'Dự luật to đẹp' sẽ tác động thế nào đến người Mỹ
'Dự luật to đẹp' được thông qua sẽ khuyến khích các doanh nghiệp Mỹ mở rộng hoạt động, nhưng lại cắt giảm đáng kể an sinh xã hội của người dân.
Ngày 3/7, Hạ viện Mỹ đã thông qua Dự luật chi tiêu công và giảm thuế, còn gọi là “dự luật to đẹp” (OBBBA) của Tổng thống Donald Trump, sau 29 giờ thảo luận căng thẳng và các vòng đàm phán liên tục. Kết quả sít sao với 218 phiếu thuận và 214 phiếu chống đã đánh dấu thành tựu lập pháp lớn đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ hai, đặt nền móng cho các chính sách tranh cử mà ông đã hứa hẹn.
Theo Tổng thống Trump, OBBBA sẽ là một trong những đạo luật thành công nhất lịch sử Mỹ, thiết lập ngân sách để thực hiện các cam kết gồm gia hạn chính sách cắt giảm thuế, tăng chi tiêu cho quốc phòng, siết chặt an ninh biên giới, đẩy mạnh trục xuất người nhập cư trái phép, đồng thời cắt một số khoản trợ cấp xã hội và y tế.
Các chuyên gia nhận định OBBBA sẽ tạo cú hích cho nền kinh tế Mỹ và hỗ trợ một số ngành công nghiệp cũng như nhóm lao động, song vẫn sẽ có nhiều người chịu thiệt thòi. Nhóm doanh nghiệp lớn, trong đó có Phòng Thương mại Mỹ và Hiệp hội Bàn tròn Doanh nghiệp, đã hoan nghênh dự luật nhờ duy trì vĩnh viễn các ưu đãi thuế cho doanh nghiệp. Trước đây, Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm (TCJA) năm 2017 đã cho phép khấu trừ toàn bộ chi phí thiết bị trong năm đầu tiên, nhưng các ưu đãi này dần bị loại bỏ từ 2023 và sẽ hết hạn trong năm nay. OBBBA khôi phục và mở rộng các quyền lợi này, đồng thời cho phép doanh nghiệp khấu trừ chi phí nghiên cứu và phát triển ngay trong năm phát sinh, khuyến khích sản xuất chip trong nước.
Các doanh nghiệp nhỏ cũng là nhóm hưởng lợi, nhờ khoản khấu trừ vĩnh viễn cho các tổ chức chuyển tiếp – những công ty mà lợi nhuận được chuyển trực tiếp tới chủ sở hữu để chịu thuế cá nhân. Khoản khấu trừ này được tăng từ 20% lên 23%, áp dụng cho các bác sĩ, luật sư, nhà đầu tư và chủ doanh nghiệp nhỏ.
Người Mỹ thu nhập cao cũng được lợi nhờ các điều khoản khấu trừ thuế. Phân tích của Penn Wharton Budget Model cho thấy 20% người có thu nhập cao nhất sẽ tăng thu nhập ròng trung bình 13.000 USD/năm, trong khi nhóm 0,1% thu nhập cao nhất sẽ được lợi hơn 290.000 USD/năm. Các hộ gia đình ở bang thuế suất cao sẽ được nâng mức khấu trừ thuế bang và địa phương lên 40.000 USD/năm trong 5 năm.
Tuy nhiên, các biện pháp cắt giảm trợ cấp xã hội và y tế khiến nhóm thu nhập thấp chịu thiệt hại. Medicaid và Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP) sẽ yêu cầu người thụ hưởng tham gia lao động, học nghề hoặc tình nguyện để duy trì quyền lợi. Hàng triệu người Mỹ thu nhập thấp có nguy cơ mất trợ cấp, trong khi nhóm thu nhập dưới 18.000 USD/năm sẽ bị giảm thu nhập trung bình 165 USD, tương đương 1,1%. Các nhóm thu nhập trung bình và cao hơn sẽ hưởng lợi nhẹ hoặc đáng kể, nhưng sự chênh lệch này phản ánh mức độ phân hóa xã hội trong tác động của dự luật.
OBBBA cũng ảnh hưởng tới lĩnh vực năng lượng và xe điện. Mặc dù loại bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với năng lượng tái tạo, dự luật cắt các ưu đãi thuế năng lượng sạch từ năm 2027, đồng thời chấm dứt khoản tín dụng thuế xe điện 7.500 USD kể từ tháng 9. Các nhà sản xuất xe điện và ngành năng lượng tái tạo cảnh báo đây là bước lùi đối với chính sách năng lượng và việc làm trong lĩnh vực này.
Về ngân sách, Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự báo OBBBA sẽ làm thâm hụt ngân sách Mỹ tăng khoảng 3,4 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới. Chi phí lãi suất nợ công sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD/năm, tăng gánh nặng cho ngân sách liên bang, đồng thời ảnh hưởng tới lãi suất vay mua nhà và ô tô.
Dù vậy, Tổng thống Trump ca ngợi đây là “chiến thắng phi thường” cho nước Mỹ, nhấn mạnh các điều khoản cắt giảm thuế và tăng chi cho an ninh biên giới. Ông dự kiến ký dự luật thành luật vào ngày 4/7, đúng dịp kỷ niệm Quốc khánh Mỹ. Trong phát biểu tại Iowa, ông Trump tuyên bố: “Không món quà nào cho nước Mỹ đẹp hơn chiến thắng phi thường mà chúng tôi vừa giành được. Tất cả những cam kết lớn mà tôi đưa ra với người dân Iowa năm 2024 đều đã thành hiện thực”.
OBBBA có thể mở ra một kỷ nguyên mới về chính sách tài khóa và thuế tại Mỹ, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và nhóm thu nhập trung bình-cao, nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn về bất bình đẳng thu nhập, an sinh xã hội và cân đối ngân sách liên bang.