cho quân đội Việt Nam. Chúng tôi cũng được biết thêm là toán quân Pháp bàn giao TXHD chính là toán quân Pháp đã có kinh nghiệm bàn giao Hà Nội.
Quân đội Pháp ở Sặt và ở đường 5 phía tây TXHD rút quân bằng cơ giới. 8 giờ sáng 30-10-1954 quân đội ta đã tiếp quản xong TXHD. Cũng 8 giờ sáng 30-10-1954 quân đội ta mới vào tới Sặt. Đó là lý do tại sao lực lượng quân đội của ta ở mũi đường 5 không thể vào được TXHD theo như kế hoạch đã định.
Dòng 7 và dòng 3 từ dưới lên, trang 96 cuốn Lịch sử 1994 ghi: "Đợt đầu gồm... giờ chuyển giao xong; 8 giờ 17 phút tên lính thực dân Pháp cuối cùng rút khỏi đầu cầu Phú Lương. Đợt thứ hai, 13 giờ bộ đội tiến vào cũng theo đường 5 và đường 17...". Cuốn Lịch sử 2004, ở dòng 11 dưới lên, trang 111 ghi: "Đợt đầu gồm... giờ chuyển xong, 8 giờ 17 tên lính thực dân Pháp cuối cùng rút khỏi cầu Phú Lương. Đợt thứ hai, 13 giờ bộ đội tiến vào cùng theo 2 đường trên...". Hai cuốn lịch sử này cùng một nội dung và có sự mâu thuẫn. 8 giờ đã tiếp quản xong, 8 giờ 17 tên lính thực dân Pháp cuối cùng rút khỏi đầu cầu Phú Lương nghĩa là ta đã tiếp quản xong từ 8 giờ, vậy làm gì có đợt tiếp quản thứ hai?
Ta có thể giải thích mâu thuẫn này một cách dễ dàng. 8 giờ sáng quân đội Việt Nam mới vào tới Sặt. Một bộ phận nhỏ sẽ ở lại Sặt để duy trì trật tự an ninh. Đại bộ phận sẽ hành quân bộ về TXHD. Do đó phải 13 giờ trở ra mới tới được TXHD song không phải để tiếp quản (vì đã tiếp quản xong rồi) mà chỉ để đóng quân, duy trì trật tự an ninh. Sau tiếp quản Hải Dương ta có thiết quân luật về ban đêm. Dân chúng và các cán bộ "nội bất xuất, ngoại bất nhập", ra vào thị xã phải có giấy thông hành do Ủy ban Quân quản cấp.
Về cuộc mít tinh chiều 30-10-1954 mừng thắng lợi giải phóng TXHD thì 3 cuốn sách ghi không thống nhất. Cuốn Lịch sử 1994 ghi: "Mít tinh tại vườn hoa Độc Lập" (trang 97). Cuốn Lịch sử 1997 thì ghi: "Mít tinh tại sân vận động trung tâm" (trang 6). Còn cuốn Lịch sử 2004 ghi: "Tập trung tại vườn hoa Độc Lập" (trang 111). Cách ghi ở cuốn Lịch sử 1994 và năm 2004 là chính xác, vì theo ảnh tư liệu để lại thì chỉ có ở vườn hoa Độc Lập mới có những cây phi lao, còn ở sân vận động thì không có cây. Tuy nhiên có hai khái niệm khác nhau là Quảng trường Độc Lập và vườn hoa Độc Lập. Ở đây, dùng từ Quảng trường Độc Lập thì chính xác hơn.
Trên đây là điều mà chúng tôi thấy cần đính chính trong lịch sử ngày giải phóng Hải Dương. Mong rằng các nhân chứng lịch sử hãy lên tiếng thảo luận, cho ý kiến để tìm ra sự thật lịch sử này.
LƯU ĐỨC Ý