Đánh giá về phản ứng của Nga với 'tối hậu thư' từ Mỹ về xung đột ở Ukraine

Ngày 15/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ công bố một cơ chế mới liên quan đến xung đột Ukraine, trong đó đưa ra “tối hậu thư” cho Kiev: nếu một thỏa thuận hòa bình không đạt được trong vòng 50 ngày, tức trước ngày 2/9 tới, Washington sẽ áp dụng thuế quan thứ cấp 100% đối với Nga, nhắm vào các quốc gia mua tài nguyên thiên nhiên của Moskva. Thông tin này ngay lập tức gây chấn động giới quan sát quốc tế, nhưng phản ứng từ Điện Kremlin lại tỏ ra khá bình tĩnh và thận trọng.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov mô tả các tuyên bố của Tổng thống Mỹ là “nghiêm trọng” và khẳng định Moskva đang tiến hành phân tích kỹ lưỡng. Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov cũng đưa ra nhận định tương tự, nhưng không quên mỉa mai: trước đây, ông Trump đã đặt ra nhiều thời hạn khác nhau để chấm dứt xung đột Ukraine mà không thành công. Lavrov cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ chịu áp lực “không đứng đắn” từ EU và NATO, vốn bị cho là muốn kéo dài tình hình căng thẳng tại Ukraine. Thậm chí, Thứ trưởng Ngoại giao Alexander Grushko bày tỏ sự ngạc nhiên khi “tối hậu thư” không nhắm trực tiếp vào Kiev, cho rằng phương Tây không thực sự quan tâm đến việc thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình thực chất.

Trong khi đó, các quan chức cấp cao và giới truyền thông Nga đều đánh giá thông điệp của Tổng thống Trump mang tính biểu tượng. Dmitry Medvedev, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga, nhận định tối hậu thư “không có ý nghĩa thực tế” và nhấn mạnh Nga không quan tâm đến các đe dọa này. Theo các chuyên gia Marek Menkiszak và Andrzej Kohut từ Viện Nghiên cứu phương Đông, mặc dù quyết định của Washington có thể gây áp lực nhất định, nhưng phạm vi hạn chế và sự không chắc chắn trong việc thực thi khiến lập trường của Moskva khó bị thay đổi. Điện Kremlin dường như tin rằng thời hạn 50 ngày kết thúc, việc không đạt thỏa thuận sẽ không khiến Tổng thống Trump thực hiện hành động nghiêm túc nhằm vào Nga.

Một trong những yếu tố khiến Nga duy trì sự điềm tĩnh là Mỹ vẫn triển khai các lô hàng vũ khí cho Ukraine chủ yếu dựa trên cơ chế thương mại, do các quốc gia châu Âu chi trả. Moskva cho rằng châu Âu thiếu ý chí chính trị để tài trợ lâu dài cho Kiev, và các nguồn cung cấp này sẽ không bao gồm vũ khí sát thương có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Bên cạnh đó, Nga cũng ghi nhận thái độ công khai bác bỏ sáng kiến lập pháp của Quốc hội Mỹ, vốn có thể làm giảm nghiêm trọng nguồn thu ngân sách của Moskva. Quyết định trì hoãn áp thuế trong 50 ngày cũng được coi là dấu hiệu cho thấy Washington chưa muốn gia tăng áp lực kinh tế hay chính trị đối với Nga.

Tuy nhiên, quyết định của ông Trump không hoàn toàn vô hiệu lực. Nó vẫn gây khó khăn cho Moskva vì có khả năng kéo dài sự kháng cự của Ukraine, đồng thời trì hoãn triển vọng bình thường hóa quan hệ với Mỹ. Điện Kremlin từng hy vọng Washington sẽ giảm dần viện trợ quân sự cho Kiev, nhằm thuyết phục Tổng thống Trump rằng thất bại trong đàm phán hòa bình là do Kiev, đồng thời tách rời tiến trình bình thường hóa chính trị và kinh tế khỏi xung đột vũ trang.

Về mặt kinh tế, việc nhắm trực tiếp vào thương mại Nga với Mỹ không gây nhiều tác động đáng kể, vì kim ngạch thương mại song phương giảm xuống còn 3,5 tỷ USD vào năm 2024, chiếm chưa đến 0,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Nga. Tuy nhiên, biện pháp thuế thứ cấp 100% đối với các quốc gia nhập khẩu tài nguyên từ Nga như Trung Quốc, Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ có thể gây thiệt hại tiềm tàng. Dù vậy, Moskva vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng này, bởi việc áp dụng các biện pháp cứng rắn có thể làm suy yếu nỗ lực của Washington trong việc phát triển quan hệ thương mại với Bắc Kinh và New Delhi.

Tóm lại, những tuyên bố của Tổng thống Mỹ củng cố niềm tin của Nga rằng, bất chấp lời lẽ gay gắt, Washington thiếu ý chí chính trị để thay đổi lập trường hiện tại. Giới phân tích quốc tế hiện đặt câu hỏi liệu 50 ngày tới có khiến ông Trump thực sự hành động cứng rắn với Nga, hay đây chỉ là một lời đe dọa chiến lược mang tính áp lực. Dường như Moskva vẫn đang điềm tĩnh theo dõi, tin rằng các động thái của Mỹ khó tạo ra sự thay đổi căn bản.

NH (tổng hợp)