Giải quyết tận gốc ô nhiễm rác thải sinh hoạt

Bãi rác tập trung ở xã Hồng Lạc (Thanh Hà) mới đưa vào sử dụng trong năm nay
nhưng sẽ nhanh đầy và vẫn gây ô nhiễm

Mỗi năm, tỉnh ta phát sinh hàng trăm nghìn tấn rác thải sinh hoạt. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt ở đô thị mới đạt khoảng 70%, ở nông thôn đạt 50%. Việc thu gom rác thải sinh hoạt nông thôn do các tổ, đội vệ sinh môi trường sở tại đảm nhiệm. Ở đô thị, một số công ty thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt tới địa điểm chôn lấp, xử lý rác tập trung. Hiện nay, rác thải sinh hoạt chủ yếu xử lý bằng biện pháp chôn lấp tại các bãi rác, một phần nhỏ đốt tiêu huỷ. Thực tế cho thấy, cách thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt như vậy có nhiều bất cập.

Bãi rác gây ô nhiễm

Việc xử lý rác thải sinh hoạt bằng biện pháp chôn lấp vừa tốn diện tích đất, kinh phí đầu tư, vừa gây ô nhiễm môi trường. Tính đến năm 2011, toàn tỉnh có 212 bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt tập trung, đó là chưa kể hàng trăm điểm đổ rác thải tự phát. Ngoại trừ các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt ở đô thị, phần lớn bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt nông thôn chưa được quy hoạch, không bảo đảm yêu cầu bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh. Thông thường, mỗi bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt tập trung chỉ có thể tiếp nhận rác trong 5-10 năm. Với xu hướng lượng rác thải sinh hoạt ngày càng tăng thì sau khi bãi rác cũ đã đầy, các địa phương phải tìm địa điểm bố trí bãi rác mới, đi đôi với việc đầu tư kinh phí để xây dựng. Trong khi đó, việc bố trí quỹ đất làm bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt không đơn giản và vốn đầu tư xây dựng cho một bãi rác mới cũng khá tốn kém. Hiện nay, nhiều địa phương đang xây dựng bãi rác tập trung, trong đó tỉnh hỗ trợ 500 triệu đồng/xã. Đó là chưa kể kinh phí chi trả cho các tổ, đội hoạt động thu gom rác.

Năm 2011, xã Hồng Lạc (Thanh Hà) chưa thành lập được tổ thu gom rác thải. Nhiều người dân xả rác bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường. Tháng 5 năm nay, xã đã thành lập 9 tổ thu gom rác. Từ kinh phí hỗ trợ của tỉnh, xã Hồng Lạc đã quy hoạch bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt tập trung ở thôn Đại Điền rộng gần 0,5 ha. Tuy nhiên, theo một số cán bộ xã Hồng Lạc, sau khoảng 5 năm, bãi rác này sẽ đầy, xã sẽ lại phải tính toán xây dựng bãi chôn lấp rác mới.

Tháng 12-2011, Chi cục Bảo vệ môi trường đã kiểm tra việc thu gom, xử lý rác thải tại 15 bãi rác ở các huyện, thị xã, thành phố. Kết quả kiểm tra cho thấy, các bãi rác đều bắt đầu hoạt động trong giai đoạn 2003-2006. Việc vận hành bãi rác không đúng quy hoạch ban đầu. Tình trạng nước rỉ rác chảy ra xung quanh, đốt rác đã gây ô nhiễm môi trường. Các bãi rác đều chưa lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Theo kết quả kiểm tra, bãi rác thị trấn Phú Thái (Kim Thành) hoạt động từ năm 2005, giai đoạn đầu có 1 ô chôn lấp hợp vệ sinh với diện tích 0,5 ha. Cuối năm 2011, bãi rác đã đầy, thành phần rác thải có cả rác công nghiệp, xây dựng. Ngoài ra, rác thải còn đổ bừa bãi ngoài ô chôn lấp. Nước rỉ rác chảy ra ruộng canh tác xung quanh gây thiệt hại cho sản xuất lúa. Hằng năm, UBND thị trấn Phú Thái phải hỗ trợ cho các hộ dân bị ảnh hưởng khoảng 5 triệu đồng/vụ. Mẫu nước tại ô chứa rác có 3 thông số vượt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải của bãi chôn lấp chất thải rắn, trong đó thông số về nhu cầu ô-xy sinh học vượt 7,2 lần.

Nguồn lợi từ tái chế rác thải