Thời tiết cực đoan xảy ra với tần suất tăng dần

Đã sang tiết lập hạ nhưng trời lại mát mẻ bởi do những đợt không khí lạnh yếu tràn về. Mãi đến giữa tháng 5 mới xuất hiện đợt nắng nóng dài ngày đầu tiên.

Đặc điểm nổi bật của thời tiết vụ đông xuân 2012 - 2013 là ấm và ít mưa. Tổng tích nhiệt từ ngày 1-11-2012 đến 30-4-2013 là 3.736,8 độ C, cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) 236,6 độ C và cao hơn cùng kỳ năm trước 219,1 độ C. Trừ tháng 1- 2013, các tháng còn lại đều cao hơn TBNN từ 0,8 độ C đến 3,5 độ C. Đây là vụ đông xuân ấm thứ 5 trong vòng 13 năm trở lại đây, tương đương vụ đông xuân 2001 - 2002. Nhưng do nhiệt độ phân bố tương đối đồng đều, không có những đợt nắng rộ hoặc rét kéo dài nên nhìn chung cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt. Lượng mưa toàn vụ trong tỉnh chỉ bằng 75% lượng mưa TBNN. TP Hải Dương có lượng mưa cao nhất tỉnh (từ tháng 11-2012 đến hết tháng 4-2013) cũng chỉ đạt 190.5mm, ít hơn TBNN 61,6 mm và ít hơn cùng kỳ năm trước 14,5 mm. Mưa đã ít, lại tập trung vào một số ngày, do đó hạn hán đã xảy ra ở một số nơi, đặc biệt là Chí Linh, khu vực phía bắc đường 18. Về thủy văn, mùa mưa lũ năm 2012 kết thúc sớm, vụ đông xuân vừa qua, hạ lưu sông Hồng tại Xuân Quan mực nước trung bình các tháng đều thấp hơn TBNN từ 0,73 - 2,96m; mực nước thấp nhất đo được tại cống Xuân Quan là 0,3 m, thấp hơn so với mực nước thiết kế là 1,5 m.

Thời tiết đang có những diễn biến khó lường. Những hiện tượng cực đoan dường như đang xảy ra với tần suất tăng dần. Vào cuối tháng 3 và trung tuần tháng 4 vừa qua ở các tỉnh Tây Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Sơn La đã liên tiếp xảy ra lốc xoáy và mưa đá gây nhiều thiệt hại về nhà cửa và công trình. Đặc biệt, ngay đầu năm 2013 trên vùng biển nam Biển Đông đã xuất hiện cơn bão số 1. Gần đây nhất vào những ngày đầu tháng 5 ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ liên tiếp xảy ra những trận mưa giông lớn. Tại tỉnh ta vào ngày 1-5 ở Thanh Hà và TP Hải Dương trong 24 giờ đã có mưa lớn trên 100 mm, các nơi khác lượng mưa cũng dao động từ 30 mm - 60 mm. Đây là sự cảnh báo về một mùa mưa, bão, lũ phức tạp. Theo chúng tôi, năm nay bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) sẽ xuất hiện sớm hơn TBNN và sớm hơn năm 2012 (bão số 1 đã xuất hiện ngay đầu tháng 1 và đã có 2 ATNĐ xuất hiện vào tháng 2).

Hải Dương khả năng chịu ảnh hưởng từ 1- 2 cơn bão hoặc ATNĐ, tập trung vào tháng 8 và 9, cần đề phòng bão mạnh. Lượng mưa cả mùa có thể xấp xỉ hoặc thấp hơn TBNN một ít (TBNN là 1.263,2 mm). Khả năng dao động ở mức 1.200 - 1.300 mm, các tháng đầu và giữa vụ (tháng 5, 7) có khả năng mưa lớn hơn TBNN. Nhiệt độ trung bình mùa hè năm nay ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN (TBNN là 27,5 độ C). Về thuỷ văn, các sông Bắc Bộ đang ở trong chu kỳ nước trung bình. Đỉnh lũ các sông có thể xấp xỉ và thấp hơn TBNN và cao hơn đỉnh lũ năm 2012. Đỉnh lũ lớn nhất trên sông Thái Bình tại Phả Lại khả năng xấp xỉ ở mức báo động số II (từ 4m50 - 5 m). Thời gian xuất hiện đỉnh lũ lớn nhất trong năm sớm hơn TBNN vào khoảng cuối tháng 7 và giữa tháng 8.

 Vào trung tuần hoặc cuối tháng 5 xuất hiện lũ tiểu mãn. Tại Phả Lại mực nước có thể đạt mức 2 - 2 m1.

Hiện nay, trên thượng lưu các sông lớn hầu hết đều có các đập thuỷ điện ngăn lũ nên đã hạn chế rất nhiều lũ lớn đổ bộ về hạ lưu. Đối với tỉnh ta diện tích tự nhiên tuy nhỏ nhưng diện tích hứng nước rất lớn. Toàn bộ lưu vực sông Hồng, sông Thái Bình trực tiếp hoặc gián tiếp đều chảy qua Hải Dương đổ ra biển. Nhất là khi có các hình thế thời tiết gây mưa lớn cho lưu vực sông Lục Nam, các hồ xả lũ thì trên các triền sông luôn trong tình trạng quá tải. Mặt khác, khi có bão đổ bộ vào khu vực Quảng Ninh - Hải Phòng đều kéo theo hiện tượng nước dâng, sóng leo trên mái đê rất lớn (điển hình như mùa lũ năm 2005) ở khu vực hạ lưu của tỉnh. Do đó, cần chủ động chống tràn và sạt mái đê, đặc biệt là đê hạ lưu khi lũ xuất hiện cùng với bão, triều cường.

Mùa mưa, bão, lũ đã đến, chúng ta cần chủ động chuẩn bị mọi phương án để đề phòng lũ lớn, bão mạnh nhằm giảm thiệt hại do thiên tai gây ra.

NGUYỄN VĂN HOẠCH,  Phó Giám đốc Trung tâm Khí tượng, thủy văn Hải Dương