Nắng thu

Nước ta nằm ở vùng nhiệt đới gió mùa, quanh năm nắng gió. Bốn mùa xuân, hạ, thu, đông đều có nắng. Trong cái nắng bốn mùa ấy tôi thích nhất nắng thu. Nắng thu không ẩm ướt như nắng xuân, không gay gắt chói chang như nắng hạ và cũng không le lói yếu ớt như nắng đông. Nắng thu vàng rực rỡ. Trong gió heo may, những sợi nắng thu vàng như tơ lụa dễ đưa người ta vào cảm giác man mác bềnh bồng.

Mới đêm qua thôi ta còn trằn trọc với cái oi nồng nóng bức của mùa hạ, thế mà sáng nay đã thấy cái lành lạnh ở đâu ùa về. Ánh nắng ban mai không còn le lói, gay gắt như ngày hôm qua nữa. Đằng đông, mặt trời như một chiếc mâm hồng đang từ từ nhô lên bồng bềnh trong sương. Đến khi đã lên cao được một sào nứa mặt trời vẫn đỏ hồng tròn trịa trông dễ nhìn, không le lói chói mắt như những sáng mùa hạ. Còn bầu trời thì thật tuyệt diệu. Bầu trời cao vời vợi. Mây trắng nhởn nhơ bay. Suốt cả ngày nắng thu dìu dịu. Và khi chiều đến nắng thu mới rực rỡ làm sao. Nắng thu rót mật vàng lên cỏ cây, hoa, lá. Nắng thu làm đẹp lên bao màu áo cho ai khoe hết những đường nét tuyệt mỹ của cơ thể con người. Rừng chiều xào xạc lá thu bay.

Tôi còn nhớ, hồi còn nhỏ nghe ngoại tôi kể chuyện về Mùa thu cách mạng. Năm ấy, nước sông Hồng lên to lắm. Hình như sông nước cũng như phong trào cách mạng, cũng trào dâng cuồn cuộn cuốn trôi hết rác rưởi của bọn phong kiến, đế quốc. Trên sông không biết bao nhiêu là thuyền, bao nhiêu là cờ đỏ sao vàng của bao nhiêu con người kéo đi đuổi giặc, giải phóng đất nước. Dưới nắng thu, tiếng trống cách mạng thôi thúc giục giã. Trên khắp nẻo đường đất nước tưng bừng khí thế cách mạng. Trong trí tưởng tượng của tôi, nắng thu đã làm ngời lên sắc cờ đỏ thắm, phấp phới tung bay trong gió; đã giục giã bao người tuốt gươm, cầm súng xông lên giết giặc giải phóng quê hương. Còn mặt trời thì từ trên cao lung linh mỉm cười chứng kiến sự kiện vĩ đại chưa từng có ấy của lịch sử Việt Nam. Mấy chục mùa thu đã qua mà nắng thu ngày ấy như vẫn còn làm cho ngoại tôi trẻ lại khi mỗi độ thu sang. Còn tôi, nắng thu về cũng làm cho mình tưởng tượng lại cái không khí sục sôi cách mạng của ông cha ta một thuở.

Nắng thu gọi ngày khai trường, giục học trò đến lớp. Đẹp biết bao trên quê hương thanh bình, dưới nắng thu từng đàn em nhỏ khăn quàng đỏ thắm trên vai nô nức tới trường trong ngày khai giảng. Ba tháng hè vụt trôi qua. Tiếng trống trường lại vang lên giục giã. Tất cả các trường đều mở cửa trở lại, giang tay chào đón học sinh, sinh viên vào năm học mới. Tôi đã từng thấy những ông giáo già nghỉ hưu bao năm rồi mà khi nghe tiếng trống trường ngày khai giảng vẫn cứ ngẩn ngơ nhớ tiếc một thời. Nắng sớm mùa thu, nghe tiếng trống khai trường, nhìn đàn em thơ đến lớp, các bạn đã mỉm cười giơ tay vẫy chào nhưng đôi lúc lại lén mình giấu đi những giọt nước mắt và những tiếng thở dài. Tuổi học trò đã lùi xa mãi mãi. Kỷ niệm về nắng thu tuổi học trò ấy vẫn còn đọng mãi trong ai để đến bây giờ khi mùa thu đến, khi nắng thu vàng mơn man, bất chợt ta lại bồi hồi nhớ về những tháng năm mơ mộng ấy.

Những tháng mùa thu là những tháng nông nhàn của nông dân. Lúa ngoài đồng đang thời kỳ tươi tốt nhất. Trên những cánh đồng xanh bao la, nắng thu trải vàng. Gió thu heo may làm nên những làn sóng lúa xô đuổi nhau trông thật thích mắt. Những con bướm nhởn nhơ bay. Vui sao khi được ngắm cánh đồng xanh bát ngát đó với những cánh cò trắng phau chở nắng thu vàng về cho cỏ cây hoa lá...

Nắng thu cho lúa trổ bông phơi màu. Nắng thu cho khoai lên vồng, cho ngô bén bãi. Nắng thu cho quả chín ngọt lành. Na ngỡ ngàng mở mắt. Hồng xôn xao vểnh tai. Thị khoe da thơm mịn. Bưởi bồi hồi vỏ cay. Chuối chín vàng trứng cuốc... Tất cả những tinh hoa của đất ấy đều đang khoe sắc, đua hương chào đón mùa thu. Trong màu xanh rì rào dưới nắng thu, từng đàn ong vẫn hối hả tìm hoa, chắt chiu mật ngọt dâng đời. Dưới hồ nước trong xanh như một tấm gương khổng lồ phản chiếu mây trời nắng gió, từng đàn cá đang tung tăng lượn bơi. Rừng cây bản địa, cây ăn quả, cây lấy gỗ rì rào trong gió. Cái no, cái ấm cứ ngời ngời trong mắt ai dưới nắng mùa thu xao xuyến.

Ơi mùa thu! Ơi nắng thu! Mãi mãi cho tôi những cảm giác lâng lâng xao xuyến diệu kỳ. Tôi bồi hồi tưởng tượng về mùa thu cách mạng. Tôi ngẩn ngơ nhớ thuở học trò. Tôi xôn xang ngắm nhìn quê hương đang rực rỡ, lung linh dưới nắng thu. Cánh cò nào chở nắng sang thu? Tự hào lắm mùa thu đất nước!

Tản văn của XUÂN THU