Nguy cơ bị ô nhiễm
Môi trường - Ngày đăng : 05:57, 24/03/2014
Chất thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt xả thẳng ra môi trường đang đe dọa chất lượng nguồn nước và sự đa dạng sinh học của vùng hồ, đập ở Chí Linh...
Nhiều gia đình sống quanh hồ Trại Sen (phường Văn An, Chí Linh) xả thẳng nước thải sinh hoạt
xuống hồ, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước tưới
Cùng với rừng, hệ thống hồ, đập ở thị xã Chí Linh có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo tồn nhiều nguồn gen động, thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu và tác động của con người tới nguồn nước nên một số hồ, đập ở đây đang dần bị ô nhiễm, cần được chung tay bảo vệ.
Sinh thái hồ đa dạng
Men theo đường rừng nhỏ, ngoằn ngoèo, chúng tôi có mặt tại vùng hồ Chín Thượng, xã Bắc An. Xung quanh hồ, những cây thông, cây keo mọc um tùm. Dẫn đường cho tôi là một người Hoa, anh Lục Văn Huân cho biết: "Hồ Chín Thượng rộng chừng 4 mẫu, nơi đây đang lưu giữ nhiều loại sinh vật quý, trong đó có loài cá Chuối hoa được ghi trong Sách đỏ Việt Nam 2007. Ngoài ra, còn có nhiều loài cá khác như trắm đen, trắm cỏ, rô phi, diếc... Các nhà khoa học đã ghi nhận ở hồ này có tới 7 loại cá có giá trị kinh tế và 2 loại cá có thể làm cảnh"... Lên khu phía bắc hồ, anh Huân cho biết thêm: Xung quanh hồ Chín Thượng này còn vô số các loài cây gỗ quý như: sau sau, ngũ gia bì, thông và có cả những cây trai cổ thụ. Sống cùng với hệ thực vật xung quanh hồ này còn có lợn rừng, gà lôi trắng, thằn lằn bay... Nhiều nhiều lắm, không sao kể hết".
Đến thăm hồ Trại Sen, chúng tôi trao đổi với ông Phạm Văn Vững, một người dân sống cạnh hồ này, ông Vững khẳng định: "Hồ Trại Sen không chỉ cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt cho những người dân xung quanh hồ mà còn như lá phổi xanh điều hòa khí hậu cho cả vùng rừng của phường Văn An. Ngày tôi còn bé, hồ này rất nhiều cá. Mùa hè, bọn trẻ chúng tôi thường ra đây tắm, bắt cá, tôm. Có hôm còn bắt được cả ba ba gai".
Tìm hiểu về sinh thái rừng, hồ ở Chí Linh, mới đây tháng 3-2012, các nhà khoa học của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã ghi nhận 6 loại sinh vật sống ở vùng hồ, đập ở Chí Linh có tên trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007 như: cá Mòi Cờ, cá Măng, cá Chuối hoa, cua Mai ráp, Trai hình tai và Trai cánh mỏng... Đặc biệt, tại đây các nhà khoa học đã phát hiện ra 2 loài tôm mới, trong đó có một loài tôm giống Macrobrachium Bate đã được công bố trên tạp chí Sinh học của Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Cần được bảo vệ
Thị xã Chí Linh là vùng duy nhất của tỉnh hiện nay còn giữ được tính đa dạng sinh học trong hệ sinh thái tự nhiên ở vùng đồi núi. Trong đó, hệ sinh thái vùng nước ở các hồ đập cũng góp phần làm phong phú thêm các giá trị của vùng sinh thái tự nhiên này. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp sử dụng nguồn nước hợp lý, nước ở các hồ đập bị ô nhiễm sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến dân sinh, kinh tế vùng hạ du của tỉnh. Hiện nay, hệ sinh thái khu vực hồ, đập của Chí Linh chịu tác động lớn từ chất thải của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại và mỏ đất Trúc Thôn cùng các dân cư sinh sống quanh hồ. Thời gian qua chất thải từ những nơi này đã ít nhiều ảnh hưởng đến môi trường nước và các loài thủy sinh vật sống trong hồ này. Anh Hoàng Văn Hùng ở thôn Khê Khẩu, xã Văn Đức băn khoăn: "Nếu tình trạng nước thải từ khu dân cư, nhất là khu trại giam K3 Hoàng Tiến vẫn tiếp tục xả thẳng xuống khu vực đập dâng Khê Khẩu này thì chẳng mấy chốc đập sẽ thành đập "chết". Trước đây, khu đập này nước trong vắt. Mỗi năm, người dân đấu thầu thả 2 vụ cá. Vậy mà, 5 năm trở lại đây, đập này chỉ để bèo mọc, cá không sống nổi. Những ngày oi nóng, nước từ đập phả vào nhà hôi thối". Anh Trần Văn Cổ, cùng xóm với anh Hùng cho biết thêm: "Do hồ bị ô nhiễm nên nguồn nước giếng khoan cũng bị ảnh hưởng. Hiện nay gia đình tôi không thể sử dụng giếng khoan tại nhà do nước có mùi hôi. Năm trước, tôi đã đầu tư hơn 100 m ống dẫn và máy bơm để xin nước giếng khoan từ một nhà của xóm trên, cách xa đập này".
Đập Khê Khẩu, thôn Khê Khẩu, xã Văn Đức (Chí Linh) bị ô nhiễm, bèo tây phủ kín, không thể nuôi cá
Tại hồ Trại Sen, người dân sống xung quanh hồ xả trực tiếp nước sinh hoạt xuống hồ cũng đang đe dọa đến chất lượng nước. Ông Nguyễn Văn Quân, Giám đốc Xí nghiệp Khai thác công trình thủy lợi Chí Linh nói: "Nếu không tăng cường tuyên truyền để người dân có ý thức bảo vệ môi trường khu vực hồ này thì chỉ vài năm nữa hồ sẽ thành nơi chứa rác". Tập quán canh tác, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách cũng đã làm nguồn sinh thái vùng nước hồ ở Chí Linh bị đe dọa. Nhiều hồ đập do xây dựng từ lâu nên đã bồi lắng, khả năng chứa nước thấp. Nếu không sớm bảo vệ sinh thái vùng hồ và nâng cấp hồ, đập đã xuống cấp thì việc khai thác hiệu quả nguồn nước từ các hồ này sẽ rất khó khăn.
Theo ông Trần Duy Trinh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh: "Với chủ đề Ngày nước thế giới năm nay là "Nước và năng lượng", chúng ta cần quan tâm đến nguồn nước tại các hồ, đập. Hiện nay với tốc độ đô thị hóa ngày càng lớn, các chất thải công nghiệp, sinh hoạt của người dân xung quanh hồ đã tác động lớn đến chất lượng nguồn nước và sự đa dạng sinh học của vùng hồ, đập này. Do đó, để bảo vệ nguồn nước, nguồn năng lượng quý của con người, thời gian tới chúng tôi sẽ tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị tài nguyên nước, xóa bỏ các thói quen, hủ tục không thân thiện với môi trường, gây lãng phí tài nguyên, suy thoái môi trường, nhất là môi trường nước như: xả nước thải thẳng xuống hồ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật...". Các doanh nghiệp xả thải xuống khu vực lòng hồ cần xử lý nước trước khi thải. Chú trọng phát triển kinh tế xanh, thân thiện với môi trường; sản xuất và tiêu dùng bền vững; từng bước phát triển “năng lượng sạch”, “sản xuất sạch”...
LAN ANH