Lúa của thời con gái

Chẳng biết từ bao giờ người nông dân quê tôi đã có một cụm từ " rất duyên" ví về một giai đoạn phát triển của cây lúa - lúa con gái. Cũng như vậy  nông dân Nam Bộ ví: Thân em như chẽn lúa đòng đòng. Giai đoạn này vào tháng ba với vụ chiêm xuân sau những trận mưa đầu mùa: Lúa chiêm lấp ló đầu bờ/ Hễ thấy sấm nổ mở cờ mà lên, vào vụ mùa tháng tám gió may rải đồng, cây lúa sung sức nhất, lá rưng rức màu xanh mướt mát, hương ngan ngát đắm say để bước sang giai đoạn đứng cái làm đòng. Thân lúa mập đẫy đà, non tơ, lá buông dài xanh mướt tỏa hương ngào ngạt giống như thời con gái dậy thì, cơ thể nõn nà, tóc xanh mượt ngọt ngào hương chanh, hương bưởi làm mê đắm trai làng. Ai mà không yêu, không quý và nâng niu, hy vọng tràn trề về một mùa vàng bội thu. Nếu không lăn lộn một nắng hai sương với đồng ruộng, chăm chút cây lúa từ khi còn là hạt mầm đến lúc gặt hái kĩu kịt ngày mùa thì làm sao có tình yêu như thế với cây lúa. Yêu cây lúa như yêu người con gái tuổi dậy thì. Phải chăng người nông dân yêu đồng ruộng, yêu nghề nông của mình đến thiết tha đắm say   

Đứng trước cánh đồng lúa thời con gái hôm nay lòng tôi xúc động  với bao nỗi niềm: Cũng cánh đồng mênh mông với sự màu mỡ của đất này, thế mà cách đây không lâu, vụ chiêm đến tháng ba, vụ mùa đến tháng bảy cấy vẫn chưa xong, còn nguyên cây mạ đã trổ bông. Lúa đâu có thời con gái mà có mùa vàng bội thu. Hoang hóa, chán chường. Thời ấy nông dân đói rách, công 2 lạng thóc một ngày, chen nhau lên tàu đi mua sắn, mua ngô và Trưa mì Liên Xô, tối ngô Ấn Độ.

Ngắm nhìn cánh đồng lúa thời con gái xuân nay mà lòng xôn xao khấp khởi thêm một mùa bội thu, một năm bội thu của quê tôi, quê anh của ba miền Bắc, Trung, Nam trong thời đổi mới đáng yêu. Đã một thời mơ cô gái Thái Bình Chị Hai Năm Tấn quê ở Thái Bình. Bây giờ thì mười, mười hai, mười lăm tấn và cao hơn nữa. Chẳng chỉ ăn no, thóc gạo dư dật, cót đầy cót vơi, mà còn xuất khẩu năm bảy triệu tấn gạo năm, đứng hàng nhất nhì thế giới. Bạn bè quốc tế nhìn vào nông nghiệp Việt Nam như ngắm nhìn mùa lúa con gái dậy thì mà thèm muốn, mà ước mơ. Anh chàng "Pao" say đắm đã trầu cau dấp ngõ đấy thôi.

Từ ngàn xưa ông bà ta đã có bao câu vàng đá để đời Thực túc binh cường, Có thực mới vực được đạo, Nhất sĩ nhì nông, hết gạo chạy rông, nhất nông nhì sĩ, Dĩ thực vi tiên. Thời nay có lẽ phải có thêm câu Thực túc công cường, công nghiệp Việt Nam đi lên từ những mùa lúa con gái dậy thì nữa chứ. Việt Nam ta ngày nay cần có cả bốn cái "thực" ấy mới vực được "đạo". Nông nghiệp là mặt trận hàng đầu. Đầu tư cho nông nghiệp là quốc sách hàng đầu. Lễ Tịch điền đầu xuân của lãnh đạo cao nhất nước đã nói lên quyết tâm đó. Nông dân quê anh, quê tôi vui lắm chứ.

Ấy vậy mà chống cuốc đứng bên mùa " lúa con gái", những người nông dân quê tôi, quê anh còn nhiều bức xúc, xòe hai bàn tay bấm đốt để giải bài toán khó chưa ra, "đầu vào, đầu ra". Có lẽ bắt đầu từ các cô chủ hàng phân bón, điện, xăng dầu, thuốc trừ sâu xinh đẹp, giàu có, cười phe phé, hết cỡ thi nhau tăng giá. Rồi nữa, nào dịch bệnh "tai xanh, hát một", rét độc, rét hại, thiếu nước, thừa nước... Người nông dân vật vã trăn trở đêm vẫn mơ về  những mùa "lúa thời con gái" cũng được đầu tư như đầu tư cho các cuộc thi hoa hậu "áo dài, áo ngắn" rồi "hoàn vũ"...

Vui đấy về những mùa lúa thời con gái, nhưng cũng buồn đấy bao nhiêu dự án biến những cánh đồng "bờ xôi ruộng mật" thành những bãi cỏ hoang hóa làm tổ cho chim, cho chuột cả chục năm. Quê tôi vẫn còn có người bỏ ruộng để nhảy vào các công ty tháng vài ba triệu vì lẽ đơn giản là mất công cày công cấy mà chẳng được ăn gì - “Đầu vào lớn hơn đầu ra".

Bao giờ cũng vậy "cái khó ló cái khôn", nông dân quê tôi luôn nhìn về phía trước bởi bao đời đã gắn bó máu thịt với ruộng đồng, say mê với cánh đồng lúa thời con gái, những cánh đồng vàng bội thu. Dẫu có lúc sướng se mạ úa, thất bát nhất thời, nhưng luôn tràn trề hy vọng đợi chờ cơ chế thông thoáng như niềm vui của cây lúa xuân chờ đợi hạt nắng hạt mưa, sấm chớp đầu mùa Lúa xuân lấp ló đầu bờ/ Hễ thấy sấm nổ mở cờ mà lên.

TẢN VĂN CỦA NGUYỄN LONG NHIÊM